Dear You: Bộ phim indie Trung Quốc giữa nỗi nhớ hải ngoại và cáo buộc tuyên truyền

Bài đánh giá nhanh chóng lan truyền. Một cuộc thảo luận liên quan trên Zhihu, diễn đàn tương tự Quora của Trung Quốc, đã đạt 4 triệu lượt xem . Các nhà phê bình chỉ ra cốt truyện của phim: trong khi bộ phim miêu tả những hy sinh chân thực của người di cư Trung Quốc, cách đóng khung ngầm — rằng quê hương là điểm tựa duy nhất cho người Hoa hải ngoại — lại phục vụ lợi ích lâu dài của Bắc Kinh trong việc thu hút các cộng đồng hải ngoại .

Nghi ngờ càng sâu sắc hơn khi nhà sản xuất phim công khai cảm ơn Ban Công tác Mặt trận Thống nhất của Bắc Kinh trên mạng xã hội, điều mà các nhà phê bình chỉ ra là bằng chứng trực tiếp về sự hậu thuẫn của nhà nước cho một tác phẩm được quảng bá là phim độc lập . Bộ trưởng Cấp cao Singapore Lý Hiển Long, trong một chuyến thăm chính thức tới Trung Quốc trùng với thời điểm phim ra mắt, đã vạch ra ranh giới rõ ràng giữa quan hệ đồng tộc và chủ quyền chính trị, mặc dù không rõ ông có trực tiếp đề cập đến bộ phim hay không .

Singapore là điểm nóng

Bản sắc đa chủng tộc, đa sắc tộc của Singapore khiến quốc gia này đặc biệt nhạy cảm với bất kỳ thông điệp nào có thể kéo người Singapore gốc Hoa về phía một 'Tính Trung Hoa' duy nhất gắn với Bắc Kinh. ThinkChina.sg mô tả bộ phim đã 'gây ra chiến tranh nhận thức' về bản sắc đa chủng tộc của Singapore, với một số nhà bình luận cho rằng nó gây áp lực buộc người Singapore gốc Hoa phải chọn lựa lòng trung thành văn hóa . Tờ Khan của Hàn Quốc đưa tin rằng bộ phim 'nổi lên như một nguồn căng thẳng tinh tế giữa Trung Quốc và các nước Đông Nam Á' .

Tranh cãi lồng tiếng Quan Thoại: Mặt trận thứ hai

Thêm vào căng thẳng, các nhà làm phim và người nói tiếng Triều Châu tại Singapore đã phản đối quyết định công chiếu thương mại Dear You tại Singapore bằng tiếng Quan Thoại thay vì tiếng Triều Châu bản gốc . The Straits Times đưa tin các nhà làm phim Singapore gọi chính sách này là 'lỗi thời', cho rằng nó làm giảm tính xác thực và hạn chế biểu đạt văn hóa . SCMP lưu ý rằng một số người coi việc chỉ chiếu bản lồng tiếng Quan Thoại là sự xói mòn văn hóa rộng lớn hơn — sự hy sinh tính chân thực ngôn ngữ trên bàn thờ của sự thuận tiện thương mại và chính trị .

Phản công của Bắc Kinh: 'Đừng thiếu tôn trọng'

Khi ngày 18 tháng 6 đến gần, truyền thông nhà nước và những người có ảnh hưởng tại Trung Quốc đã phát động một cuộc phản công có phối hợp. Thông điệp có hai mặt: những lời chỉ trích vừa sai sự thật vừa thiếu tôn trọng về mặt đạo đức.

Đóng khung chỉ trích là âm mưu. Nhân Dân Nhật Báo bác bỏ cáo buộc 'mặt trận thống nhất' là đến từ một 'cá nhân đơn độc' — một tờ báo tiếng Trung tại Singapore đã 'bóp méo bộ phim thành một câu chuyện hoàn toàn khác' — và cáo buộc các nhà phê bình thấy động cơ chính trị ở nơi không tồn tại . South China Morning Post đưa tin Bắc Kinh đang 'bảo vệ mạnh mẽ' bộ phim, với truyền thông nhà nước yêu cầu giới phê bình đừng 'thiếu tôn trọng' một bộ phim đơn giản tôn vinh tình cảm gia đình và di sản .

Định nghĩa lại phim là di sản văn hóa thuần túy. Các hãng truyền thông nhà nước như CGTN và Global Times nhất loạt mô tả Dear You là 'một bức thư nghe nhìn gửi về quê hương và đồng bào hải ngoại', nhấn mạnh lịch sử qiaopi được UNESCO công nhận và động cơ cá nhân, phi chính trị của đạo diễn, người gốc vùng Triều Sán . CGTN viết: 'Đọc Dear You như tuyên truyền của chính phủ hay công cụ mặt trận thống nhất hải ngoại là nhầm lẫn sự cộng hưởng cảm xúc với tính toán chính trị. Tuyên truyền ép buộc; Dear You mời gọi' .

Lôi kéo Đài Loan. Văn phòng Sự vụ Đài Loan của Quốc vụ viện cũng ca ngợi bộ phim vì gây được xúc cảm trên cả hai bờ eo biển Đài Loan, với người phát ngôn Chu Phượng Liên cho rằng đó là bằng chứng về 'tình cảm và lòng trung thành' chung giữa đại lục và Đài Loan .

Phản bác luận điệu chiến tranh nhận thức. Các tài khoản liên kết với Trung Quốc trên mạng xã hội đã đảo ngược câu chuyện, cáo buộc những người thấy tuyên truyền đang làm theo ý đồ của các thế lực phương Tây hoặc chống Trung Quốc tìm cách 'chính trị hóa' một câu chuyện gia đình chân thành . Global Times trên Facebook chế giễu sự chỉ trích của Singapore là hàng loạt 'bài báo giễu cợt' đang 'bóp méo bộ phim thành một câu chuyện hoàn toàn khác' .

Kết luận: Một bộ phim ở ngã tư nghệ thuật và địa chính trị

Dear You nằm ở giao điểm giữa nỗi nhớ chân thực của cộng đồng hải ngoại và một chiến lược mặt trận thống nhất đã được ghi chép đầy đủ của Trung Quốc, vốn tận dụng các mối quan hệ văn hóa và tình cảm thay vì thông điệp cưỡng chế. Các nhà phê bình coi bộ phim là một ví dụ điển hình của chiến lược đó — một công cụ, dù cố ý hay không, phục vụ các hoạt động gây ảnh hưởng của Bắc Kinh. Những người bảo vệ của Bắc Kinh coi đó là sự bôi nhọ một tác phẩm độc lập chân chính, chỉ ra cội nguồn cá nhân của đạo diễn và trọng tâm của phim vào mối quan hệ gia đình để lập luận rằng cáo buộc tuyên truyền tự nó là một hình thức vũ khí hóa chính trị.

Không bên nào phủ nhận sức mạnh cảm xúc của bộ phim. Sự bất đồng là liệu sức mạnh đó có đang được nhà nước Trung Quốc triển khai một cách có công cụ hay không — và điều đó có ý nghĩa gì đối với 50 triệu người Hoa hải ngoại mà di sản của họ được bộ phim tôn vinh.