Thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran kéo giá nhiên liệu giảm sâu tại châu Phi và châu Á

Tuy nhiên, mặc dù giảm đáng kể, giá vẫn chưa trở lại mức trước khi loại bỏ trợ cấp xăng dầu vào giữa năm 2023. Việc loại bỏ trợ cấp đã đẩy giá nền tăng cấu trúc, và các quan chức lưu ý rằng ngay cả ở mức ₦699, giá bán lẻ vẫn cao so với mức thông thường trong quá khứ .

Philippines: Bộ Năng lượng liên kết trực tiếp việc giảm giá với thỏa thuận Mỹ - Iran

Tại Philippines, Bộ Năng lượng (DOE) đã rất rõ ràng về nguyên nhân của sự giảm giá. Trong một báo cáo ngày 19/6/2026, DOE tuyên bố rằng "sự ổn định hóa quan hệ giữa Hoa Kỳ và Iran là một chỉ báo mạnh mẽ về khả năng giảm giá nhiên liệu" .

Các ước tính của ngành cho đợt giảm giá dự kiến vào ngày 23/6/2026 cho thấy giá dầu diesel giảm P7,50 đến P9,50 mỗi lít và xăng giảm P3 đến P5 mỗi lít, theo dõi giá dầu thế giới thấp hơn và đồng peso mạnh hơn . Điều này thể hiện mức cắt giảm lớn hơn đáng kể so với các đợt giảm giá trước đó vào giữa năm 2025, vốn chỉ trong khoảng P1–P2 mỗi lít .

Đợt giảm giá trước đó vào tháng 6/2025 đã mang lại sự giảm nhẹ: từ ngày 1/7/2025, xăng giảm P1,40 mỗi lít, dầu diesel giảm P1,80 và dầu hỏa giảm P2,20 .

Tuy nhiên, DOE cảnh báo rằng việc giảm giá vào tháng 6/2026 phụ thuộc vào Chỉ số Platts Singapore (MOPS) thực tế và biến động tỷ giá hối đoái khi kết thúc phiên giao dịch, và giá vẫn cao so với mức trước năm 2022 .

Kenya: Diesel được giảm giá nhiều nhất

Cơ quan Quản lý Năng lượng và Dầu mỏ Kenya (EPRA) đã công bố đánh giá giá hàng tháng cho giai đoạn từ 15/6 đến 14/7/2025, cắt giảm giá diesel KSh 10,06 mỗi lít — gần với mức KSh 10 đã được dự đoán . Giá bơm diesel tại Nairobi giảm xuống còn khoảng KSh 162,91 mỗi lít .

Tuy nhiên, bức tranh không đồng đều. Xăng siêu hạng (super petrol) thực tế đã tăng khoảng KSh 2,69 mỗi lít trong cùng kỳ đánh giá, trong khi dầu hỏa giảm KSh 2,06 . Việc cắt giảm diesel là lợi ích chính, phản ánh chi phí nhập khẩu dầu thô toàn cầu thấp hơn, nhưng EPRA lưu ý rằng việc chuyển giá không hoàn toàn do quỹ bình ổn và các khoản thu hồi trước đó .

Xu hướng này tiếp tục vào năm 2026. Trong đánh giá của EPRA vào tháng 5/2026, giá diesel lại bị cắt giảm KSh 10,06, nhưng dầu hỏa tăng KSh 38,60 — một lời nhắc nhở rằng không phải tất cả các loại nhiên liệu đều được hưởng lợi như nhau từ việc giảm giá dầu thô .

Chủ đề chung: Giá vẫn cao hơn mức trước khủng hoảng

Trên cả ba quốc gia, các quan chức và nguồn tin trong ngành nhấn mạnh rằng mặc dù thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran đã mang lại sự giảm nhẹ đáng kể, giá bán lẻ trong nước vẫn cao hơn nhiều so với mức trước cuộc khủng hoảng năng lượng 2022–2023. Tại Nigeria, việc loại bỏ trợ cấp vào giữa năm 2023 đã đẩy giá nền tăng cấu trúc . Tại Philippines, DOE cảnh báo rằng tỷ giá peso-đô la và chi phí chuỗi cung ứng kéo dài giới hạn mức độ giảm giá dầu thô toàn cầu đến tay người tiêu dùng . Tại Kenya, các đánh giá hàng tháng của EPRA cho thấy ngay cả với việc cắt giảm diesel, xăng siêu hạng đã tăng trong một số chu kỳ, và giá vẫn còn xa mức KSh 130–140 trước khủng hoảng .

Sự chuyển giá từ dầu thô toàn cầu đến máy bơm xăng trong nước không bao giờ là một-một. Thuế, biến động tiền tệ và cơ chế định giá trong nước đều đóng vai trò. Nhưng hiện tại, thỏa thuận Mỹ - Iran đã tạo ra một lực đẩy giảm giá rõ ràng — ngay cả khi hành trình đầy đủ từ thỏa thuận hòa bình đến bình xăng của bạn vẫn còn gập ghềnh.