Tại sao HP, Dell, Acer và Asus đang tìm đến nhà sản xuất DRAM Trung Quốc CXMT?

Cuộc khủng hoảng DRAM toàn cầu không chỉ là một đợt khan hiếm chip thông thường. Tính đến giữa năm 2026, đây là một cuộc khủng hoảng có cấu trúc, do sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) gây ra – và nó đang buộc một số nhà sản xuất PC lớn nhất thế giới phải xem xét một nhà cung cấp mà họ từng né tránh: ChangXin Memory Technologies (CXMT) của Trung Quốc.

Cơn khát DRAM: Chuyện gì đang xảy ra và tại sao nó quan trọng?

Không giống như tình trạng thiếu chip thời kỳ đại dịch đã gây ra hỗn loạn chuỗi cung ứng từ năm 2020 đến 2023, cuộc khủng hoảng bộ nhớ hiện tại đến từ việc các nhà sản xuất cố tình chuyển hướng năng lực sản xuất. Các ông lớn DRAM – Samsung, SK Hynix và Micron – đang chuyển những nhà máy tiên tiến nhất của họ sang sản xuất bộ nhớ băng thông cao (HBM) dùng trong máy chủ AI, vốn mang lại lợi nhuận cao hơn nhiều .

DRAM truyền thống dùng cho PC, laptop và điện thoại thông minh phải cạnh tranh với phần công suất wafer còn sót lại. Kết quả: tồn kho của các nhà cung cấp vẫn ở mức "cực kỳ thấp", và giá hợp đồng DRAM thông thường đã tăng 55–60% so với quý trước trong quý 1/2026 .

Tình trạng này sẽ kéo dài bao lâu? Nhiều nhà phân tích dự báo sự thiếu hụt sẽ kéo dài đến ít nhất năm 2027 và có thể đến năm 2028. S&P Global lưu ý rằng các nhà cung cấp hàng đầu chỉ đáp ứng được khoảng 60% nhu cầu . Phân tích nội bộ của SK Hynix dự báo tình trạng thiếu hụt nguồn cung DRAM đa dụng sẽ kéo dài đến năm 2028, vì việc xây dựng nhà máy mới và tăng sản lượng mất nhiều năm . Omdia đã nâng dự báo doanh thu bán dẫn năm 2026 lên 62,7%, do tình trạng thắt chặt bộ nhớ kéo dài .

Đối với các nhà sản xuất PC, bài toán rất đơn giản: họ không thể mua đủ DRAM giá phải chăng từ các nhà cung cấp truyền thống. Và CXMT bước vào cuộc chơi.

CXMT: Tay chơi thứ tư với 8% thị phần

ChangXin Memory Technologies, có trụ sở tại Hợp Phì, Trung Quốc, đã nổi lên như nhà cung cấp DRAM lớn thứ tư thế giới. Trong quý 1/2026, CXMT chiếm khoảng 8% thị trường DRAM toàn cầu . Công ty sản xuất bộ nhớ DDR4 và DDR5, với chip của họ đã xuất hiện trong các laptop Lenovo bán tại Trung Quốc .

Để so sánh, "Bộ ba lớn" – Samsung, SK Hynix và Micron – vẫn kiểm soát phần lớn thị trường. Nhưng khi các nhà cung cấp này ưu tiên HBM cho AI, thì bất kỳ nguồn cung DRAM thông thường nào cũng trở nên quý giá.

HP, Dell, Acer và Asus đang phản ứng thế nào?

Theo các báo cáo từ Nikkei Asia và Reuters, các nhà sản xuất PC đã thực hiện những bước đi cụ thể hướng tới nguồn chip nhớ Trung Quốc .

HP bắt đầu chính thức đánh giá chất lượng sản phẩm DRAM của CXMT vào đầu năm 2026. Công ty đang theo dõi tình hình cung ứng đến giữa năm 2026 và có thể bắt đầu mua chip CXMT cho các thị trường ngoài nước Mỹ nếu tình trạng thiếu hụt kéo dài .

Dell đang thử nghiệm DRAM của CXMT như một nguồn dự phòng, do lo ngại giá bộ nhớ sẽ vẫn ở mức cao trong suốt năm .

Acer và Asus đã yêu cầu các đối tác gia công tại Trung Quốc tìm nguồn chip nhớ nội địa, mặc dù họ đang ở giai đoạn đánh giá sớm hơn. Chủ tịch Acer, ông Jason Chen, từng tuyên bố rằng năng lực sản xuất mới của Trung Quốc có thể giúp ổn định nguồn cung và chi phí .

Lenovo – một công ty có trụ sở tại Trung Quốc với hoạt động toàn cầu – đã tiến xa hơn. Caixin Global đưa tin vào tháng 11/2025 rằng CXMT đang cung cấp DDR5 cho Lenovo, và đến tháng 3/2026, một số mẫu trong dòng Lenovo ThinkBook 2026 đã được trang bị mô-đun bộ nhớ CXMT bên trong .

Bất chấp những động thái này, tất cả các hãng lớn đều tuyên bố rằng việc đánh giá chất lượng không đồng nghĩa với việc sẽ đặt hàng. HP và Dell nhấn mạnh rằng việc đánh giá chỉ là biện pháp dự phòng, chứ không phải là sự chuyển đổi toàn diện .

Rào cản pháp lý từ Mỹ đối với CXMT

Rào cản lớn nhất cho việc áp dụng chip nhớ CXMT trên quy mô lớn của các nhà sản xuất PC phương Tây không phải là kỹ thuật – mà là pháp lý. CXMT đang hoạt động dưới một đám mây an ninh quốc gia phức tạp và chưa được giải quyết từ Mỹ.

Trì hoãn đưa vào danh sách đen: Vào tháng 6/2026, chính quyền Trump đã hoãn việc thêm CXMT và hơn 100 công ty Trung Quốc khác vào danh sách đen thương mại, bất chấp việc họ đã chính thức bị xác định là mối đe dọa an ninh quốc gia. Quyết định này phản ánh áp lực cạnh tranh giữa các diều hâu an ninh và các nhà đàm phán thương mại .

Kiểm soát xuất khẩu thiết bị: Cục Công nghiệp và An ninh Mỹ (BIS) đã liên tục thắt chặt các quy định xuất khẩu thiết bị sản xuất bán dẫn sang Trung Quốc, hạn chế khả năng mở rộng công suất và cải thiện năng suất của CXMT. Một báo cáo tháng 2/2026 lưu ý rằng CXMT phải đối mặt với năng suất thấp và khả năng tiếp cận thiết bị tiên tiến hạn chế .

Bộ Quốc phòng Mỹ gỡ tên: Trong một động thái mâu thuẫn, Bộ Quốc phòng Mỹ đã loại CXMT khỏi danh sách đen các công ty có liên kết quân sự Trung Quốc vào tháng 1/2026, dỡ bỏ một rào cản tuân thủ cho một số giao dịch thương mại .

Áp lực lập pháp: Các dự luật lưỡng đảng như Đạo luật MATCH (H.R. 8170), được thúc đẩy vào tháng 4/2026, nhằm hạn chế hơn nữa việc bán thiết bị sản xuất chip cho các đối thủ Trung Quốc. Micron, nhà sản xuất bộ nhớ hàng đầu của Mỹ, đang tích cực vận động hành lang cho các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn .

Điều này có ý nghĩa gì với chuỗi cung ứng PC?

Tình hình hiện tại có thể được mô tả là một nước cờ dự phòng với nhiều ràng buộc đáng kể:

• Chỉ áp dụng có chọn lọc: Các linh kiện CXMT rất có thể sẽ xuất hiện ở các kênh ngoài nước Mỹ – ví dụ, laptop bán tại châu Á hoặc các thị trường mới nổi – nơi rủi ro pháp lý thấp hơn và việc tìm nguồn cung nội địa được chấp nhận nhiều hơn.
• Không dùng cho sản phẩm chủ lực: Các thương hiệu PC lớn của phương Tây khó có thể đưa bộ nhớ CXMT vào các sản phẩm chủ lực bán tại Mỹ hoặc châu Âu trong tương lai gần, do nguy cơ bị đưa vào danh sách đen hoặc phản ứng tiêu cực từ người tiêu dùng.
• Áp lực giá vẫn tiếp diễn: Ngay cả với CXMT như một nguồn cung một phần, tình trạng thiếu hụt vẫn mang tính cơ cấu. Việc xây dựng nhà máy mới mất nhiều năm. Các nhà phân tích tại Goldman Sachs mô tả đây là "khoảng trống cung ứng DRAM lớn nhất trong 15 năm" . IDC dự báo các hạn chế về nguồn cung sẽ kéo dài sang năm 2027 .

Kết luận

Cuộc khủng hoảng DRAM toàn cầu giữa năm 2026 là một trong những cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất trong lịch sử gần đây, do nhu cầu AI hút sạch năng lực sản xuất bộ nhớ truyền thống. Để đối phó, các nhà sản xuất PC phương Tây đang thực hiện bước đi chưa từng có là đánh giá chip nhớ Trung Quốc từ CXMT – nhưng chỉ là biện pháp dự phòng, chứ không phải là sự chuyển hướng hoàn toàn. Môi trường pháp lý bất ổn của Mỹ, những hạn chế trong sản xuất của CXMT, và quy mô nhu cầu quá lớn đồng nghĩa với việc Samsung, SK Hynix và Micron sẽ vẫn là những nhà cung cấp thống trị cho thị trường PC phương Tây trong nhiều năm tới.

Đối với người mua PC, thực tế trước mắt rất đơn giản: giá bộ nhớ có khả năng sẽ vẫn ở mức cao, và tình trạng thiếu hụt DRAM sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến sự sẵn có và giá cả của sản phẩm cho đến ít nhất là năm 2028.