Vì sao Anh chọn Singapore làm thương cảng năm 1819?

Singapore hấp dẫn Anh không chỉ vì vị trí thuận lợi trên các tuyến hàng hải, mà còn vì đây là nơi nước này có thể củng cố hoạt động buôn bán ở khu vực và cạnh tranh với ảnh hưởng ngày càng lớn của Hà Lan. Tuy vậy, việc lập thương điếm năm 1819 không đơn giản là Stamford Raffles chọn một hòn đảo rồi tuyên bố chủ quyền: thỏa thuận với các nhà cai trị địa phương và đóng góp của William Farquhar đều giữ vai trò đáng kể. 8105

Một vị trí nằm trên ngã rẽ hàng hải

Ở mũi phía nam bán đảo Mã Lai, Singapore nằm gần lối nối giữa Biển Đông và Ấn Độ Dương. Vùng biển quanh đảo từ lâu đã có ý nghĩa với việc đi lại và giao thương đường biển, khiến nơi đây trở thành địa điểm tiềm năng để lập cảng. 10

Nhiệm vụ của Raffles là thiết lập một khu định cư mới của Anh ở phía nam Malacca, nhằm hỗ trợ bảo vệ tuyến thương mại hướng về phương Đông. Một căn cứ tại Singapore cũng có thể giúp Anh thách thức ảnh hưởng của Hà Lan trong khu vực. 85

Một quyết định gây tranh cãi

Kế hoạch của Raffles không nhận được sự đồng thuận tuyệt đối. Ông vấp phải sự phản đối từ phía Hà Lan và một số quan chức Anh, trong bối cảnh tại Anh có những người muốn cải thiện quan hệ với Hà Lan. Raffles lập luận rằng việc đặt thương điếm ở Singapore sẽ giúp Anh duy trì vị thế trên tuyến thương mại nối Ấn Độ với Trung Quốc. 913

Hiệp ước mở đường cho thương điếm

Ngày 6-2-1819, Raffles, Sultan Hussein Shah và Temenggong Abdur Rahman ký một thỏa thuận, trao cho Công ty Đông Ấn Anh (EIC) quyền lập thương điếm trên đảo. Thỏa thuận này cho thấy sự hiện diện của Anh được thiết lập thông qua đàm phán với các nhà cai trị địa phương, chứ không chỉ xuất phát từ quyết định chọn địa điểm của Raffles. 72

Raffles không phải người duy nhất góp công

Câu chuyện phổ biến thường đặt Raffles ở vị trí trung tâm, nhưng William Farquhar cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển ban đầu của khu định cư. Trước khi Raffles đến, Farquhar đã ủng hộ việc lập một căn cứ mới ở phía nam eo biển Malacca và tham gia đàm phán với các nhà cai trị trong khu vực. Sau khi hiệp ước được ký, ông ở lại làm quan chức phụ trách khu định cư, trong khi Raffles rời Singapore. 417

Hòn đảo cũng không phải nơi vắng bóng người khi đoàn Anh đặt chân đến. Một ghi chép cho biết vào tháng 1-1819, Singapore có khoảng 1.000 cư dân người Hoa, Mã Lai và Orang Laut — cộng đồng thường được gọi là “người biển”. 2

Tóm lại

Anh nhắm đến Singapore vì vị trí thuận lợi trên các tuyến hàng hải lớn và cơ hội củng cố vị thế trước ảnh hưởng của Hà Lan. Nhưng để thương điếm thành hình, Anh cần có thỏa thuận với các thủ lĩnh địa phương; câu chuyện cũng cần ghi nhận đóng góp của Farquhar và sự hiện diện của cộng đồng cư dân trên đảo từ trước đó. 108712