Pháp cấm trẻ dưới 15 dùng mạng xã hội, Việt Nam đề xuất mô hình 'chỉ đọc' cho trẻ dưới 16 – So sánh luật mới trên thế giới

Một làn sóng lập pháp hạn chế trẻ vị thành niên tiếp cận mạng xã hội đang lan rộng trên toàn cầu, với hai diễn biến lớn vào cuối tháng 7/2026. Pháp đã trở thành quốc gia EU đầu tiên thông qua lệnh cấm hoàn toàn mạng xã hội cho trẻ dưới 15 tuổi, trong khi Việt Nam đề xuất một cách tiếp cận khác biệt: mô hình 'chỉ đọc' cho phép trẻ dưới 16 giữ tài khoản nhưng tước quyền đăng bài, bình luận hoặc tương tác. Dưới đây là phân tích có kiểm chứng dựa trên các nguồn tin đã được xác nhận trong tuần qua.

Lệnh cấm của Pháp: Chặn hoàn toàn truy cập cho trẻ dưới 15

Quốc hội Pháp đã thông qua luật vào ngày 21-22/7/2026, cấm trẻ em dưới 15 tuổi truy cập mạng xã hội, trở thành quốc gia EU đầu tiên làm điều này . Luật được thông qua với tỷ lệ áp đảo: 243-2 tại Thượng viện và 279-81 tại Hạ viện . Luật sẽ được thực thi theo hai giai đoạn:

• Từ tháng 9/2026: Ngăn chặn tài khoản mới cho người dùng dưới 15 tuổi, và các nền tảng phải thực hiện xác minh độ tuổi bắt buộc .
• Từ tháng 1/2027: Mọi người tại Pháp sẽ phải xác minh mình trên 15 tuổi để truy cập mạng xã hội .

Luật cũng bao gồm lệnh cấm điện thoại di động trong trường trung học . Một điểm quan trọng là sự đồng ý của cha mẹ không thể vượt qua lệnh cấm .

Dự thảo nghị định của Việt Nam: Mô hình 'chỉ đọc' cho trẻ dưới 16

Ngày 23/7/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam đã đề xuất một dự thảo nghị định với cách tiếp cận mới lạ. Thay vì cấm hoàn toàn, trẻ dưới 16 tuổi có thể giữ tài khoản mạng xã hội nhưng bị cấm đăng bài, bình luận, chia sẻ hoặc tương tác với nội dung – hiệu quả là chế độ 'chỉ xem' hoặc 'tắt tiếng' .

Tài khoản phải được đăng ký bởi cha mẹ hoặc người giám hộ hợp pháp, những người chịu trách nhiệm giám sát hoạt động của trẻ . Dự thảo cũng yêu cầu kiểm tra độ tuổi đối với trò chơi trực tuyến . Meta và TikTok được cho là đã phản đối trong quá trình tham vấn cộng đồng . Các nhà phê bình cho rằng đề xuất này hạn chế một cách bất thường, vì nó cản trở sự tham gia tương tác trong khi vẫn cho phép tiêu thụ nội dung thụ động .

So sánh chính: Việt Nam vs. Pháp

Tiêu chí	Việt Nam (Dự thảo nghị định)	Pháp (Luật đã thông qua)
Độ tuổi	Dưới 16	Dưới 15
Cơ chế	Giữ tài khoản, nhưng cấm đăng bài/bình luận/tương tác	Cấm truy cập hoàn toàn
Vai trò phụ huynh	Phụ huynh phải đăng ký và giám sát tài khoản	Không có ngoại lệ từ phụ huynh
Thực thi	Nền tảng phải hạn chế tính năng tương tác	Xác minh độ tuổi toàn dân từ tháng 1/2027
Trạng thái	Dự thảo nghị định, đang lấy ý kiến	Đã thông qua, có hiệu lực từ tháng 9/2026 / tháng 1/2027

Mô hình của Việt Nam là khác thường nhất trên thế giới – nó cho phép trẻ em ở lại nền tảng nhưng hạn chế khả năng tương tác, trong khi Pháp đi theo mô hình cấm hoàn toàn kiểu Australia .

Australia: Chất xúc tác cho làn sóng toàn cầu

Australia vẫn là quốc gia đầu tiên trên thế giới thực thi lệnh cấm mạng xã hội đối với người dưới 16 tuổi, theo Đạo luật sửa đổi An toàn trực tuyến (Tuổi tối thiểu trên mạng xã hội) năm 2024, có hiệu lực từ ngày 10/12/2025 . Các nền tảng như TikTok, Instagram, Facebook và YouTube phải thực hiện 'các bước hợp lý' để ngăn người dưới 16 tuổi có tài khoản, với mức phạt lên tới 49,5 triệu AUD nếu không tuân thủ . Các báo cáo cho thấy hàng trăm nghìn tài khoản đã bị vô hiệu hóa ngay trong ngày đầu tiên thực thi . Đạo luật này đã trực tiếp truyền cảm hứng cho làn sóng luật bắt chước trên toàn cầu .

Hoa Kỳ: Bế tắc liên bang, hành động ở cấp bang

Ở cấp liên bang, Quốc hội đã đưa ra một số dự luật nhưng không thông qua được dự luật nào tính đến tháng 7/2026 . Các dự luật đang chờ xử lý bao gồm:

• Đạo luật Loại bỏ trẻ em khỏi mạng xã hội (S.278): Cấm tài khoản cho trẻ dưới 13 tuổi và cấm đề xuất thuật toán cho người dùng dưới 17 tuổi .
• Đạo luật An toàn trực tuyến cho trẻ em (S.1748): Yêu cầu các nền tảng thực hiện các biện pháp bảo vệ cụ thể cho trẻ vị thành niên .
• COPPA 2.0: Cập nhật quy tắc quyền riêng tư trực tuyến cho trẻ em dưới 17 tuổi .

Ở cấp bang, ít nhất 20 bang của Mỹ đã ban hành luật riêng về quyền truy cập mạng xã hội của trẻ vị thành niên, nhưng các vụ kiện tụng đã tạo ra một bức tranh hỗn hợp giữa luật có hiệu lực, luật bị đình chỉ và luật chưa có hiệu lực .

Xu hướng toàn cầu và các tuyên bố chưa được xác minh

Các quốc gia khác, bao gồm Vương quốc Anh, Tây Ban Nha và Slovenia, cũng đang xem xét các hạn chế tương tự . Tìm kiếm này không thể xác minh độc lập các báo cáo về luật pháp ở Philippines, Singapore hay Ukraine, cũng như cảnh báo cụ thể từ The BMJ về tác hại ngoài ý muốn từ các lệnh cấm này, vì những mục này nằm ngoài phạm vi tìm kiếm .

Kết luận

Tuần từ 20-25/7/2026 đánh dấu một bước leo thang đáng kể trong nỗ lực toàn cầu nhằm điều chỉnh việc sử dụng mạng xã hội của trẻ vị thành niên. Lệnh cấm đã được thông qua của Pháp và mô hình 'chỉ đọc' được đề xuất của Việt Nam đại diện cho hai triết lý quản lý khác nhau: hạn chế hoàn toàn so với sự tham gia có giám sát hạn chế. Lệnh cấm đã được thực thi của Australia tiếp tục là hình mẫu toàn cầu, trong khi Hoa Kỳ vẫn là một ngoại lệ đáng chú ý với tiến trình liên bang bị đình trệ.