Sứ mệnh Sao Hỏa hạt nhân 2,1 tỷ USD của NASA: Sự thật về SR-1 Freedom

Kế hoạch chi tiêu bốn năm: Chưa được công bố

Một "kế hoạch chi tiêu bốn năm" chi tiết, từng hạng mục cho SR-1 Freedom từ năm tài khóa 2026 đến 2029 đã không được NASA công bố công khai. Tuy nhiên, một tài liệu gửi tới Quốc hội và được Politico xem xét đã phác thảo cơ cấu chi tiêu hàng năm như sau:

• Năm tài khóa 2026: 640 triệu USD
• Năm tài khóa 2027: 890 triệu USD
• Năm tài khóa 2028: 415 triệu USD
• Năm tài khóa 2029: 180 triệu USD

Nguồn tài trợ sẽ đến từ việc phân bổ lại tiền trong đề xuất ngân sách năm tài khóa 2027 và từ các khoản chi trước đó — bao gồm cả số tiền ban đầu dành cho chương trình Lunar Gateway. Báo cáo của Ủy ban Chiếm dụng Hạ viện về dự luật CJS năm tài khóa 2027 đã khuyến nghị 50 triệu USD cho phát triển động cơ đẩy điện hạt nhân và chỉ định 10 triệu USD trực tiếp cho SR-1 Freedom. Bất chấp những tín hiệu này, một tài liệu toàn diện duy nhất của NASA cho thấy toàn bộ lộ trình chi tiêu bốn năm vẫn chưa được công bố chính thức.

Lưu ý: Dữ liệu ngân sách vẫn còn rời rạc. Chưa có một nguồn duy nhất nào cho thấy quỹ đạo chi tiêu bốn năm hoàn chỉnh và đã được phê duyệt.

Lò phản ứng và hệ thống đẩy: Một kiệt tác lai ghép

Lò phản ứng là lò phân hạch chu trình Brayton kín >20 kWe sử dụng nhiên liệu Uranium làm giàu thấp độ tinh khiết cao (HALEU) và Uranium Dioxide, được bọc trong một lá chắn bức xạ Carbide Boron. Nó sẽ cung cấp lực đẩy điện hạt nhân chậm, ổn định — không phải là một cú phóng nhanh — với tuổi thọ hoạt động 1 năm và đến Sao Hỏa khoảng một năm sau khi phóng.

Khung tàu vũ trụ tái sử dụng Bộ phận Năng lượng và Động cơ đẩy (PPE) ban đầu được chế tạo cho Lunar Gateway bởi Lanteris Space Systems. Việc tái sử dụng này là trọng tâm trong chiến lược của NASA nhằm giữ chi phí ở mức thấp và đáp ứng thời hạn năm 2028. PPE mang theo các bộ đẩy Hall và đã được chế tạo cũng như thử nghiệm trước khi chương trình Gateway bị giảm ưu tiên.

Vụ phóng dự kiến vào tháng 12/2028, nhắm vào cửa sổ chuyển tiếp tới Sao Hỏa.

SkyFall: Vẫn là một phần của sứ mệnh (Nhưng không nằm trong ngân sách)

Một quan niệm sai lầm phổ biến là tải trọng khoa học SkyFall đã bị loại khỏi sứ mệnh. Điều này không được hỗ trợ bởi các bằng chứng. Trang sứ mệnh chính thức của NASA nêu rõ: "Tàu vũ trụ Space Reactor-1 Freedom sẽ trình diễn động cơ đẩy điện hạt nhân và đưa SkyFall lên Hành tinh Đỏ. SkyFall sẽ triển khai ba trực thăng Sao Hỏa, phát triển từ thiết kế trực thăng Ingenuity Mars của NASA." Một tệp PDF của NASA từ tháng 7/2026 cũng liệt kê SkyFall là một mục tiêu sứ mệnh cốt lõi: "SKYFALL: Trực thăng Sao Hỏa — Sử dụng phương pháp triển khai giữa không trung táo bạo, SkyFall sẽ đưa một đội trực thăng Sao Hỏa thế hệ tiếp theo lên Sao Hỏa."

Điều thực sự bị loại khỏi ước tính 2,1 tỷ USD là nguồn tài trợ cho SkyFall — có nghĩa là chi phí của ba trực thăng nằm ngoài ngân sách tàu vũ trụ chính. Điều này tạo ra một yêu cầu tài trợ bổ sung chưa được định lượng và chưa được giải quyết công khai.

Sáng kiến Hạt nhân Vũ trụ của Nhà Trắng

Vào tháng 4/2026, Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng đã ban hành Sáng kiến Quốc gia về Năng lượng Hạt nhân Vũ trụ Mỹ, vạch ra sự phối hợp liên ngành giữa NASA, Bộ Quốc phòng (DoD) và Bộ Năng lượng (DOE) để phát triển năng lượng và động cơ đẩy hạt nhân vũ trụ. SR-1 Freedom là sứ mệnh trình diễn hàng đầu của nỗ lực này, với mục tiêu có các khả năng năng lượng hạt nhân vũ trụ hoạt động trong khung thời gian những năm 2030.

Cuộc chiến ngân sách: Đề xuất cắt giảm so với Thực tế đã được ban hành

Đề xuất ngân sách năm tài khóa 2027 của chính quyền Trump đã tìm kiếm 18,8 tỷ USD cho NASA nói chung — mức cắt giảm 5,6 tỷ USD — và sẽ cắt giảm Ban Giám đốc Sứ mệnh Khoa học của NASA từ 7,25 tỷ USD xuống còn 3,9 tỷ USD (mức cắt giảm ~47%). Tuy nhiên, Quốc hội đã nhiều lần bác bỏ các khoản cắt giảm này:

• Dự luật chiếm dụng năm tài khóa 2026 đã ổn định tài trợ cho NASA ở mức 24,44 tỷ USD, bác bỏ các đề xuất cắt giảm của chính quyền.
• Dự luật CJS năm tài khóa 2027 của Hạ viện cũng phản đối, bác bỏ các đề xuất cắt giảm tồi tệ nhất của OMB.

Vì vậy, trong khi việc cắt giảm từ 7,25 tỷ USD xuống 3,9 tỷ USD là một đề xuất có thật của chính quyền, nó đã không được ban hành và phải đối mặt với sự phản đối lưỡng đảng mạnh mẽ tại Quốc hội. Rủi ro vẫn là chi phí của SR-1 Freedom, cộng với chi phí chưa được lập ngân sách của SkyFall, có thể gây áp lực lên danh mục khoa học của NASA nếu tổng nguồn tài trợ hàng đầu của NASA bị thu hẹp trong những năm tới.

Tổng quan về những điểm chưa chắc chắn chính

SR-1 Freedom đại diện cho một canh bạc kỹ thuật và chương trình đáng chú ý: tái sử dụng phần cứng hiện có, áp dụng một hệ thống đẩy mới và phóng theo một tiến trình đầy tham vọng, tất cả đều hoạt động trong một môi trường ngân sách biến động. Thành công hay thất bại của nó sẽ định hình tương lai của động cơ đẩy hạt nhân trong không gian trong nhiều thập kỷ tới.