Sony sẽ ngừng sản xuất đĩa PlayStation vào năm 2028 — Điều này có ý nghĩa gì đối với game thủ, thị trường đồ cũ và quyền sở hữu?

Quyết định chấm dứt sản xuất đĩa vật lý cho mọi tựa game PlayStation mới kể từ tháng 1 năm 2028 của Sony đánh dấu một bước ngoặt lịch sử cho toàn ngành công nghiệp game. Động thái này đe dọa xóa sổ thị trường game đã qua sử dụng toàn cầu trị giá 7,2 tỷ USD, vấp phải làn sóng phản đối mạnh mẽ từ cộng đồng game thủ về quyền sở hữu, và diễn ra cùng lúc với những thay đổi địa chấn khác như việc Rockstar phát hành Grand Theft Auto VI mà không có đĩa hay việc đóng cửa các cửa hàng kỹ thuật số PlayStation cũ.

Quyết Định Cốt Lõi: Chấm Dứt Sản Xuất Đĩa Từ Tháng 1/2028

Vào ngày 1 tháng 7 năm 2026, Sony thông báo qua PlayStation Blog rằng từ tháng 1 năm 2028, mọi tựa game mới phát hành trên hệ máy PlayStation sẽ chỉ có bản kỹ thuật số — không còn sản xuất đĩa vật lý cho cả tựa game của Sony lẫn bên thứ ba . Các đĩa game hiện có và những tựa game đã được lên lịch phát hành trước thời điểm đó sẽ không bị ảnh hưởng . Lý do chính thức được đưa ra là "xu hướng thay đổi trong sở thích của người tiêu dùng" đang chuyển dịch sang mua sắm kỹ thuật số .

Giám đốc truyền thông Sid Shuman của Sony phát biểu: "Khi sở thích của người tiêu dùng và toàn bộ ngành giải trí tiếp tục chuyển dịch từ đĩa vật lý sang kỹ thuật số, việc sản xuất đĩa game vật lý cho mọi tựa game mới phát hành trên hệ máy PlayStation sẽ bị ngừng lại từ tháng 1 năm 2028" .

Mối Đe Dọa Đối Với Thị Trường Game Đã Qua Sử Dụng Trị Giá 7,2 Tỷ USD

Các nhà phân tích và chuyên gia nghiên cứu thị trường cảnh báo rằng động thái này sẽ xóa sổ thị trường game second-hand đối với các bản phát hành mới của PlayStation. Một báo cáo của CNBC vào ngày 22 tháng 7 năm 2026, trích dẫn công ty nghiên cứu thị trường Dataintelo, định giá thị trường game bán lại toàn cầu ở mức 7,2 tỷ USD trong năm 2025 . Thị trường đồ cũ này được dự đoán sẽ đạt 13,8 tỷ USD vào năm 2034, trong đó máy chơi game chiếm 42,3% doanh thu .

Không có đĩa vật lý, sẽ không có gì để trao đổi, bán lại hay cho mượn. Tờ Washington Post nhận xét rằng điều này đồng nghĩa với "sự kết thúc của thị trường bán lại game, việc cho bạn bè và người thân mượn game, và có lẽ là sự kết thúc của quyền sở hữu thực sự" . Các nhà bán lẻ truyền thống như GameStop, nơi kinh doanh đĩa cũ là một mảng lợi nhuận chính, được xem là đặc biệt dễ bị tổn thương. Michael Pachter, giám đốc điều hành của Wedbush Securities, nói với GamesRadar: "Các cửa hàng game vật lý đã xong đời" . Một báo cáo của TechRadar còn cho biết nhà bán lẻ đồ cũ lớn musicMagpie cảnh báo người tiêu dùng sẽ phải đối mặt với giá cao hơn và ít lựa chọn mua sắm hơn .

Frank Cifaldi, một giám đốc điều hành trong ngành game, nói với The Verge: "Đây là một tin đáng buồn cho những ai vẫn ưa thích mua game trên đĩa vật lý, và chắc chắn là một đòn giáng mạnh vào quyền lợi người tiêu dùng, thị trường bán lại, và những nhà phát triển game mà công việc kinh doanh của họ phụ thuộc vào thị trường vật lý" .

Làn Sóng Phản Đối Về Quyền Sở Hữu Của Người Tiêu Dùng Và Tính Mong Manh Của Game Kỹ Thuật Số

Phản ứng dữ dội diễn ra nhanh chóng và trên diện rộng:

• Kiến nghị của game thủ: Hơn 170.000 chữ ký đã được thu thập từ người hâm mộ PlayStation yêu cầu đảo ngược quyết định, một số báo cáo cho thấy con số này đã vượt quá 250.000 .
• Các nhà bảo tồn và chính trị gia: Sony phải hứng chịu "làn đạn từ mọi phía", với các nhà hoạt động bảo tồn game và một số chính trị gia yêu cầu các quyền hợp pháp cho sở hữu kỹ thuật số .
• Lo ngại của người tiêu dùng: CBC đưa tin các game thủ lo lắng rằng họ "sẽ không còn thực sự sở hữu bộ sưu tập của mình" nữa, vì các giao dịch mua kỹ thuật số thường chỉ cấp một giấy phép có thể bị thu hồi chứ không phải quyền sở hữu .
• Cody Spencer, đồng sở hữu chuỗi cửa hàng game nhỏ Pink Gorilla Games, nói với The Verge: "Thật đáng buồn. Quyết định này chỉ mang lại điều tiêu cực cho game thủ. Chúng ta đang đánh mất khả năng bán game, chia sẻ game và sở hữu game" .
• Quyền của người tiêu dùng: Tờ Washington Post nhấn mạnh rằng mua bán kỹ thuật số thường đồng nghĩa với việc mua "một giấy phép có thể bị thu hồi bất cứ lúc nào nếu công ty quyết định ngừng dịch vụ kỹ thuật số" .

GameSpot đưa tin rằng các nhà phân tích xem động thái này "hoàn toàn vì lợi nhuận và sự kiểm soát", trích lời một chuyên gia: "Mỗi lần bán lại và cho thuê là giá trị đang chảy về phía người chơi và nhà bán lẻ thay vì nền tảng. Không có đĩa, điều đó sẽ thay đổi" .

Những Thay Đổi Lớn Hơn: Một 'Cơn Bão Hoàn Hảo' Cho Truyền Thông Vật Lý

GTA VI Không Đĩa Của Rockstar

Chỉ một tuần trước thông báo của Sony (ngày 24–25 tháng 6 năm 2026), Rockstar xác nhận rằng Grand Theft Auto VI — ra mắt vào ngày 19 tháng 11 năm 2026 — sẽ bán hộp 'vật lý' nhưng chỉ chứa mã tải về, chứ không phải đĩa chơi được . Tạp chí Hollywood Reporter gọi đây là "một vụ tai nạn xe hơi đối với truyền thông vật lý" . Động thái này thậm chí còn khiến Sony bất ngờ, buộc họ phải thay đổi một chiến dịch quảng cáo PS5 . Sự kiện này báo hiệu rằng tựa game lớn nhất ngành công nghiệp đã từ bỏ truyền thông vật lý trước khi chính sách của Sony có hiệu lực.

Rockstar xác nhận rằng 'phiên bản vật lý' của GTA VI chỉ đơn giản là một mã tải về được đặt trong hộp game, và không có kế hoạch phát hành phiên bản đĩa vào thời điểm ra mắt hoặc trong nhiều tháng sau đó . Game có giá 79,99 USD cho phiên bản tiêu chuẩn và 99,99 USD cho phiên bản Ultimate . BBC ghi nhận các nhà sưu tập đĩa vật lý bày tỏ sự thất vọng, khi quyết định này biến phiên bản vật lý của GTA VI chỉ còn là một cái hộp chứa mã tải về .

Đóng Cửa Cửa Hàng PS3 và PS Vita

Cùng ngày công bố quyết định về đĩa (1/7/2026), Sony xác nhận sẽ đóng cửa PlayStation Store trên PS3 và PS Vita trên toàn cầu vào tháng 7 năm 2027, bắt đầu ngừng hoạt động ở một số thị trường chọn lọc vào năm 2026 . Đợt đầu tiên bắt đầu vào tháng 8 năm 2026 tại Mexico, Honduras và Nicaragua, sau đó mở rộng sang các thị trường khác ở Mỹ Latinh và Trung Đông . Sau ngày đó, sẽ không thể mua hàng kỹ thuật số mới trên các nền tảng này, và nhiều tựa game cũ sẽ hoàn toàn không thể tiếp cận được với người mua mới. Tom's Hardware nhận định việc công bố song song việc ngừng sản xuất đĩa và đóng cửa các cửa hàng cũ là một động thái phối hợp nhằm thúc đẩy hệ sinh thái kỹ thuật số toàn diện .

Bài đăng trên PlayStation Blog chính thức của Sony cho biết người dùng vẫn có thể tải xuống nội dung đã mua trước đó sau khi cửa hàng đóng cửa, nhưng sẽ không thể mua nội dung mới .

Tại Sao Sony Lại Đưa Ra Quyết Định Này?

Các nhà phân tích chỉ ra hai động lực chính: lợi nhuận và sự kiểm soát. Bằng cách loại bỏ đĩa vật lý, Sony thu được nhiều doanh thu hơn từ mỗi giao dịch bán hàng, vì việc bán lại và cho thuê sẽ không còn vượt qua được nhà phát hành nền tảng. Về mặt kinh tế, lợi thế nghiêng về Sony vì chi phí sản xuất hộp và đĩa vật lý bị loại bỏ, và doanh số bán kỹ thuật số mang lại cho công ty một phần lợi nhuận lớn hơn từ mỗi giao dịch . Ngoài ra, máy chơi game không có ổ đĩa sẽ đơn giản hóa việc sản xuất và giảm chi phí phần cứng.

Điều Này Có Nghĩa Gì Cho Game Thủ?

Đối với người tiêu dùng, những tác động thực tế rất rõ ràng:

• Không còn trao đổi game: Bất kỳ ai thường xuyên trao đổi hoặc bán game sau khi chơi xong sẽ mất khả năng đó đối với các bản phát hành mới.
• Không còn cho mượn game: Việc cho bạn bè hoặc người thân mượn đĩa game sẽ không còn khả thi đối với các tựa game mới.
• Lo ngại về bảo tồn game: Nếu không có đĩa vật lý để lưu trữ độc lập, việc bảo tồn lâu dài các game PlayStation trở nên mong manh hơn.
• Giá cao hơn?: Nhà bán lẻ đồ cũ lớn musicMagpie cảnh báo người tiêu dùng sẽ phải đối mặt với giá cao hơn và ít lựa chọn mua sắm hơn khi các lựa chọn vật lý biến mất .
• Phiên bản sưu tập biến thành 'mã trong hộp': Các phiên bản sưu tập trong tương lai nhiều khả năng sẽ chứa mã tải về thay vì đĩa vật lý, như đã thấy với GTA VI .

Các Tuyên Bố Chưa Được Xác Minh: Những Điều Cần Theo Dõi

Một số tuyên bố được đưa ra trong các cuộc thảo luận công khai không thể được xác minh qua ngân sách tìm kiếm hiện tại, bao gồm chi tiết về việc Sony gỡ bỏ nội dung Studio Canal đã mua khỏi thư viện người dùng (một sự cố đã biết từ năm 2022–2023 liên quan đến các bộ phim như Rambo và Mad Max tại thị trường châu Âu), những chỉ trích cụ thể từ các nhà phát triển như Sohei Niikawa của Nippon Ichi Software, và những tin đồn mới nổi về một chiếc PS6 tập trung vào cầm tay với công nghệ tản nhiệt chất lỏng. Những thông tin này vẫn chưa được xác nhận và cần được điều tra thêm.

Kết Luận

Quyết định chấm dứt sản xuất đĩa vật lý cho các tựa game PlayStation mới vào năm 2028 của Sony đại diện cho một sự thay đổi căn bản trong cách game được mua, bán và sở hữu. Động thái này đe dọa một thị trường game cũ trị giá 7,2 tỷ USD, vấp phải sự phản đối rộng rãi từ ngành và người tiêu dùng, và diễn ra cùng lúc với việc ra mắt không đĩa của những tựa game lớn nhất trong ngành cũng như sự kết thúc hiệu quả vòng đời của các cửa hàng kỹ thuật số cũ của PlayStation. Đối với những game thủ coi trọng quyền sở hữu, khả năng bán lại và bảo tồn, cánh cửa để mua game PlayStation vật lý đang đóng lại nhanh chóng — chỉ còn hơn một năm nữa là các bản phát hành đĩa mới kết thúc.