Làn sóng hành quyết từ tháng 3/2026

Nhiều nguồn tin xác nhận rằng Iran đã hành quyết ít nhất 'ba chục người đàn ông' với các tội danh liên quan đến biểu tình, là thành viên của các nhóm đối lập bị cấm, hoặc làm gián điệp kể từ tháng 3/2026 . Các mốc quan trọng bao gồm:

• Đến cuối tháng 4/2026, tổ chức Iran Human Rights ghi nhận 22 tù nhân chính trị bị treo cổ trong sáu tuần, bao gồm 10 người bị bắt trong các cuộc biểu tình tháng 1/2026 — trung bình cứ hai ngày lại có một vụ hành quyết .
• The Guardian đưa tin Iran đã hành quyết ít nhất 24 người kể từ tháng 3, trong đó có sáu người chỉ trong hai ngày, tính đến ngày 7/5/2026 .
• Đến cuối tháng 5, Straits Times đưa tin khoảng ba chục người đàn ông đã bị treo cổ kể từ tháng 3 .
• Vào ngày 24/7, Al-Monitor đưa tin Iran đang 'đẩy mạnh các vụ hành quyết dưới bóng chiến tranh', bao gồm cả vụ treo cổ sáu thành viên MEK (trong đó có một tiến sĩ vật lý 34 tuổi) trong cùng thời kỳ .

Con số '23 người đàn ông kể từ tháng 3' về cơ bản phù hợp với mức thấp hơn của các thống kê này; con số thực tế dường như vượt quá 30 người vào tháng 7/2026.

Cảnh báo từ Phái bộ Thẩm tra Sự thật của LHQ

Phái bộ Thẩm tra Sự thật độc lập Quốc tế (FFM) về Iran — được Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc thành lập vào năm 2022 và gia hạn vào tháng 1/2026 — đã nhiều lần cảnh báo về các thủ tục xét xử án tử hình được đẩy nhanh:

• Ngày 4/3/2026: FFM cảnh báo rằng những người biểu tình bị giam giữ phải đối mặt với 'các thủ tục xét xử án tử hình được đẩy nhanh' trong bối cảnh các cuộc không kích của Mỹ, Israel và Iran vẫn tiếp diễn .
• Tháng 2/2026: Tổ chức Ân xá Quốc tế đưa tin về 'các phiên tòa bất công, gian lận bị nhiễm độc tra tấn và được xét xử nhanh' với ít nhất 30 người có nguy cơ, bao gồm cả hai trẻ em .
• Vào ngày 14/7/2026, Công tố viên Tehran Ali Salehi tuyên bố rằng các vụ án liên quan đến biểu tình và cuộc chiến gần đây đang được xử lý với 'sự chính xác và tốc độ', xác nhận việc tư pháp thúc đẩy các giải pháp nhanh chóng .
• Ngày 23/7/2026: FFM kêu gọi Iran ngay lập tức dừng việc hành quyết 10 người đàn ông trong vụ án biểu tình Isfahan, cảnh báo rằng thân nhân của ít nhất hai người đã được triệu tập để đến thăm lần cuối — một dấu hiệu cho thấy nhiều vụ hành quyết sắp xảy ra .

Rapper Mahnam Navab Safavi bị kết án tử hình (tháng 7/2026)

Mahnam Navab Safavi, một rapper 22 tuổi đến từ Isfahan, đã bị kết án tử hình vào tháng 7/2026 bởi Phòng xử án Cách mạng Isfahan số 5 . Theo mạng lưới vận động pháp lý Dadbaan, anh bị buộc tội 'phá hủy tài sản công, tuyên truyền chống lại chế độ, tụ tập và thông đồng, và khuyến khích người dân giết nhau' . Các báo cáo cho biết anh bị bắt tại nơi làm việc vào tháng 1/2026 và phải chịu cảnh biệt giam khoảng 45 ngày trong một cơ sở của Bộ Tình báo .

Erfan Esfandiari và Gol-Mohammad Mohammadi bị hành quyết (ngày 19/7/2026)

Vào ngày 19/7/2026, Hãng thông tấn Mizan (cơ quan truyền thông chính thức của ngành tư pháp) thông báo về vụ hành quyết Erfan Esfandiari và Gol-Mohammad Mohammadi, hai người biểu tình từ các cuộc biểu tình tháng 12/2025 tại Isfahan . Họ bị treo cổ vì tội 'đốt tài sản công, gây khủng bố và làm rối loạn trật tự và an ninh công cộng' . Họ là một phần trong vụ án Isfahan lớn hơn liên quan đến tổng cộng 12 người biểu tình, sau khi Tòa án Tối cao Iran giữ nguyên các bản án tử hình liên quan đến cái chết của bốn thành viên Basij .

Cái chết của cựu vô địch quyền Anh Afshin Albandi

Afshin Albandi, một cựu vô địch quyền Anh bị giam giữ tại Nhà tù Isfahan, đã qua đời vào ngày 18/7/2026 (được báo cáo vào ngày 22/7) sau khi bị từ chối chăm sóc y tế đầy đủ trong bối cảnh điều kiện y tế và vệ sinh nhà tù kém . Tổ chức Nhân quyền Hengaw báo cáo cái chết của anh là do sơ suất y tế, và các tổ chức nhân quyền đã coi trường hợp của anh là một phần của mô hình rộng lớn hơn, nơi các tù nhân bị từ chối chăm sóc y tế thích hợp .

Lên án quốc tế

Các tổ chức quốc tế đã lên án làn sóng hành quyết:

• Các chuyên gia Liên Hợp Quốc bày tỏ sự kinh hoàng trước 'quy mô chóng mặt' của các vụ hành quyết, lưu ý rằng hơn 1.000 vụ hành quyết đã diễn ra trong 9 tháng đầu năm 2025 .
• Vào tháng 5/2026, hơn 300 chuyên gia pháp lý quốc tế nổi tiếng, các nhà bảo vệ nhân quyền và người đoạt giải Nobel đã đưa ra một bức thư ngỏ chung gửi Tổng Thư ký LHQ kêu gọi hành động khẩn cấp .
• Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc vào tháng 1/2026 đã gia hạn nhiệm vụ của Phái bộ Thẩm tra Sự thật thêm hai năm, lên án điều mà họ gọi là 'cuộc đàn áp chết chóc nhất đối với người dân Iran kể từ cuộc cách mạng năm 1979' .
• Tổ chức Ân xá Quốc tế đã ghi nhận ít nhất 39 vụ hành quyết chính trị và các vụ bắt giữ tùy tiện trên diện rộng cho đến giữa năm 2026 .

Làn sóng hành quyết từ tháng 3/2026

Nhiều nguồn tin xác nhận rằng Iran đã hành quyết ít nhất 'ba chục người đàn ông' với các tội danh liên quan đến biểu tình, là thành viên của các nhóm đối lập bị cấm, hoặc làm gián điệp kể từ tháng 3/2026 . Các mốc quan trọng bao gồm:

• Đến cuối tháng 4/2026, tổ chức Iran Human Rights ghi nhận 22 tù nhân chính trị bị treo cổ trong sáu tuần, bao gồm 10 người bị bắt trong các cuộc biểu tình tháng 1/2026 — trung bình cứ hai ngày lại có một vụ hành quyết .
• The Guardian đưa tin Iran đã hành quyết ít nhất 24 người kể từ tháng 3, trong đó có sáu người chỉ trong hai ngày, tính đến ngày 7/5/2026 .
• Đến cuối tháng 5, Straits Times đưa tin khoảng ba chục người đàn ông đã bị treo cổ kể từ tháng 3 .
• Vào ngày 24/7, Al-Monitor đưa tin Iran đang 'đẩy mạnh các vụ hành quyết dưới bóng chiến tranh', bao gồm cả vụ treo cổ sáu thành viên MEK (trong đó có một tiến sĩ vật lý 34 tuổi) trong cùng thời kỳ .

Con số '23 người đàn ông kể từ tháng 3' về cơ bản phù hợp với mức thấp hơn của các thống kê này; con số thực tế dường như vượt quá 30 người vào tháng 7/2026.

Cảnh báo từ Phái bộ Thẩm tra Sự thật của LHQ

Phái bộ Thẩm tra Sự thật độc lập Quốc tế (FFM) về Iran — được Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc thành lập vào năm 2022 và gia hạn vào tháng 1/2026 — đã nhiều lần cảnh báo về các thủ tục xét xử án tử hình được đẩy nhanh:

• Ngày 4/3/2026: FFM cảnh báo rằng những người biểu tình bị giam giữ phải đối mặt với 'các thủ tục xét xử án tử hình được đẩy nhanh' trong bối cảnh các cuộc không kích của Mỹ, Israel và Iran vẫn tiếp diễn .
• Tháng 2/2026: Tổ chức Ân xá Quốc tế đưa tin về 'các phiên tòa bất công, gian lận bị nhiễm độc tra tấn và được xét xử nhanh' với ít nhất 30 người có nguy cơ, bao gồm cả hai trẻ em .
• Vào ngày 14/7/2026, Công tố viên Tehran Ali Salehi tuyên bố rằng các vụ án liên quan đến biểu tình và cuộc chiến gần đây đang được xử lý với 'sự chính xác và tốc độ', xác nhận việc tư pháp thúc đẩy các giải pháp nhanh chóng .
• Ngày 23/7/2026: FFM kêu gọi Iran ngay lập tức dừng việc hành quyết 10 người đàn ông trong vụ án biểu tình Isfahan, cảnh báo rằng thân nhân của ít nhất hai người đã được triệu tập để đến thăm lần cuối — một dấu hiệu cho thấy nhiều vụ hành quyết sắp xảy ra .

Rapper Mahnam Navab Safavi bị kết án tử hình (tháng 7/2026)

Mahnam Navab Safavi, một rapper 22 tuổi đến từ Isfahan, đã bị kết án tử hình vào tháng 7/2026 bởi Phòng xử án Cách mạng Isfahan số 5 . Theo mạng lưới vận động pháp lý Dadbaan, anh bị buộc tội 'phá hủy tài sản công, tuyên truyền chống lại chế độ, tụ tập và thông đồng, và khuyến khích người dân giết nhau' . Các báo cáo cho biết anh bị bắt tại nơi làm việc vào tháng 1/2026 và phải chịu cảnh biệt giam khoảng 45 ngày trong một cơ sở của Bộ Tình báo .

Erfan Esfandiari và Gol-Mohammad Mohammadi bị hành quyết (ngày 19/7/2026)

Vào ngày 19/7/2026, Hãng thông tấn Mizan (cơ quan truyền thông chính thức của ngành tư pháp) thông báo về vụ hành quyết Erfan Esfandiari và Gol-Mohammad Mohammadi, hai người biểu tình từ các cuộc biểu tình tháng 12/2025 tại Isfahan . Họ bị treo cổ vì tội 'đốt tài sản công, gây khủng bố và làm rối loạn trật tự và an ninh công cộng' . Họ là một phần trong vụ án Isfahan lớn hơn liên quan đến tổng cộng 12 người biểu tình, sau khi Tòa án Tối cao Iran giữ nguyên các bản án tử hình liên quan đến cái chết của bốn thành viên Basij .

Cái chết của cựu vô địch quyền Anh Afshin Albandi

Afshin Albandi, một cựu vô địch quyền Anh bị giam giữ tại Nhà tù Isfahan, đã qua đời vào ngày 18/7/2026 (được báo cáo vào ngày 22/7) sau khi bị từ chối chăm sóc y tế đầy đủ trong bối cảnh điều kiện y tế và vệ sinh nhà tù kém . Tổ chức Nhân quyền Hengaw báo cáo cái chết của anh là do sơ suất y tế, và các tổ chức nhân quyền đã coi trường hợp của anh là một phần của mô hình rộng lớn hơn, nơi các tù nhân bị từ chối chăm sóc y tế thích hợp .

Lên án quốc tế

Các tổ chức quốc tế đã lên án làn sóng hành quyết:

• Các chuyên gia Liên Hợp Quốc bày tỏ sự kinh hoàng trước 'quy mô chóng mặt' của các vụ hành quyết, lưu ý rằng hơn 1.000 vụ hành quyết đã diễn ra trong 9 tháng đầu năm 2025 .
• Vào tháng 5/2026, hơn 300 chuyên gia pháp lý quốc tế nổi tiếng, các nhà bảo vệ nhân quyền và người đoạt giải Nobel đã đưa ra một bức thư ngỏ chung gửi Tổng Thư ký LHQ kêu gọi hành động khẩn cấp .
• Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc vào tháng 1/2026 đã gia hạn nhiệm vụ của Phái bộ Thẩm tra Sự thật thêm hai năm, lên án điều mà họ gọi là 'cuộc đàn áp chết chóc nhất đối với người dân Iran kể từ cuộc cách mạng năm 1979' .
• Tổ chức Ân xá Quốc tế đã ghi nhận ít nhất 39 vụ hành quyết chính trị và các vụ bắt giữ tùy tiện trên diện rộng cho đến giữa năm 2026 .