Lee Kuan Yew và hành trình hình thành Singapore hiện đại

Lee Kuan Yew (1923–2015) là luật sư, một trong những người sáng lập Đảng Hành động Nhân dân (PAP) và là thủ tướng đầu tiên của Singapore. Ông giữ chức từ năm 1959 đến năm 1990, dẫn dắt đất nước qua giai đoạn tự trị, sáp nhập rồi tách khỏi Malaysia và những thập niên đầu độc lập. 45

Ông thường được gọi là “cha đẻ Singapore hiện đại” vì giữ vai trò lãnh đạo quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển quốc gia thành thị này. Danh xưng ấy nói lên tầm ảnh hưởng của ông, chứ không có nghĩa ông một mình xây dựng nên Singapore. 112

Từ tự trị đến độc lập

Lee trở thành thủ tướng năm 1959, khi Singapore bắt đầu tự quản. Năm 1963, Singapore gia nhập Liên bang Malaysia; đến năm 1965, hai bên tách ra và Singapore trở thành một quốc gia độc lập dưới sự lãnh đạo của ông. 4812

Bước ngoặt này là phần cốt lõi trong di sản của Lee: sau cuộc chia tách, chính phủ do ông lãnh đạo phải xây dựng một quốc gia độc lập có thể đứng vững. 12

Những ưu tiên định hình Singapore hiện đại

Trong thời gian Lee làm thủ tướng, chính phủ theo đuổi chương trình xây dựng quốc gia, chú trọng ổn định, giáo dục, thu hút đầu tư, nâng cao đời sống và bảo đảm an ninh. 13 Hội đồng Di sản Quốc gia Singapore cũng mô tả các chính sách trong ba thập niên ông cầm quyền là nhằm cải thiện giáo dục và mức sống, duy trì ổn định và thu hút đầu tư. 5

Trong giai đoạn ấy, Singapore trở thành một trong những quốc gia thịnh vượng và ổn định hơn ở châu Á; sự chuyển mình này thường gắn với vai trò lãnh đạo của Lee. 713 Tuy nhiên, gắn kết hai điều đó không đồng nghĩa với việc cho rằng chỉ một nhà lãnh đạo tạo nên toàn bộ thành công. Cáo phó của The Guardian cũng lưu ý Lee không phải người duy nhất làm nên sự giàu có của Singapore. 12

Di sản chính trị nhiều ảnh hưởng, cũng nhiều tranh luận

Ảnh hưởng chính trị của Lee tiếp tục vượt ra ngoài thời gian ông làm thủ tướng. PAP, đảng ông góp phần sáng lập năm 1954, trở thành lực lượng chính trị chiếm ưu thế tại Singapore. 46 Một nghiên cứu tình huống của Đại học Columbia ghi nhận PAP giành toàn bộ ghế trong quốc hội ở bốn cuộc tổng tuyển cử từ năm 1968 đến năm 1980. 9

Đây là bối cảnh quan trọng để nhìn nhận di sản của ông. Gọi Lee là cha đẻ Singapore hiện đại là thừa nhận vai trò quyết định của ông trong những năm đầu xây dựng quốc gia; danh xưng ấy không khép lại mọi đánh giá về hệ thống chính trị hình thành dưới thời ông. Một cách nhìn cân bằng cần ghi nhận cả đóng góp lớn của Lee đối với nhà nước độc lập lẫn thực tế rằng sự chuyển mình của Singapore là thành quả của nhiều yếu tố, không chỉ một cá nhân. 912