Noam Shazeer rời Google để đến với OpenAI: Bên trong cuộc chiến giành nhân tài AI khốc liệt nhất hành tinh

Noam Shazeer là ai?

Noam Shazeer gia nhập Google vào năm 2000 sau khi theo học ngành khoa học máy tính và toán học tại Đại học Duke . Ông đã dành những năm đầu tiên tại đây để cải thiện trình sửa lỗi chính tả cho công cụ tìm kiếm và làm việc với hệ thống quảng cáo của công ty, nhưng di sản thực sự của ông được định hình vào năm 2017 .

Năm đó, ông là đồng tác giả của bài báo nghiên cứu đột phá mang tên "Attention Is All You Need", lần đầu giới thiệu kiến trúc Transformer . Bài báo này đã được trích dẫn hơn 250.000 lần và được xem là một trong những tài liệu khoa học máy tính có tầm ảnh hưởng sâu rộng nhất của thế kỷ 21 . Cá nhân Shazeer đã thiết kế cơ chế “multi-head attention” (tạm dịch: tập trung đa đầu), kiến trúc phần dư (residual architecture), và tự tay lập trình nên bản triển khai đầu tiên có hiệu suất vượt trội so với các công nghệ dẫn đầu đương thời .

Ngoài Transformer, Shazeer còn là người tiên phong trong mô hình “Hỗn hợp Chuyên gia” kích hoạt thưa (Sparsely-gated Mixture of Experts - MoE) và có những đóng góp cốt lõi cho các dự án như Mesh-TensorFlow, T5, và Switch Transformer . Ông cũng là người lãnh đạo phát triển hệ thống AI đàm thoại LaMDA của Google, tiền thân của các chatbot tạo sinh ngày nay . Tạp chí Time đã vinh danh ông là một trong 100 người có ảnh hưởng nhất trong lĩnh vực AI vào năm 2023 .

Lý do ông rời Google (lần đầu) và xây dựng Character.AI

Vào năm 2021, sau khoảng hai thập kỷ gắn bó với Google, Shazeer cùng đồng nghiệp Daniel De Freitas đã quyết định rời công ty trong sự thất vọng. Bộ đôi này đã phát triển một chatbot mang tên Meena, nhưng ban lãnh đạo Google đã từ chối phát hành nó ra công chúng vì lo ngại về tính an toàn và rủi ro sản phẩm . Quyết định này hóa ra lại là một bước ngoặt định mệnh: OpenAI đã tung ra ChatGPT vào năm sau đó, qua đó châm ngòi cho sự bùng nổ của AI tạo sinh .

Shazeer và De Freitas sau đó đã sáng lập Character.AI, một nền tảng cho phép người dùng tạo ra và tương tác với các nhân vật được điều khiển bởi AI . Startup này đã nhanh chóng cất cánh, đạt mức định giá 1 tỷ USD chỉ trong vòng 16 tháng và thu hút xấp xỉ 20 triệu người dùng hàng tháng .

Màn “hồi hương” trị giá 2,7 tỷ USD: Trở về Google DeepMind

Vào tháng 8 năm 2024, Google đã thực hiện một động thái khiến toàn bộ ngành công nghiệp phải sửng sốt: họ ký một thỏa thuận cấp phép với Character.AI trị giá xấp xỉ 2,7 tỷ USD . Lý do chính thức được đưa ra là để có được giấy phép không độc quyền đối với công nghệ mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) của Character.AI . Tuy nhiên, lý do không chính thức, được báo chí rộng rãi đưa tin và nội bộ công nhận, là nhằm tái thuê Noam Shazeer và các thành viên chủ chốt trong đội ngũ nghiên cứu của ông .

Shazeer trở lại với vai trò Phó Chủ tịch Kỹ thuật tại Google DeepMind và được bổ nhiệm làm đồng trưởng dự án kỹ thuật của Gemini, sát cánh cùng Jeff Dean và Oriol Vinyals . Hồ sơ LinkedIn của ông cũng liệt kê vị trí "VP Engineering, Gemini Co-lead @ Google Deepmind" bắt đầu từ tháng 8 năm 2024 .

Tầm ảnh hưởng của ông là ngay lập tức. Các báo cáo trong ngành ghi nhận Shazeer là nhân vật then chốt giúp Gemini thu hẹp khoảng cách về hiệu năng với ChatGPT của OpenAI; sau khi trở lại, ông được cho là đã phát hiện và sửa một lỗi sâu bên trong Gemini, qua đó cải thiện đáng kể hiệu suất của mô hình . Vào tháng 2 năm 2026, những đóng góp của ông đã được chính thức công nhận khi ông được bầu vào Viện Hàn lâm Kỹ thuật Quốc gia Hoa Kỳ .

Bước nhảy đầy bất ngờ sang OpenAI (Tháng 6/2026)

Vào ngày 17 tháng 6 năm 2026, Shazeer tuyên bố sẽ rời Google để gia nhập OpenAI, công ty được cho là đang chuẩn bị cho một đợt IPO . Ông mô tả đây là một "quyết định khó khăn", đồng thời nói thêm rằng ông "vô cùng tự hào về đội ngũ tuyệt vời tại Google và tất cả những gì chúng tôi đã cùng nhau đạt được" .

Thời điểm chính xác của sự ra đi này chưa được tiết lộ . Tại thời điểm thông báo, LinkedIn của ông vẫn liệt kê vai trò VP Engineering, Gemini Co-lead , và trang nghiên cứu chính thức của Google vẫn xác nhận ông là đồng Trưởng nhóm Kỹ thuật (co-Tech-Lead) cho Gemini . Nhiều hãng tin uy tín, bao gồm Reuters, Straits Times và U.S. News, đều đã xác nhận thông tin này .

Thời điểm này đặc biệt mang tính kịch tính. Google đã chi tới 2,7 tỷ USD để đưa ông trở lại vào năm 2024, nhưng chưa đầy hai năm sau, OpenAI – vẫn là một công ty tư nhân nhưng đang trên đường IPO – đã thành công trong việc lôi kéo ông . Động thái này cho thấy nỗ lực phi thường mà các phòng thí nghiệm AI hàng đầu sẵn sàng thực hiện để chiêu mộ những nhà nghiên cứu ưu tú, cũng như đòn bẩy cực lớn mà các nhân tài hàng đầu nắm giữ trong thị trường hiện tại.

Động lực sản phẩm của Google vẫn tiếp tục tăng tốc

Bất chấp việc mất đi một trụ cột trong ban lãnh đạo kỹ thuật, các sản phẩm AI tiêu dùng của Google vẫn đang ở đỉnh cao nhất mọi thời đại:

• Tăng trưởng người dùng Gemini: CEO Sundar Pichai của Alphabet xác nhận ứng dụng Gemini đã vượt mốc 650 triệu người dùng hoạt động hàng tháng (MAU) trong cuộc họp báo cáo thu nhập quý 3 năm 2025 của công ty, tăng từ 450 triệu vào tháng 7 năm 2025 và 350 triệu vào tháng 3 năm 2025 . Đến quý 4 năm 2025, con số này đã tăng lên hơn 750 triệu MAU .
• Veo – tạo video từ văn bản: Mô hình video Veo 3 của Google đã tạo ra hơn 230 triệu video tính đến tháng 10 năm 2025 .
• Hiện tượng lan truyền Nano Banana: Công cụ tạo hình ảnh này được chính Sundar Pichai gọi là một "hiện tượng lan truyền" và đã góp phần thúc đẩy sự gia tăng nhanh chóng lượng người dùng Gemini trong quý đầu tiên Alphabet chạm mốc doanh thu 100 tỷ USD .
• Sự lãnh đạo thống nhất dưới trướng Demis Hassabis: Sau khi Demis Hassabis nắm quyền kiểm soát tích hợp theo chiều dọc đối với Gemini – trải dài từ nghiên cứu, phát triển đến dịch vụ – tốc độ tăng trưởng lưu lượng truy cập web của Gemini đã bắt đầu vượt mặt ChatGPT trong nửa cuối năm 2025 .

Một sự nghiệp định nghĩa AI hiện đại

Quỹ đạo sự nghiệp của Noam Shazeer phản ánh rõ nét vòng cung phát triển của chính ngành công nghiệp AI: nghiên cứu nền tảng tại một gã khổng lồ công nghệ, sau đó là màn rời đi đầy bất mãn để gầy dựng startup, một cuộc trở lại ngoạn mục được dàn xếp bởi hàng tỷ đô la, và giờ đây là một bước nhảy sang đối thủ ngay trước thềm phát hành cổ phiếu. Rất ít cá nhân lại là hiện thân trực tiếp cho các lực lượng thị trường đến vậy – giá trị kỹ thuật khổng lồ, những gói đãi ngộ không tưởng, và sự cạnh tranh khốc liệt giữa các tập đoàn – những yếu tố đang định hình lại toàn bộ cục diện.

Vị thế của Google vẫn hết sức đáng gờm, nhưng trong một ngành công nghiệp mà chỉ một nhà nghiên cứu cũng có thể làm nghiêng cán cân của cuộc đua trị giá hàng tỷ đô la, việc Shazeer chuyển đến OpenAI là một tín hiệu cho thấy cuộc chiến giành nhân tài AI vẫn còn lâu mới kết thúc.