Thỏa thuận tạm thời Mỹ - Iran: Điều gì đã chắc chắn và điều gì vẫn có thể 'đứt gánh giữa đường'?

Mỹ và Iran đã tiến một bước quan trọng nhằm đóng băng cuộc xung đột quân sự kéo dài gần bốn tháng bằng một bản ghi nhớ được ký kết dưới dạng kỹ thuật số. Thỏa thuận tạm thời này, được nhiều hãng truyền thông xác nhận trong các ngày 15-17 tháng 6, thiết lập một lệnh ngừng bắn ngay lập tức và đặt nền móng cho các cuộc đàm phán chính thức. Tuy nhiên, toàn văn của thỏa ước vẫn chưa được công bố, và các quan chức cấp cao của Mỹ thừa nhận rằng những yếu tố then chốt vẫn còn rất mập mờ một cách có chủ ý. Dưới đây là phân tích về những gì đã được xác nhận và những rủi ro tiềm ẩn.

Chữ ký số vào Chủ nhật, ngày 14 tháng 6 có gì?

Một quan chức cấp cao của Mỹ xác nhận rằng Tổng thống Donald Trump, Phó Tổng thống JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đã lần lượt ký điện tử vào một Biên bản Ghi nhớ (MOU) vào Chủ nhật, ngày 14 tháng 6 . Ông Vance đã công khai mô tả văn kiện này là một thỏa thuận được “ký điện tử”, có tác dụng kéo dài lệnh ngừng bắn và khởi động giai đoạn đàm phán kỹ thuật kéo dài 60 ngày .

Các chữ ký điện tử đã được xác thực trước bất kỳ buổi lễ trực tiếp nào, một trình tự mà Tổng thống Trump được cho là đã lựa chọn để thể hiện cam kết cá nhân . Bất chấp những ồn ào, nội dung của bản ghi nhớ đã không được công bố ngay lập tức. Một quan chức cấp cao cho biết các điều khoản sẽ được công khai trong vòng 24 đến 48 giờ, mặc dù tính đến ngày 17 tháng 6, toàn văn vẫn chưa xuất hiện .

Buổi lễ chính thức tại Thụy Sĩ

Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ đã chính thức xác nhận rằng một buổi lễ ký kết trực tiếp được lên kế hoạch vào Thứ Sáu, ngày 19 tháng 6 năm 2026, tại khu nghỉ dưỡng Bürgenstock nhìn ra hồ Lucerne . Địa điểm này, tọa lạc tại miền trung Thụy Sĩ, được chọn một phần vì “khó tiếp cận và do đó dễ dàng đảm bảo an ninh” . Các đại diện cấp cao của Mỹ và Iran dự kiến sẽ tham dự . Pakistan và Qatar, hai quốc gia đóng vai trò trung gian hòa giải, cũng tham gia vào việc đề xuất địa điểm này .

Các điều khoản đã được xác nhận của thỏa thuận tạm thời

Dựa trên báo cáo từ CNN, ABC News và các hãng thông tấn khác, các thành phần đã được xác nhận của bản ghi nhớ bao gồm:

• Ngừng ngay lập tức các hoạt động quân sự, chấm dứt cuộc xung đột bắt đầu từ ngày 28 tháng 2 với các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào Iran .
• Mở lại eo biển Hormuz cho giao thông hàng hải, mặc dù các quan chức cảnh báo rằng mức độ vận chuyển bình thường chưa thể đạt được ngay lập tức .
• Dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng của Iran .
• Khoảng thời gian 60 ngày cho các cuộc đàm phán kỹ thuật tập trung vào chương trình hạt nhân của Iran .
• Một yêu cầu của Mỹ rằng kho dự trữ uranium đã làm giàu của Iran phải bị phá hủy hoặc chuyển đi nơi khác, trong khi Iran vẫn khẳng định chương trình hạt nhân của mình là vì mục đích hòa bình .
• Các điều khoản về tài sản bị đóng băng của Iran và bồi thường tái thiết, được mô tả là một phần của khuôn khổ, mặc dù chi tiết vẫn chưa được tiết lộ .

Những vấn đề vẫn chưa được giải quyết

Tình trạng của 50.000 quân Mỹ

Chưa có tuyên bố chính thức nào làm rõ liệu khoảng 50.000 quân Mỹ đang được triển khai sẽ rút lui, ở lại vị trí cũ, hay được sử dụng như một đòn bẩy trong 60 ngày đàm phán. Các báo cáo mô tả đây là một lĩnh vực còn mơ hồ một cách có chủ ý .

Tranh chấp về làm giàu uranium hạt nhân

Một căng thẳng cốt lõi vẫn chưa được giải quyết: Mỹ nhấn mạnh rằng uranium đã làm giàu của Iran phải bị phá hủy hoặc loại bỏ, trong khi Iran phủ nhận mọi tham vọng vũ khí. Sự bất đồng này được dự đoán sẽ chi phối các cuộc đàm phán kỹ thuật trong 60 ngày, nhưng bản thân MOU không giải quyết được vấn đề này .

Cơ chế “tự động khôi phục” trừng phạt của Liên Hợp Quốc

Các lệnh trừng phạt được Liên Hợp Quốc tái áp đặt vào tháng 9 năm 2025 vẫn là một tranh chấp pháp lý đang diễn ra. Nga và Trung Quốc đã phản đối việc tái áp đặt này, và bản ghi nhớ không đề cập đến tình trạng pháp lý của chế độ trừng phạt. Vấn đề này được cho là sẽ nổi lên trong các cuộc đàm phán sắp tới .

Vai trò trung gian hòa giải

Pakistan và Qatar đã đóng vai trò trung gian hòa giải cốt lõi. Các báo cáo chỉ ra rằng Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đã lên kế hoạch tới Geneva và Bürgenstock để tham dự các cuộc đàm phán, và các kênh ngoại giao của Qatar cũng được nhắc đến nhiều lần .

Nguy cơ thỏa thuận đổ vỡ

Nhiều báo cáo nhấn mạnh rằng MOU là một văn kiện chính trị không mang tính ràng buộc, không phải là một hiệp ước. Phó Tổng thống Vance nói rằng thỏa thuận này “vẫn còn mơ hồ về những yếu tố then chốt của nó” . Việc thiếu một văn bản công khai, kết hợp với các câu hỏi hạt nhân và trừng phạt chưa được giải quyết, tạo ra nguy cơ đáng kể rằng thỏa thuận có thể sụp đổ trước hoặc ngay sau buổi lễ hôm thứ Sáu .