Giá khí đốt châu Âu giảm mạnh 7–9% nhờ Mỹ-Iran tạm ngừng không kích: Vì sao sự phục hồi này vẫn rất mong manh?

Nguyên nhân khiến giá giảm hôm thứ Hai

Mỹ ngừng phát động các cuộc tấn công vào Iran sau 13 đêm ném bom liên tiếp, và Tehran cũng ra tín hiệu ngừng các cuộc tấn công trả đũa trên khắp Trung Đông . Thị trường coi đây là tín hiệu cho khả năng mở cửa trở lại eo biển Hormuz — một điểm nghẽn năng lượng quan trọng nhất thế giới, vốn đã bị gián đoạn nghiêm trọng do nhiều tháng xung đột .

Chỉ số chuẩn TTF của Hà Lan, thước đo giá khí đốt bán buôn của châu Âu, mở cửa ở mức khoảng €49/MWh, giảm từ mức ~€59/MWh của thứ Sáu tuần trước. Các báo cáo ghi nhận mức giảm dao động từ 7% đến gần 9% tùy theo thời điểm . Dầu thô Brent cũng giảm xuống còn khoảng $90/thùng trong giao dịch châu Á .

Mức giảm này diễn ra sau khi giá đã chạm đỉnh bốn tháng trên €60/MWh vào tuần trước đó (ngày 20 tháng 7), do lo ngại thiếu hụt nguồn cung vào mùa đông khi Mỹ mở rộng chiến dịch ném bom .

Thực trạng kho dự trữ khí đốt của EU

Bất chấp sự phục hồi hôm thứ Hai, kho dự trữ khí đốt của EU vẫn ở vị thế yếu về mặt cơ cấu. Tính đến giữa tháng 7 năm 2026, kho dự trữ đạt khoảng 53% công suất — thấp hơn nhiều so với mức trung bình theo mùa trong 5 năm . Đến ngày 24 tháng 7, con số này đã giảm xuống còn khoảng 49% công suất, so với gần 60% của cùng kỳ năm ngoái .

Tình trạng này bắt nguồn từ cuối tháng 4 năm 2026, khi kho dự trữ EU chỉ đạt 31% — mức thấp nhất vào thời điểm đó trong năm kể từ năm 2022, sau một mùa đông khắc nghiệt . Mục tiêu theo quy định của EU là đạt 90% công suất trước ngày 1 tháng 11 hàng năm . Để đạt được mục tiêu này, châu Âu sẽ cần bơm thêm khoảng 39 điểm phần trăm trong khoảng 100 ngày còn lại — một tốc độ mà việc bơm vào tháng 6 đã không theo kịp .

Nhóm Điều phối Khí đốt của Ủy ban châu Âu tuyên bố vào ngày 1 tháng 7 rằng "không có lo ngại trước mắt" về an ninh nguồn cung cho mùa đông tới và đạt 80% dung lượng dự trữ là đủ . Tuy nhiên, nhóm này cũng thừa nhận lượng dự trữ vẫn dưới mức trung bình trước khủng hoảng .

Năm rủi ro còn đó

1. Lệnh ngừng bắn Mỹ-Iran mong manh, từng sụp đổ trước đây.
Mỹ và Iran đã đạt được lệnh ngừng bắn hai tuần vào ngày 8 tháng 4, được gia hạn 60 ngày theo một biên bản ghi nhớ vào ngày 14 tháng 6, nhưng thỏa thuận này đổ vỡ vào đầu tháng 7 khi Mỹ cáo buộc Iran vi phạm và nối lại các cuộc không kích . Các cuộc giao tranh sau đó leo thang mạnh vào tháng 7, với việc tờ Guardian đưa tin giá chạm đỉnh bốn tháng vào ngày 20 tháng 7 sau khi Mỹ mở rộng chiến dịch ném bom . "Thoả thuận tạm dừng" hiện tại không phải là một lệnh ngừng bắn chính thức. Politico đưa tin vào ngày 8 tháng 7 rằng lệnh ngừng bắn trước đó đã "tan tành" .

2. Qatar LNG bị hư hại — mất công suất kéo dài nhiều năm.
Các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran nhằm vào cơ sở LNG Ras Laffan của Qatar vào đầu tháng 3 năm 2026 đã ngừng sản xuất tại tổ hợp xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới . Thiệt hại đã xóa sổ khoảng 17% công suất xuất khẩu LNG của Qatar — tương đương khoảng 12,8 triệu tấn mỗi năm . Ước tính thời gian sửa chữa từ 3 đến 5 năm . QatarEnergy đã tuyên bố bất khả kháng đối với các hợp đồng LNG, và được gia hạn ít nhất đến tháng 9 năm 2026 . Điều này loại bỏ một nguồn LNG quan trọng mà châu Âu đã dựa vào để thay thế khí đốt từ đường ống của Nga.

3. Eo biển Hormuz — chỉ hoạt động một phần.
Eo biển Hormuz là điểm nghẽn năng lượng quan trọng nhất thế giới. Trong suốt cuộc xung đột, vận chuyển đã bị gián đoạn nghiêm trọng. Lệnh ngừng bắn ngày 8 tháng 4 cho phép một số tàu đi qua, nhưng lưu lượng "vẫn ở mức thấp hơn nhiều so với thời kỳ trước chiến tranh" . Ngay cả với lệnh tạm dừng hiện tại, các công ty bảo hiểm và chủ tàu vẫn thận trọng. Các cuộc tấn công rải rác và nỗ lực của Iran nhằm kiểm soát giao thông qua eo biển vẫn tiếp diễn . S&P Global nhận định sự phục hồi từ thỏa thuận tháng 6 là "đáng hoan nghênh nhưng còn hạn chế" do các rào cản hậu cần .

4. Xung đột khu vực rộng hơn có sự tham gia của các lực lượng ủy nhiệm Houthi.
Cuộc xung đột Mỹ-Iran đã kéo theo các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực, bao gồm lực lượng Houthi ở Yemen vốn đã nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ả Rập Xê Út. Mặc dù dữ liệu chi tiết về các cuộc tấn công của Houthi nhằm vào các cơ sở của Aramco trong tháng 7 năm 2026 không có trong phạm vi tìm kiếm, nhưng mô hình này rất rõ ràng: Al Jazeera đưa tin rằng các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái đầu tiên vào Ras Laffan của Qatar vào tháng 3 năm 2026 là do các lực lượng liên kết với Iran thực hiện , và xung đột đã tạo ra một mối đe dọa năng lượng trên nhiều mặt trận, từ eo biển Hormuz qua Biển Đỏ và vào Vịnh Ba Tư.

5. Bản thân giá cao đã là một rủi ro.
Giá khí đốt bán buôn tăng cao đang ngăn cản việc bơm đầy kho dự trữ mà châu Âu cần cho mùa đông . Điều này tạo ra một vòng luẩn quẩn: dự trữ thấp dẫn đến giá mùa đông cao hơn, từ đó có thể buộc phải cắt giảm nhu cầu hoặc gây ra khủng hoảng nguồn cung nếu một đợt rét đậm xảy ra.

Kết luận

Sự sụt giảm mạnh của thị trường vào thứ Hai phản ánh sự nhẹ nhõm của thị trường trước một thỏa thuận tạm dừng giao tranh, chứ không phải là một giải pháp cho những điểm yếu năng lượng tiềm ẩn của châu Âu. Kho dự trữ đang ở mức thấp lịch sử vào thời điểm này trong năm, một phần lớn công suất LNG của Qatar đã biến mất trong nhiều năm, eo biển Hormuz chỉ còn hoạt động một phần, và lệnh ngừng bắn Mỹ-Iran đã từng sụp đổ trước đây. Sự sụt giảm giá là đáng hoan nghênh nhưng mong manh — bất kỳ sự leo thang nào mới cũng có thể đẩy giá khí đốt châu Âu lên cao trở lại.