Tàu khảo sát Dương Hồng 22 của Trung Quốc thực hiện khảo sát môi trường biển phía đông Đài Loan

Bộ Tài nguyên Thiên nhiên tuyên bố cuộc khảo sát nhằm mục đích "hiểu rõ điều kiện sinh thái tự nhiên của các vùng biển thuộc quyền tài phán quốc gia" và "thu thập dữ liệu khoa học về điều kiện sinh thái của khu vực, hỗ trợ các nỗ lực bảo tồn biển" . Dữ liệu thu thập bao gồm DNA môi trường nước biển, quan sát các loài chim biển và cá voi/cá heo, cùng các phép đo về hóa học biển, thủy văn và khí tượng .

Bối cảnh địa chính trị: Phản ứng trực tiếp trước đàm phán Nhật Bản-Philippines

Cuộc khảo sát này là hành động mới nhất trong một loạt các hoạt động của Trung Quốc liên quan trực tiếp đến thông báo gần đây của Nhật Bản và Philippines về việc bắt đầu các cuộc đàm phán chính thức nhằm phân định ranh giới hàng hải ở vùng biển phía đông Đài Loan . Bắc Kinh đã gọi các cuộc đàm phán đó là hành động "đơn phương" và "nghiêm trọng xâm phạm chủ quyền lãnh thổ và quyền lợi hàng hải của Trung Quốc" .

Đáp lại, Trung Quốc đã phát động một chiến dịch rộng hơn trong suốt tháng 6 để khẳng định quyền tài phán ở vùng biển phía đông Đài Loan:

• Ngày 6–10 tháng 6 năm 2026: Bộ Giao thông Vận tải đã tiến hành một chiến dịch thực thi pháp luật hàng hải và khảo sát thủy văn đa cơ quan tại cùng vùng biển, kiểm tra gần 200 tàu thuyền. Truyền thông nhà nước gọi đây là cuộc khảo sát đáy biển đầu tiên của các cơ quan Trung Quốc đại lục tại khu vực này trong khuôn khổ thực thi dân sự .
• Ngày 16–18 tháng 6 năm 2026: Cuộc khảo sát khoa học của Bộ Tài nguyên Thiên nhiên do tàu Dương Hồng 22 thực hiện diễn ra sau đó .
• Truyền thông nhà nước Trung Quốc đã gọi vùng biển này nằm trong quyền tài phán "biển ven bờ" của Bắc Kinh . Cuộc khảo sát được xem là một tín hiệu có chủ đích nhằm củng cố tuyên bố chủ quyền đó, trực tiếp đáp trả các cuộc đàm phán Tokyo-Manila .

Con tàu và tính chất lưỡng dụng của dữ liệu

Con tàu được sử dụng, Dương Hồng 22, là một tàu nghiên cứu hải dương học do Cục Biển Đông vận hành . Mặc dù mục đích được công bố là bảo tồn sinh thái, các nhà phân tích lưu ý rằng tất cả dữ liệu hàng hải đều có tính chất lưỡng dụng. Như một bài phân tích đã chỉ ra, "Trên thực tế, tất cả dữ liệu thu thập trên biển đều có thể sử dụng cho mục đích kép — nó có thể phục vụ cho các mục đích hải dương học, khí hậu, khoa học hữu ích; nhưng cũng có thể có ứng dụng quân sự" . Điều này bao gồm dữ liệu về địa hình đáy biển, hải lưu và thủy văn có thể hỗ trợ các hoạt động hải quân .

Phản ứng trong khu vực diễn ra nhanh chóng. Cơ quan Tuần duyên Đài Loan (CGA) trước đó đã theo dõi và trục xuất một tàu khảo sát khác của Trung Quốc vào tháng 5 . Vào tháng 6, Ủy ban Đại lục (MAC) và Tuần duyên Đài Loan đã lên án các hoạt động hàng hải tổng thể của Trung Quốc, bao gồm việc sử dụng phối hợp các tàu tuần duyên và tàu khảo sát .

Kết luận

Mặc dù Bắc Kinh công khai gọi cuộc khảo sát của tàu Dương Hồng 22 là một nhiệm vụ khoa học môi trường, nhưng thời điểm tiến hành, sự phối hợp với chiến dịch thực thi pháp luật trước đó, cùng với các tuyên bố chính thức liên kết trực tiếp với các cuộc đàm phán phân định biển Nhật-Philippines, cho thấy đây là một tín hiệu địa chính trị được tính toán kỹ lưỡng. Trung Quốc đang sử dụng các tàu nghiên cứu dân sự như một công cụ để bình thường hóa sự hiện diện và khẳng định các tuyên bố chủ quyền của mình ở vùng biển phía đông Đài Loan.