Dầu và Khí đốt đồng loạt lao dốc sau khi Mỹ và Iran ‘xuống thang’

Thị trường năng lượng đã chứng kiến một sự đảo chiều ngoạn mục vào đầu tuần này khi việc Mỹ và Iran cùng nhau 'xuống thang' quân sự đã kích hoạt một làn sóng bán tháo mạnh đối với giá dầu thô và khí đốt tự nhiên châu Âu. Động thái giảm leo thang này đã làm tan biến phần lớn phần bù rủi ro địa chính trị (geopolitical risk premium) được tích tụ trong suốt tuần trước đó, khi các cuộc tấn công của phiến quân Houthi do Iran hậu thuẫn nhằm vào tàu chở dầu của Saudi Arabia ở Biển Đỏ đã đẩy giá dầu Brent lên trên 100 USD/thùng lần đầu tiên trong hai tháng.

Đâu là nguyên nhân gây ra cú lao dốc? Lệnh ngừng bắn Mỹ-Iran

Nguyên nhân trực tiếp cho đợt bán tháo là một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran vào cuối tuần ngày 25-26/7/2026. Cụ thể, Mỹ đã ngừng các cuộc không kích vào Iran từ tối ngày 24/7, sau khi ném bom Cộng hòa Hồi giáo này trong 13 đêm liên tiếp . Tehran sau đó cũng xác nhận đã ngừng các cuộc tấn công, mở đường cho các nỗ lực ngoại giao mới nhằm khôi phục một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời . Mỹ "đã kiềm chế không tấn công Iran" kể từ ngày 24/7 , và cả hai bên đều tuân thủ lệnh tạm ngừng này trong ngày thứ hai liên tiếp (Chủ nhật, 26/7) .

Lệnh ngừng bắn này diễn ra sau một giai đoạn căng thẳng leo thang dữ dội. Mỹ đã tiến hành chiến dịch không kích gần hai tuần nhằm vào các khu vực ven biển và cơ sở hạ tầng của Iran, sau khi Tehran bắn vào các tàu thuyền cố gắng đi qua Eo biển Hormuz . Trong khi Nhà Trắng coi đây là cơ hội cho ngoại giao, thì những lo ngại về kho dự trữ đạn dược của Mỹ và nguy cơ xảy ra một cuộc xung đột khu vực rộng lớn hơn cũng được cho là những yếu tố đằng sau quyết định này .

Giá cả đã giảm sâu đến mức nào?

Đợt bán tháo đã xảy ra trên diện rộng, tác động mạnh đến cả thị trường dầu thô và khí đốt tự nhiên.

Dầu Brent giảm hơn 7% trong phiên giao dịch đầu giờ sáng thứ Hai (27/7), có lúc trượt xuống dưới 90 USD/thùng. Về cuối phiên, giá dầu Brent xoay quanh mức 91,44 USD/thùng, giảm 5,5% so với mức đóng cửa hôm thứ Sáu . Mức giảm này diễn ra sau đỉnh điểm gần đây là 101,06 USD/thùng vào ngày 24/7 sau cuộc tấn công của Houthi, và trước đó là mức đỉnh chiến tranh là 126,41 USD/thùng vào ngày 30/4 . Động thái này cho thấy phần bù rủi ro địa chính trị được tích lũy trong tháng 7 đã tan biến đáng kể.

Dầu WTI (West Texas Intermediate) giảm hơn 5% tại thời điểm mở cửa, rơi xuống khoảng 89,31 USD/thùng, giảm 3,1% . WTI trước đó đã tăng lên 91,08 USD/thùng trong đỉnh điểm của đợt tăng giá do Houthi .

Khí đốt tự nhiên châu Âu (hợp đồng tương lai TTF của Hà Lan) giảm ước tính 7,7% khi mở cửa phiên thứ Hai, khi việc hạ nhiệt căng thẳng làm giảm bớt những lo ngại trước mắt về vận chuyển và chuỗi cung ứng qua Eo biển Hormuz .

Quy mô của đợt giảm này tương tự như các đợt bán tháo trước đây do ngừng bắn trong cuộc xung đột. Vào tháng 4/2026, một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần đã khiến Brent giảm 15,5% và WTI giảm 16,5% chỉ trong một ngày . Vào tháng 5/2026, tin tức về một thỏa thuận tiềm năng đã đẩy Brent giảm tới 9,4% và WTI giảm gần 11% .

Cuộc tấn công của Houthi đã đẩy dầu Brent lên trên 100 USD

Đà tăng trước đợt bán tháo được thúc đẩy bởi một sự leo thang lớn ở Biển Đỏ. Vào ngày 22-23/7/2026, các tay súng Houthi do Iran hậu thuẫn đã tấn công hai tàu chở dầu mang cờ Saudi Arabia — tàu Encelia và tàu Layla — ở Biển Đỏ . Houthi tuyên bố đã bắn tên lửa và máy bay không người lái vào các tàu này để thực thi lệnh phong tỏa các cảng của Saudi Arabia được công bố vào tuần trước đó .

Cuộc tấn công đó đã mở ra một "mặt trận thứ hai" trong cuộc chiến Trung Đông , khi Eo biển Bab al-Mandab hiện cũng nằm trong vòng nguy hiểm bên cạnh Eo biển Hormuz vốn gần như đã đóng cửa . Giá dầu Brent tăng vọt khoảng 7% chỉ trong một ngày lên mức chốt phiên là 100,69 USD/thùng vào ngày 23/7, lần đầu tiên vượt 100 USD kể từ tháng Năm . WTI tăng hơn 5% lên 91,08 USD/thùng . Đà tăng kéo dài sang ngày 24/7, với Brent đạt 101,06 USD/thùng . Dầu Brent giao ngay (Dated Brent), chuẩn cho các lô hàng vật chất, đã tăng lên trên 105 USD/thùng lần đầu tiên kể từ cuối tháng Năm .

Tuyên bố từ Nhà Trắng và các nhà hòa giải trong khu vực

Giám đốc Truyền thông Nhà Trắng Steven Cheung nói với Fox News rằng "mọi lựa chọn đều đang được xem xét đối với Iran," đồng thời khẳng định lại rằng Tổng thống Trump vẫn ủng hộ một giải pháp ngoại giao nhưng vẫn để ngỏ các lựa chọn quân sự . Cheung nói thêm rằng nếu Iran tiếp tục các hoạt động thù địch ở Eo biển Hormuz hoặc chống lại các đồng minh của Mỹ, tổng thống đã sẵn sàng xem xét mọi lựa chọn hiện có .

Trong khi đó, nhà hòa giải Qatar trước đó cho biết Mỹ và Iran đã đạt được tiến triển trong các cuộc đàm phán nhằm kết thúc cuộc chiến kéo dài bốn tháng . Trong thời gian tạm dừng, các nhà ngoại giao tiếp tục thúc giục Iran theo đuổi một thỏa thuận với sự hiểu biết rằng các cuộc đàm phán kỹ thuật sẽ tiếp tục trên tất cả các lĩnh vực của bản ghi nhớ . Một quan chức Mỹ giấu tên nói với AFP rằng "cả hai bên sẽ tạm thời hạ nhiệt và tàu thuyền có thể di chuyển tự do" trong và xung quanh Eo biển Hormuz .

Lệnh ngừng bắn mong manh đến mức nào? Những rủi ro tiềm ẩn

Lệnh ngừng bắn tạm thời này được giới phân tích đánh giá là cực kỳ mong manh. Các vấn đề cấu trúc cốt lõi dẫn đến xung đột — bao gồm tham vọng hạt nhân của Iran, việc Eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa và nguy cơ xung đột bùng phát trở lại — vẫn chưa được giải quyết . Các nhà phân tích đã cảnh báo rằng nếu không có tiến triển về chương trình hạt nhân của Iran và nếu thiếu sự đồng thuận về các lực lượng ủy nhiệm của Iran trong khu vực, tình hình có thể nhanh chóng leo thang trở lại .

Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng và tàu thuyền của Iran ngay cả trong thời gian ngừng tấn công . Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) lưu ý rằng cường độ và tính chất của các cuộc tấn công quân sự hiện tại của Mỹ "dường như không đủ để thay đổi đáng kể quyết tâm của chế độ Iran trong việc đạt được các mục tiêu chiến lược của mình thông qua vũ lực, bao gồm duy trì quyền kiểm soát lâu dài đối với Eo biển Hormuz" .

Các cảnh báo cụ thể từ nhà phân tích Daniela Hathorn hay ngân hàng UBS về lệnh ngừng bắn này đã không được tìm thấy trong các kết quả tìm kiếm có sẵn. Ngân sách tìm kiếm đã hết trước khi xác định được các trích dẫn đó. Tuy nhiên, các nguồn có sẵn đều thống nhất rằng các nhà phân tích cảnh báo lệnh ngừng bắn vốn dĩ rất mong manh do các vấn đề cấu trúc chưa được giải quyết .

Những điểm chính

Chỉ số	Đỉnh (Gần đây)	Sau ngừng bắn	Mức giảm
Dầu Brent	101,06 USD (24/7)	~91,44 USD	~5,5%–7%+
Dầu WTI	91,08 USD (Houthi)	~89,31 USD	~3,1%–5%+
Khí TTF châu Âu	Trước ngừng bắn	Giảm 7,7% lúc mở cửa	~7,7%
Đỉnh chiến tranh (Brent)	126,41 USD (30/4)	—	—

Lưu ý: Mức đỉnh 126,41 USD trong chiến tranh hồi tháng 4 vẫn là mức cao nhất trong suốt cuộc xung đột . Đợt bán tháo tháng 7/2026 đã đưa giá dầu trở lại dưới ngưỡng tâm lý 100 USD, nhưng chúng vẫn ở mức cao đáng kể so với mức trước xung đột là khoảng 72 USD/thùng .

Điều gì tiếp theo?

Con đường phía trước phụ thuộc vào việc liệu lệnh ngừng bắn tạm thời này có thể biến thành một thỏa thuận ngừng bắn lâu dài hay không. Nhà Trắng đã gửi đi những tín hiệu trái chiều: trong khi chính quyền cho biết họ ủng hộ một giải pháp ngoại giao, họ cũng đã tuyên bố rõ ràng là sẽ để ngỏ mọi lựa chọn, bao gồm cả khả năng tiến hành các cuộc tấn công lớn vào Iran . Tổng thống Trump trước đó đã đồng ý và sau đó rút lại lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần với Iran vào tháng 4/2026 , và tuyên bố lệnh ngừng bắn "đã kết thúc" vào ngày 8/7 sau một loạt các cuộc tấn công trả đũa mới .

Thị trường khí đốt tự nhiên châu Âu cũng đang phải đối mặt với một tình huống bấp bênh. Trong khi những lo ngại trước mắt về chuỗi cung ứng qua Eo biển Hormuz đã giảm bớt, thì kho dự trữ khí đốt của châu Âu vẫn thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ năm ngoái, chỉ ở mức 54,2% công suất , khiến lục địa già dễ bị tổn thương hơn trước bất kỳ sự gián đoạn mới nào. Chỉ số TTF vốn rất nhạy cảm với các rủi ro nguồn cung liên quan đến Hormuz trong suốt cuộc xung đột .

Hiện tại, các nhà giao dịch đã giải phóng một phần giá trị gia tăng từ rủi ro chiến tranh, nhưng những rủi ro cốt lõi vẫn còn đó. Thị trường đang theo dõi kết quả của các cuộc đàm phán kỹ thuật tại Qatar, các cuộc tấn công mới từ Houthi vào vận chuyển trên Biển Đỏ, và liệu lệnh ngừng bắn có thể kéo dài đủ lâu để đạt được một thỏa thuận toàn diện hơn hay không. Như một nhà phân tích gần đây đã nhận xét, tình hình là "một kịch bản rõ ràng mang tính nhị phân; nếu một thỏa thuận đạt được, giá cả rất có thể sẽ giảm, nhưng nếu không có thỏa thuận nào được ký kết, chúng ta có thể vẫn chưa chạm tới đỉnh" .