VivaTech 2026: Robot châu Âu đối đầu với 'gã khổng lồ' Trung Quốc – Bài toán chủ quyền và chuỗi cung ứng

PAL Robotics (Tây Ban Nha) đã trình diễn KANGAROO – một robot hình người với khả năng di chuyển tiên tiến và học tăng cường (reinforcement learning), được phát triển hợp tác với nhiều trung tâm nghiên cứu của châu Âu. Robot này được xem là 'lá bài chủ' của châu Âu trong cuộc đua robot hình người phục vụ công nghiệp, hậu cần và khoa học. Hãng cũng giới thiệu robot thao tác di động Tiago Pro.

HABS (Pháp) – công ty neuro-AI – đã trình diễn ra mắt thế giới trải nghiệm telepathy trực tiếp giữa người và robot hình người, sử dụng giao diện não bộ không xâm lấn (băng đô EEG) kết hợp với robot của hãng Unitree. Màn trình diễn được cho là có thể giải mã tín hiệu nhận thức để tương tác mà không cần ra lệnh bằng giọng nói.

Foxconn lần đầu chính thức góp mặt tại VivaTech, trưng bày xe điện thông minh, robot hình người và giá đỡ máy chủ AI, nhắm đến nhu cầu về AI chủ quyền và chuỗi cung ứng nội địa hóa tại châu Âu. Hãng trình diễn robot công nghiệp có thể khoan bằng một tay trong khi tay kia xếp dỡ vật thể.

Quy mô hội chợ năm nay mở rộng đáng kể với 15.000 startup, 4.000 nhà đầu tư, diện tích tăng 30% so với các năm trước. Đức được vinh danh là Quốc gia của năm, mang theo gần 200 startup.

Sức ép từ Trung Quốc: Thống lĩnh số lượng và công nghệ

Sự thống trị của Trung Quốc trong lĩnh vực robot hình người được phô bày rõ rệt tại hội chợ. Agibot, theo xếp hạng của Omdia, là nhà sản xuất robot hình người số 1 thế giới với hơn 10.000 robot đã xuất xưởng năm 2025. Unitree – được định giá 1,7 tỷ USD và đã nộp đơn IPO năm 2026 – trình diễn robot hình người với các động tác boxing, thăng bằng và vũ đạo phức tạp, thu hút đám đông.

Quy mô dẫn đầu của Trung Quốc thật đáng kinh ngạc: khoảng 87% trong số 13.000 robot hình người được triển khai trên toàn cầu trong năm 2025 được sản xuất tại các dây chuyền của Trung Quốc. Các báo cáo tại hội chợ thừa nhận 'khoảng cách khổng lồ' về năng lực sản xuất robot giữa châu Âu và Trung Quốc.

Chủ quyền và bài toán chuỗi cung ứng: '60% linh kiện do châu Âu sản xuất, nhưng...'

Với khẩu hiệu chính thức 'Chủ quyền công nghệ châu Âu', VivaTech 2026 lần đầu tiên đưa chủ đề này xâu chuỗi toàn bộ các hoạt động. Tuy nhiên, thực tế tại hội chợ lại bộc lộ những điểm yếu cố hữu.

Richard Malterre, một lãnh đạo ngành robot châu Âu, chia sẻ với AFP: 'Ít nhất 60% robot được sản xuất tại châu Âu, và chúng tôi đang chiến đấu để duy trì điều đó'. Con số này cho thấy một vấn đề sâu xa hơn: các linh kiện quan trọng – chip, cảm biến, pin – vẫn phụ thuộc nặng nề vào các nguồn cung ngoài châu Âu, đặt ra lo ngại về khả năng phục hồi.

Cơ quan nghiên cứu quốc gia Pháp CNRS đã công bố đồ họa thông tin tại hội chợ, cảnh báo rằng châu Âu đang tụt hậu so với Mỹ và Trung Quốc trong các lĩnh vực pin, AI và chất bán dẫn. CNRS lập luận rằng đổi mới dựa trên khoa học là điều cần thiết để thoát khỏi sự phụ thuộc này.

Ngoài robot, các nhà hoạch định chính sách và lãnh đạo doanh nghiệp châu Âu tại hội nghị G7 song song cũng lo ngại về sự thống trị AI của Mỹ, khi các lựa chọn thay thế cho các công ty công nghệ Mỹ vẫn còn hiếm hoi.

Chiến lược phía trước: Ngách chuyên biệt và nỗi lo định mệnh

Thông điệp chính xuyên suốt VivaTech 2026 là: các startup robot châu Âu đang nhắm đến những ngách chuyên biệt, giá trị cao – nông nghiệp (robot hái nho), khách sạn (robot đón khách đa ngôn ngữ) và neuro-AI – thay vì lao vào cạnh tranh sản xuất số lượng với các gã khổng lồ Trung Quốc. Nhưng các cuộc thảo luận tại hội chợ liên tục xoay quanh chủ quyền, khả năng phục hồi chuỗi cung ứng và liệu châu Âu có thể thu hẹp khoảng cách trước khi các phụ thuộc trở nên cố hữu hay không.