Bên trong vòng gọi vốn kỷ lục 7,4 tỷ USD của DeepSeek: Những điều khoản chưa từng có khiến nhà đầu tư không có quyền kiểm soát

DeepSeek đã hoàn tất vòng gọi vốn ngoại bảng đầu tiên vào tháng 6/2026, huy động thành công khoảng 50 tỷ NDT (~7,4 tỷ USD) với mức định giá sau đầu tư dao động từ 52 tỷ đến 59 tỷ USD . Điều khiến vòng gọi vốn này trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở quy mô—dù nó được xếp vào một trong những thương vụ startup lớn nhất lịch sử Trung Quốc—mà còn ở những điều khoản chưa từng có mà nhà sáng lập Liang Wenfeng áp đặt lên mọi nhà đầu tư bên ngoài. Thay vì tối đa hóa số tiền huy động, Liang đã cấu trúc thương vụ để giữ nguyên quyền kiểm soát tuyệt đối và bảo vệ đội ngũ nhân tài cũng như sứ mệnh nghiên cứu AGI dài hạn của DeepSeek.

Cấu trúc thương vụ: Tiền chảy vào Quỹ Đối tác Hữu hạn (LP) của Liang, không phải DeepSeek

Sự đổi mới cốt lõi của vòng gọi vốn này nằm ở cơ chế luân chuyển vốn. Hầu hết các nhà đầu tư được yêu cầu chuyển vốn vào một quỹ đối tác hữu hạn (LP) do Liang Wenfeng quản lý thay vì mua cổ phần trực tiếp trong DeepSeek . Cấu trúc này có nghĩa là không có nhà đầu tư bên ngoài nào nắm giữ cổ phần trực tiếp hoặc quyền biểu quyết trong công ty. Chuỗi hoạt động như sau: tiền của nhà đầu tư chảy vào LP, LP nắm giữ cổ phần trong DeepSeek, và Liang—với tư cách là đối tác chung—kiểm soát toàn bộ LP .

Các điều kiện chính áp đặt lên nhà đầu tư

• Khóa vốn 5 năm, không có quyền biểu quyết. Tất cả các nhà đầu tư bên ngoài đều bị khóa vốn trong 5 năm và không có quyền biểu quyết đối với cổ phần của LP trong DeepSeek . Ngoại lệ duy nhất được báo cáo là Quỹ Đầu tư Công nghiệp AI Quốc gia Trung Quốc, có thể đã nhận được các điều khoản riêng bao gồm cổ phần trực tiếp và đặc quyền biểu quyết .
• Điều khoản "không săn đầu người". Trong một buổi họp trực tuyến kéo dài 4 giờ với các nhà đầu tư tiềm năng vào tháng 5/2026, Liang đã nói rõ rằng bất kỳ cam kết tài chính nào cũng bao gồm một cam kết chính thức không được tuyển dụng nhân viên của DeepSeek . Điều khoản này trực tiếp bảo vệ đội ngũ kỹ sư của DeepSeek, những người mà Liang coi là lợi thế cạnh tranh cốt lõi của công ty .
• Bản thân Liang là nhà đầu tư lớn nhất. Ông đóng góp khoảng 3 tỷ USD (khoảng 20 tỷ NDT) tiền riêng của mình vào cùng cấu trúc LP, khiến ông trở thành người tham gia lớn nhất và củng cố các động lực phù hợp của mình .
• Ưu tiên nghiên cứu AGI hơn thương mại hóa. Liang nói với các nhà đầu tư rằng công ty sẽ ưu tiên nghiên cứu AI đột phá và phát hành mô hình mã nguồn mở hơn là doanh thu hoặc lợi nhuận ngắn hạn . Thông điệp rất rõ ràng: đây không phải là một canh bạc đầu tư mạo hiểm thông thường nhằm mục đích kiếm tiền.

Tại sao Liang Wenfeng thực hiện các biện pháp này

Giữ quyền kiểm soát của nhà sáng lập. Cấu trúc LP đảm bảo mọi đồng vốn bên ngoài đều được trung gian bởi một thực thể do Liang kiểm soát, ngăn chặn bất kỳ nhà đầu tư nào tích lũy ảnh hưởng hoặc quyền lực trong hội đồng quản trị . Điều này tương tự cấu trúc mà các nhà sáng lập ByteDance và Shein đã sử dụng khi muốn huy động số tiền lớn mà không nhường quyền kiểm soát .

Bảo vệ văn hóa nghiên cứu của DeepSeek. Liang đã nhiều lần tuyên bố rằng DeepSeek tồn tại để theo đuổi trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI), chứ không phải để tối đa hóa lợi nhuận thương mại ngắn hạn . Các điều khoản khắt khe này sàng lọc các nhà đầu tư kiên nhẫn, có cùng sứ mệnh và ngăn chặn áp lực từ cổ đông buộc công ty phải chuyển hướng sang kiếm tiền.

Ngăn chặn nạn săn đầu người. Đội ngũ kỹ sư của DeepSeek là tài sản quý giá nhất của nó. Điều khoản không săn đầu người trực tiếp bảo vệ chống lại rủi ro phổ biến rằng các nhà đầu tư chiến lược giàu có—chẳng hạn như Tencent hoặc Alibaba—có thể thuê nhân sự chủ chốt sau khi có được quyền tiếp cận thông qua khoản đầu tư của họ .

Tránh pha loãng quyền quản trị. Bằng cách từ chối quyền biểu quyết và cổ phần trực tiếp cho các nhà đầu tư, Liang giữ toàn bộ quyền kiểm soát chiến lược đối với các quyết định của công ty, chiến lược phát hành mô hình và kế hoạch dài hạn . Trên thực tế, ông đã từ bỏ hầu như không có quyền lực quản trị nào để đổi lấy 7,4 tỷ USD.

Một vòng gọi vốn đi ngược lại thông lệ

Những người tham gia vòng gọi vốn bao gồm một số tên tuổi doanh nghiệp lớn nhất Trung Quốc: Tencent (đầu tư khoảng 10 tỷ NDT), nhà sản xuất pin CATL (5 tỷ NDT), NetEase (3 tỷ NDT) và JD.com . Quỹ Đầu tư Công nghiệp AI Quốc gia cũng tham gia với 1 tỷ NDT và là bên duy nhất nhận được cổ phần trực tiếp . Sự leo thang định giá nhanh chóng—từ khoảng 10 tỷ USD đầu năm 2025 lên 52–59 tỷ USD vào tháng 6/2026—cho thấy thị trường tài chính Trung Quốc đã đặt cược tập trung vào DeepSeek như một nhà vô địch AI quốc gia .

Đối với một phòng thí nghiệm AI trước đây hoàn toàn không có vốn đầu tư mạo hiểm bên ngoài kể từ khi thành lập, vòng gọi vốn này thể hiện một sự lựa chọn có chủ đích: huy động đủ vốn để cạnh tranh ở cấp độ cao nhất của nghiên cứu AI, nhưng với các điều khoản khiến tầm nhìn của nhà sáng lập không bị ảnh hưởng.