Trump thúc đẩy bán F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ: Rào cản pháp lý và sự phản đối của Netanyahu

Trump thúc đẩy đảo ngược và Hội nghị thượng đỉnh NATO tháng 7/2026

Tại Hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara vào tháng 7/2026, Tổng thống Trump tuyên bố sẽ dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt CAATSA áp lên Thổ Nhĩ Kỳ vì vụ mua S-400. 'Chúng tôi sẽ dỡ bỏ trừng phạt... Chúng tôi không muốn trừng phạt bạn bè', ông Trump nói . Nhiều hãng tin đưa tin rằng động thái của Trump xuất phát từ quan điểm coi Thổ Nhĩ Kỳ là đồng minh NATO đáng tin cậy hơn so với một số đồng minh châu Âu truyền thống .

Netanyahu phản đối công khai và cảnh báo

Chỉ vài giờ sau khi Trump để ngỏ khả năng bán F-35, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố trên CNN rằng ông phản đối, cảnh báo thương vụ này sẽ 'phá hủy cán cân quyền lực ở Trung Đông' và nói: 'Tôi không tin họ nên được nhận F-35 hoặc động cơ' . Israel, quốc gia duy nhất trong khu vực có F-35, coi máy bay tàng hình này là lợi thế quân sự cốt lõi của mình.

Trump nổi giận với Netanyahu và tuyên bố 'không ai chỉ bảo tôi'

Trump đã phản ứng gay gắt trước những lời chỉ trích công khai của Netanyahu. Theo báo cáo của Axios trích dẫn hai quan chức Nhà Trắng, Trump đã rất tức giận và cho rằng Netanyahu 'không có quyền' bình luận về thương vụ này . Ngày 27 tháng 7, Trump nói với các phóng viên: 'Không ai chỉ bảo tôi nên bán cái gì', trực tiếp bác bỏ ý kiến của Netanyahu . Căng thẳng leo thang khi Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth hủy cuộc họp đã lên lịch với Netanyahu để thảo luận về F-35 .

Căng thẳng rộng hơn giữa Mỹ và Israel

Tranh chấp F-35 chỉ là một phần trong những căng thẳng rộng lớn hơn giữa Trump và Netanyahu về chính sách Iran và các khác biệt chiến lược khác. Truyền thông Israel đưa tin về sự bất đồng giữa hai nhà lãnh đạo ngoài vấn đề F-35, mặc dù các chi tiết cụ thể về bất đồng Iran ít được đề cập chi tiết trong các nguồn tin được trích dẫn.

Rào cản pháp lý lớn: Thổ Nhĩ Kỳ vẫn sở hữu S-400

Bất chấp sự ủng hộ chính trị của Trump, một rào cản pháp lý lớn vẫn tồn tại. Luật Mỹ — cụ thể là đạo luật CAATSA và điều khoản trong NDAA do Thượng nghị sĩ James Lankford soạn thảo — nghiêm cấm chuyển giao F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ trừ khi Ankara loại bỏ hệ thống S-400 và các thiết bị liên quan và cam kết không mua các hệ thống tương tự của Nga trong tương lai . Tính đến giữa năm 2026, Thổ Nhĩ Kỳ vẫn sở hữu S-400, mặc dù tờ WSJ đưa tin Ankara đang tìm cách chuyển nhượng hệ thống này để dọn đường cho F-35 .

Thư của Bộ Ngoại giao Mỹ gửi Quốc hội (ngày 22 tháng 7 năm 2026)

Ngày 22 tháng 7 năm 2026, Cục Vụ Lập pháp của Bộ Ngoại giao Mỹ đã gửi thư cho Dân biểu Wesley Bell (Dân chủ-Missouri) nói rằng Thổ Nhĩ Kỳ 'vẫn chưa đáp ứng được các điều kiện' theo luật định để tái gia nhập chương trình F-35 . Bức thư khẳng định rõ ràng rằng các yêu cầu theo luật — bao gồm loại bỏ S-400 và tuân thủ đầy đủ CAATSA — vẫn không thay đổi . Kết luận chính thức này có nghĩa là ngay cả khi Tổng thống muốn tiến hành ngay lập tức, thì chính nhánh hành pháp cũng đã thừa nhận rằng Thổ Nhĩ Kỳ hiện không đáp ứng các điều kiện tiên quyết về mặt pháp lý cho thương vụ.

Tổng quan tình hình hiện tại

Kết luận: Trump đã thể hiện ý chí chính trị mạnh mẽ để khôi phục quyền tiếp cận F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ và đã tiến hành dỡ bỏ các lệnh trừng phạt CAATSA, nhưng việc Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục sở hữu hệ thống S-400 vẫn là trở ngại pháp lý mang tính quyết định. Bức thư ngày 22 tháng 7 của Bộ Ngoại giao Mỹ gửi Quốc hội xác nhận chính thức rằng Ankara hiện không đáp ứng các điều kiện theo luật để tái gia nhập chương trình, và Quốc hội đã thể hiện sự phản đối lưỡng đảng đối với việc từ bỏ các yêu cầu đó . Không thể có bất kỳ sự chuyển giao F-35 nào trừ khi Thổ Nhĩ Kỳ loại bỏ S-400 hoặc Quốc hội sửa đổi luật.