Điểm Nghẽn InP: Cơn Đau Đầu Mới Của Các 'Ông Lớn' AI Toàn Cầu

Thời gian xét duyệt mới chính là vũ khí thực sự. Mỗi giấy phép xuất khẩu mất khoảng 60 ngày làm việc để xử lý, tạo ra một nút thắt mua sắm kéo dài khoảng ba tháng cho mỗi đơn hàng . Với các nhà hoạch định mua sắm tại Google, Microsoft, và Amazon, sự chậm trễ này đồng nghĩa với việc họ không còn có thể giả định giao hàng kịp thời cho các linh kiện quang học, đẩy tiến độ xây dựng các cụm AI vào tình trạng bất định .

Sự khan hiếm giấy phép không phải là lý thuyết suông. AXT Inc., công ty sản xuất đế InP tại các nhà máy ở Trung Quốc, đã buộc phải hạ dự báo doanh thu quý 4 năm 2025 xuống còn 22,5–23,5 triệu USD chính vì số lượng giấy phép xuất khẩu được cấp ít hơn dự kiến trước đó . Ngay cả sau hội nghị thượng đỉnh Trump-Tập đình đám vào tháng 5 năm 2026, lệnh hạn chế xuất khẩu vẫn được giữ nguyên .

Vì Sao InP Trở Thành 'Khoáng Sản Quan Trọng Tiềm Ẩn' Của Ngành AI

Indium Phosphide không phải là cái tên quen thuộc với đại chúng, nhưng nó chính là nền tảng cho các mạch tích hợp quang tử và laser điều biến hấp thụ điện (EML) tốc độ cao, thứ cung cấp năng lượng cho các bộ thu phát quang 800G và 1.6T . Những bộ thu phát này là hệ thần kinh của các trung tâm dữ liệu AI hiện đại, kết nối hàng chục nghìn GPU và bộ tăng tốc. Khi các cụm AI mở rộng quy mô, yêu cầu về mật độ kết nối quang học đã tăng gấp 8–16 lần so với các thế hệ trước .

Nhu cầu mang tính cấu trúc này xuất hiện đúng vào lúc nguồn cung vốn đã eo hẹp. Chu kỳ đánh giá chất lượng đế InP kéo dài 18–24 tháng, và sản lượng toàn cầu chỉ tập trung vào khoảng 5–6 nhà cung cấp chính . Trung Quốc kiểm soát khoảng 70% hoạt động tinh chế indium toàn cầu, trao cho Bắc Kinh đòn bẩy quyền lực quá lớn đối với toàn bộ chuỗi quang tử .

Đến giữa năm 2025, các báo cáo về mức thâm hụt cung 25–30% cho laser InP đã xuất hiện . CEO của Lumentum, Michael Hurlston, đã định lượng nỗi đau này vào tháng 2 năm 2026: công ty đang "chỉ đáp ứng được khoảng 70% nhu cầu của khách hàng" và toàn bộ công suất EML đã được đặt trước đến năm 2027 theo các thỏa thuận dài hạn . CEO Jim Anderson của Coherent cũng đồng tình với thực tế này, tuyên bố rằng "tăng trưởng trung tâm dữ liệu trong quý 1 đã bị kìm hãm bởi nguồn cung laser indium phosphide" .

Broadcom, một khách hàng lớn của các linh kiện dựa trên InP, đã gắn cờ rủi ro nguồn cung wafer InP là một thách thức lớn đối với hoạt động của chính họ . Coherent mô tả công suất laser InP là "một trong những hạn chế then chốt trong toàn ngành" .

Tác động tài chính là vô cùng to lớn. Giá wafer InP 6 inch đã tăng vọt 250%, lên đến khoảng 5.000 USD mỗi tấm . Giá indium kim loại giao ngay đã leo từ 2.600 USD/kg vào tháng 1 năm 2025 lên hơn 3.000 USD chỉ trong vài tuần sau thông báo kiểm soát xuất khẩu, và tiếp tục tăng đến đầu năm 2026 . Sự mất cân bằng cung-cầu đã trao cho các nhà sản xuất sức mạnh định giá chưa từng có, với các linh kiện quang học quan trọng "về cơ bản đã cháy hàng trong tương lai gần" .

Coherent Phản Công Như Thế Nào

Coherent đã tấn công tình trạng thiếu InP trên ba mặt trận cùng một lúc: mở rộng công suất, sản xuất nội địa do chính phủ hậu thuẫn, và ngoại giao ở cấp CEO.

Công ty đang đầu tư để tăng gấp đôi sản lượng InP trong vòng 12 tháng, đặc biệt nhắm vào các laser EML cần thiết cho các ứng dụng trung tâm dữ liệu . Việc mở rộng này một phần được neo vào việc đẩy nhanh tiến độ sản xuất wafer InP 6 inch tại các cơ sở nội địa của họ . Coherent vận hành một cơ sở InP tại Texas được hỗ trợ bởi khoản đầu tư 33 triệu USD của chính phủ Mỹ nhằm xây dựng quy mô sản xuất trong nước .

Động thái ngoạn mục nhất diễn ra vào tháng 5 năm 2026. Chỉ vài ngày sau khi Coherent cảnh báo các nhà đầu tư về tình trạng thiếu InP sắp xảy ra trong một cuộc họp báo cáo thu nhập, CEO Jim Anderson đã lên máy bay cùng phái đoàn doanh nghiệp Mỹ tháp tùng Tổng thống Donald Trump trong chuyến thăm Trung Quốc. Theo ba nguồn tin thân cận, hành trình của Anderson nhằm mục đích cụ thể là giải quyết sự chậm trễ xung quanh giấy phép xuất khẩu của Trung Quốc cho loại vật liệu quan trọng này .

Bất chấp những nỗ lực này, doanh thu truyền thông và trung tâm dữ liệu của Coherent, dù vẫn tăng trưởng 26% so với cùng kỳ năm ngoái, vẫn bị kìm hãm bởi điểm nghẽn InP . Các đơn hàng tồn đọng chưa được đáp ứng từ các quý trước đã dồn sang, và cả nguồn cung InP nội bộ lẫn bên ngoài vẫn tiếp tục hạn chế sản lượng .

Lumentum Và Hợp Đồng Cung Ứng Dài Hạn

Lumentum theo đuổi một con đường chiến lược khác, ưu tiên an ninh nguồn cung dài hạn hơn là ngoại giao ngắn hạn. Động thái quan trọng nhất của công ty là âm thầm ký kết một thỏa thuận cung cấp toàn diện kéo dài 7 năm dành riêng cho đế Indium Phosphide, qua đó khóa chặt quyền truy cập vào nguyên liệu thô nền tảng cho đến đầu những năm 2030 .

Thỏa thuận này được thiết kế để bảo vệ Lumentum khỏi chính xác những cú sốc cung ứng địa chính trị đã làm rung chuyển thị trường. Trong khi đó, công ty đang mở rộng năng lực sản xuất của mình thông qua một cơ sở chế tạo InP mới được mua lại và tăng cường sản xuất tại một địa điểm ở Bắc Carolina để giảm sự phụ thuộc vào vật liệu có nguồn gốc từ Trung Quốc .

Sổ lệnh đặt hàng trong tương lai của Lumentum đã kể lên toàn bộ câu chuyện của cuộc khủng hoảng nguồn cung. Công ty báo cáo rằng năng lực sản xuất cho các linh kiện quang học AI quan trọng đã "cháy hàng" cho đến hết năm 2028 . Lượng đơn hàng tồn đọng này kéo dài nhiều năm trong tương lai, một hiện tượng hầu như chưa từng có trong ngành công nghiệp linh kiện quang học vốn mang tính chu kỳ lịch sử .

Sự khan hiếm đã biến đổi hồ sơ tài chính của Lumentum. Biên lợi nhuận gộp non-GAAP của công ty đã tăng lên 37.8%, tăng 1.000 điểm cơ bản so với cùng kỳ năm ngoái, được thúc đẩy bởi sức mạnh định giá mạnh mẽ trong bối cảnh thiếu hụt nguồn cung . Doanh thu mảng đám mây và mạng lưới tăng vọt 67% so với cùng kỳ, được đẩy mạnh bởi số lượng xuất xưởng EML kỷ lục và nhu cầu mạnh mẽ từ các khách hàng đám mây siêu quy mô .

Lỗ Hổng Năng Lực Nội Địa Vẫn Còn Đó

Bất chấp những phản ứng quyết liệt từ cả Coherent và Lumentum, một sự thật quan trọng vẫn hạn chế triển vọng ngắn hạn: sự mở rộng của cả hai công ty tại Mỹ vẫn chưa đạt đến quy mô sản xuất đủ để thu hẹp lỗ hổng nguồn cung .

Cơ sở Texas của Coherent, được hậu thuẫn bởi 33 triệu USD tài trợ của chính phủ, và sự mở rộng của Lumentum ở Bắc Carolina là những khoản đầu tư thực tế và cuối cùng sẽ đóng góp công suất đáng kể. Nhưng việc chế tạo wafer InP không phải là ngành kinh doanh có thể mở rộng quy mô trong một sớm một chiều. Chu kỳ đánh giá chất lượng cho các dây chuyền sản xuất mới kéo dài 18–24 tháng, và toàn bộ chuỗi cung ứng—từ tinh chế indium thô qua sản xuất đế cho đến tăng trưởng epitaxy và chế tạo thiết bị—vẫn phụ thuộc sâu sắc vào các công đoạn do Trung Quốc kiểm soát .

Khoảng thời gian cấp phép 60 ngày làm việc vẫn là nút thắt cổ chai lớn nhất duy nhất trong chuỗi cung ứng quang tử . Khi giấy phép được thông suốt, đế InP rời Trung Quốc, đến các cơ sở gia công epitaxy tại Đài Loan, và từ đó đi tiếp đến các trung tâm dữ liệu của Mỹ và toàn cầu. Khi giấy phép bị chặn, toàn bộ chuỗi cung ứng sụp đổ . Cho đến khi Trung Quốc nới lỏng các hạn chế hoặc năng lực sản xuất nội địa của phương Tây đạt được quy mô thực sự, các nhà xây dựng trung tâm dữ liệu AI sẽ tiếp tục đối mặt với tình trạng thiếu hụt mang tính cấu trúc của các loại laser mà mạng lưới của họ phụ thuộc vào.

Các nhà quan sát trong ngành lưu ý rằng điểm nghẽn InP đại diện cho một sự thay đổi lớn hơn trong cách vũ khí hóa các biện pháp kiểm soát xuất khẩu. Nó không còn chỉ là câu chuyện về đất hiếm nữa—nó đã chuyển sang chuỗi quang tử, trực tiếp nhắm vào nền tảng vật liệu đằng sau chip quang, laser, và lớp cơ sở hạ tầng của công cuộc xây dựng AI . Đối với các công ty siêu quy mô đang chạy đua để triển khai thế hệ cụm AI tiếp theo, thông điệp rất rõ ràng: nút thắt cổ chai không còn là sức mạnh tính toán nữa. Mà là ánh sáng kết nối chúng.