Sony 'tự bắn vào chân': Quảng bá máy hát đĩa than giá 400 USD ngay khi tuyên bố ngừng sản xuất đĩa game PlayStation

Cộng đồng game thủ phản ứng dữ dội. Forbes mô tả quyết định này là "vụ bê bối lớn nhất của Sony trong 20 năm," đưa tin rằng 99% phản hồi trên mạng xã hội cho thông báo này là sự phẫn nộ. Business Insider ghi nhận rằng bài đăng thông báo trên X (trước đây là Twitter) đã đạt 145 triệu lượt xem và 90.000 phản hồi chỉ trong vài ngày, với phần lớn là tiêu cực.

Chiếc máy hát đĩa than 'châm dầu vào lửa'

Vài ngày hoặc vài tuần sau đó—thời gian chính xác khác nhau tùy theo nguồn tin, nhưng các bài báo tập trung vào khoảng ngày 26-27 tháng 7—bộ phận Sony Electronics (một đơn vị kinh doanh riêng biệt với PlayStation) đã quảng bá máy hát đĩa than không dây PS-LX3BT trên mạng xã hội. Bài đăng có nội dung: "Khám phá lại sự ấm áp, chi tiết và nghi thức của đĩa than với Máy quay LX3. Thả kim và trải nghiệm âm nhạc theo cách nó đáng được nghe."

Game thủ đã tràn ngập các bình luận với cáo buộc đạo đức giả. Nếu Sony vẫn tin vào phương tiện vật lý đến mức bán một máy hát đĩa than giá 399,99 USD để tôn vinh đĩa than, thì tại sao cùng một công ty lại 'khai tử' đĩa game? PushSquare gọi chương trình quảng bá này là "vô duyên." GamesRadar mô tả nó như một "kiệt tác PR" mới nhất của Sony và trích dẫn bình luận của một game thủ: "Nếu các bạn có thể làm vật lý cho âm nhạc, thì các bạn cũng có thể làm điều đó cho game."

Nhiều trang tin đưa tin rằng bài đăng đã thu về hơn 3.000 bình luận, hầu hết chỉ trích việc Sony loại bỏ đĩa game. Các phản ứng dữ dội đến mức quảng cáo máy hát đĩa than đã trở thành một mặt trận thứ hai trong cuộc chiến lớn hơn về phương tiện game vật lý.

Kiến nghị 'Don't Kill the Disc'

Hình thức phản đối có tổ chức nhất của cơn thịnh nộ game thủ là bản kiến nghị "Don't Kill the Disc" (Đừng giết chết chiếc đĩa) trên Change.org, do Jade Pearce, CEO của PNP Games, một cửa hàng trò chơi điện tử ở Winnipeg, Canada, khởi xướng. Bản kiến nghị lập luận: "Một chiếc đĩa là một trò chơi thực sự mà bạn sở hữu. Bạn có thể cho mượn nó, trao đổi nó, bán lại nó, tặng nó, sưu tập nó hoặc truyền lại cho con bạn. Một cái hộp chỉ có mã tải về không giống như vậy."

Thu thập 40.000 chữ ký trong 48 giờ đầu tiên, bản kiến nghị đã vượt mốc 117.000 trong vòng bốn ngày, 250.000 trong hơn một tuần, và vượt qua 320.000 vào ngày 17 tháng 7. Đến ngày 20 tháng 7, CTV News đưa tin nó đã vượt quá 333.000 chữ ký.

Sự im lặng kéo dài và lệnh 'bịt miệng' nhà phát triển

Các tài khoản mạng xã hội chính thức của PlayStation gần như im lặng trong nhiều ngày sau khi làn sóng phản đối bắt đầu. Khi họ đăng bài, đó là để quảng bá một cần điều khiển (fight stick) của bên thứ ba, chứ không phải để giải quyết tranh cãi về đĩa—một động thái chỉ làm sâu sắc thêm sự tức giận.

Ở hậu trường, tình hình còn được kiểm soát chặt chẽ hơn. Theo Alanah Pearce, cựu biên kịch của Santa Monica Studio, Sony đã ban hành những gì người trong cuộc gọi là hướng dẫn mạng xã hội "nghiêm ngặt nhất từ trước đến nay" cho các nhà phát triển nội bộ, về cơ bản tạo ra một lệnh 'bịt miệng' để ngăn họ bình luận hoặc chỉ trích việc loại bỏ đĩa game. TweakTown mô tả chính sách này nhằm ngăn chặn các nhà phát triển 'tiếp tay' cho "những lời chỉ trích đang diễn ra xung quanh quyết định của công ty."

Phản ứng từ ngành: Biện hộ từ Ubisoft, chỉ trích từ cựu nhân viên Valve

Yves Guillemot (CEO Ubisoft) — Trong cuộc họp báo cáo thu nhập quý 1 năm tài chính 2027 của Ubisoft vào ngày 23 tháng 7, Guillemot được hỏi về việc Sony loại bỏ đĩa game. Ông cho rằng quyết định này "sẽ không làm xáo trộn ngành công nghiệp quá nhiều," chỉ ra thị trường game PC như một bằng chứng cho thấy việc chuyển sang hoàn toàn kỹ thuật số "đã giúp thị trường phát triển." Ông cũng lưu ý rằng máy console không có đĩa có thể được sản xuất với chi phí thấp hơn, điều này có thể có lợi cho người tiêu dùng. Mặc dù thừa nhận cả mặt tích cực và tiêu cực, ông thấy lợi ích ròng cho các nhà phát hành.

Chet Faliszek (cựu biên kịch Valve, Left 4 Dead) — Trong một video trên YouTube vào ngày 20 tháng 7, Faliszek đặt trách nhiệm thẳng vào game thủ. "Bạn, người tiêu dùng, đã đưa ra lựa chọn, và lựa chọn của bạn là cho kỹ thuật số," ông nói. Ông lập luận rằng người tiêu dùng đã 'bỏ phiếu bằng ví tiền' của họ trong nhiều năm—bằng cách mua kỹ thuật số thay vì vật lý—đã gây ra sự thay đổi này, chứ không phải một âm mưu của tập đoàn. "Ngay bây giờ, hôm nay—những trò chơi chúng ta đang nói đến vẫn có sẵn tại các cửa hàng bán lẻ. Các trò chơi đã qua sử dụng vẫn có sẵn tại các cửa hàng bán lẻ, và bạn không đến những cửa hàng đó," Faliszek nói. Những bình luận của ông đã được chia sẻ rộng rãi và tạo ra cuộc thảo luận đáng kể trên các phương tiện truyền thông game.

Nhà máy tại Áo đã bắt đầu chuyển đổi

Có lẽ tín hiệu mạnh mẽ nhất cho thấy việc Sony loại bỏ đĩa game là không thể đảo ngược là những gì đang xảy ra tại nhà máy Sony DADC ở Thalgau, Áo—cơ sở sản xuất đĩa quang lớn nhất còn lại của Sony. Nhà máy hiện đang sản xuất khoảng 600.000 đĩa mỗi ngày, trong đó khoảng một nửa là cho PlayStation.

Theo một báo cáo từ đài truyền hình công cộng Áo ORF Salzburg (được The Verge và các trang tin khác đăng tải), Sony đã bắt đầu tái cấu trúc nhà máy để sản xuất vi thấu kính quang học thay vì đĩa game. Sony đã đầu tư 30-34 triệu euro (~34 triệu USD) cho việc chuyển đổi này và đang đào tạo lại tất cả 300 nhân viên để làm việc với công nghệ mới. Đến năm 2028, sản lượng đĩa PlayStation tại cơ sở này dự kiến sẽ giảm xuống chỉ còn 10% so với khối lượng hiện tại.

Khiếu nại chống độc quyền chưa được xác nhận tại Mexico

Một tuyên bố cụ thể lan truyền trong cuộc tranh cãi: rằng một đơn khiếu nại chống độc quyền đã được đệ trình ở Mexico với lập luận rằng PlayStation Store sẽ trở thành một công ty độc quyền bất hợp pháp nếu không có đĩa như một sự thay thế cạnh tranh. Mặc dù mối lo ngại chống độc quyền rộng lớn hơn—rằng việc loại bỏ đĩa sẽ loại bỏ sự cạnh tranh thực sự duy nhất đối với cửa hàng kỹ thuật số độc quyền của Sony—đã được thảo luận rộng rãi trong các bài báo, không có đơn khiếu nại chính thức nào được đệ trình ở Mexico có thể được xác minh từ các kết quả tìm kiếm được xem xét cho bài viết này. Tuyên bố này vẫn chưa được xác nhận và sẽ cần xác minh thêm từ các nguồn quản lý Mexico.

Tương lai nào cho phương tiện vật lý của PlayStation?

Lập trường chính thức của Sony vẫn không thay đổi so với bài đăng blog ngày 1 tháng 7: công ty coi sự kết thúc của đĩa là một sự thích ứng tất yếu với xu hướng người tiêu dùng. Bản kiến nghị, mặc dù có sức mạnh biểu tượng, nhưng vẫn chưa nhận được bất kỳ sự thừa nhận công khai nào từ lãnh đạo PlayStation. Việc tái cơ cấu nhà máy ở Áo cho thấy lộ trình đã được định sẵn bất chấp sự phản đối.

Đối với những game thủ coi trọng quyền sở hữu vật lý, việc bảo tồn game và khả năng bán lại hoặc trao đổi tựa game, 18 tháng tới có thể đại diện cho cơ hội cuối cùng để mua game PlayStation mới trên đĩa. Có vẻ như PS5 sẽ là máy chơi game PlayStation cuối cùng phát hành game mới trên phương tiện vật lý.