Chi tiêu AI toàn cầu 2026: Mô hình chuyên biệt tăng 210%, hạ tầng vẫn chiếm ưu thế

Gartner vừa công bố hai dự báo chi tiêu AI lớn cho năm 2026 — một báo cáo tổng quan về thị trường rộng lớn trị giá 2,59 nghìn tỷ USD vào tháng 5 và một dự báo tập trung vào nền tảng và mô hình AI với con số 64,25 tỷ USD vào tháng 7. Dự báo thứ hai phản ánh phân khúc tăng trưởng nhanh nhất trong đầu tư AI doanh nghiệp: những khối xây dựng cốt lõi mà các tổ chức mua để xây dựng, huấn luyện và triển khai các ứng dụng AI.

Dưới đây là những con số và cách chúng kết nối với nhau.

Nền tảng & Mô hình AI: Dự báo 64 Tỷ USD (Tháng 7/2026)

Báo cáo mới nhất của Gartner, công bố ngày 20 tháng 7 năm 2026, tập trung cụ thể vào chi tiêu của người dùng cuối cho nền tảng và mô hình AI . Những con số chính:

• Tổng chi tiêu (2026): 64,25 tỷ USD, tăng 63,4% so với 39,0 tỷ USD năm 2025 .
• Mô hình GenAI nền tảng (Foundation/base GenAI models): từ 11,4 tỷ USD năm 2025 lên 23,4 tỷ USD năm 2026, mức tăng 104,2% .
• DSLM (mô hình ngôn ngữ chuyên lĩnh vực) và mô hình GenAI chuyên biệt: phân khúc tăng trưởng nhanh nhất, nhảy từ 1,6 tỷ USD lên 4,9 tỷ USD, mức tăng 210% .
• Nền tảng phát triển ứng dụng AI: từ 6,9 tỷ USD lên 9,5 tỷ USD, tăng 38,6% .
• Nền tảng AI khoa học dữ liệu và máy học: từ 19,4 tỷ USD lên 26,4 tỷ USD, tăng 36,3% .

Phân khúc	Chi tiêu 2025	Chi tiêu 2026	Tăng trưởng YoY
Mô hình GenAI nền tảng	11,4 tỷ USD	23,4 tỷ USD	+104,2%
DSLM & mô hình GenAI chuyên biệt	1,6 tỷ USD	4,9 tỷ USD	+210,0%
Nền tảng phát triển ứng dụng AI	6,9 tỷ USD	9,5 tỷ USD	+38,6%
Nền tảng AI khoa học dữ liệu & ML	19,4 tỷ USD	26,4 tỷ USD	+36,3%
Tổng nền tảng & mô hình AI	~39 tỷ USD	64,25 tỷ USD	+63,4%

Trong khoảng 64 tỷ USD này, các mô hình GenAI — cả nền tảng lẫn chuyên lĩnh vực — là động cơ tăng trưởng cao, trong khi các nền tảng khoa học dữ liệu/ML và nền tảng phát triển ứng dụng AI truyền thống tăng trưởng với tốc độ ổn định hơn.

Các Phân khúc Tăng trưởng Nhanh Nhất

DSLM và các mô hình GenAI chuyên biệt là phân khúc nổi bật, với chi tiêu tăng hơn gấp ba chỉ trong một năm. Arunasree Cheparthi, nhà phân tích nghiên cứu chính cao cấp của Gartner, lưu ý rằng các tổ chức ngày càng tìm kiếm các mô hình được thiết kế riêng cho ngành hoặc nhiệm vụ của họ, thay vì chỉ dựa vào các mô hình nền tảng đa năng .

Mô hình GenAI nền tảng, dù có tỷ lệ tăng trưởng thấp hơn (104,2%), vẫn chiếm mức tăng tuyệt đối lớn hơn — từ 11,4 tỷ USD lên 23,4 tỷ USD — và vẫn là hạng mục chi tiêu lớn nhất trong nhóm mô hình .

64 Tỷ USD nằm trong 2,59 Nghìn Tỷ USD như thế nào (Tháng 5/2026)

Gartner đã đưa ra dự báo chi tiêu AI toàn cầu rộng hơn vào ngày 19 tháng 5 năm 2026, bao trùm toàn bộ hệ thống công nghệ AI . Những con số chính:

• Tổng chi tiêu AI toàn cầu (2026): 2,59 nghìn tỷ USD, tăng 47% so với cùng kỳ năm ngoái từ khoảng 1,76 nghìn tỷ USD năm 2025 .
• Hạ tầng AI chiếm ưu thế: Hơn 45% tổng chi tiêu dành cho xây dựng hạ tầng của nhà cung cấp và siêu quy mô — máy chủ, chất bán dẫn và phần cứng trung tâm dữ liệu .
• Phần mềm tác tử AI (AI agent software) là phân khúc tăng trưởng nhanh nhất tổng thể, từ 86,4 tỷ USD năm 2025 lên 206,5 tỷ USD năm 2026, tăng khoảng +139% .
• Phần mềm AI (bao gồm nền tảng, mô hình và SaaS tăng cường AI) là một tập con của 2,59 nghìn tỷ USD này; con số 64 tỷ USD cho nền tảng và mô hình nằm trong danh mục phần mềm AI rộng hơn, mà Gartner ước tính vào khoảng 400 tỷ USD+ tổng chi tiêu phần mềm AI doanh nghiệp .
• Dịch vụ AI (tư vấn, triển khai, dịch vụ quản lý) và Thiết bị AI nhúng (điện thoại thông minh GenAI, v.v.) chiếm phần còn lại.

Mối quan hệ chính: Thị trường "nền tảng và mô hình AI" trị giá 64 tỷ USD là chi tiêu của người dùng cuối cho các khối xây dựng cốt lõi. Nó đại diện cho khoảng 2,5% tổng chi tiêu AI 2,59 nghìn tỷ USD — bởi vì phần lớn 2,59 nghìn tỷ USD đó dành cho hạ tầng phía nhà cung cấp, phần cứng tăng cường AI, dịch vụ và AI nhúng trong sản phẩm (ví dụ: PC AI, điện thoại thông minh) thay vì chỉ mua nền tảng/mô hình .

Lưu ý: Hai Bản Cập Nhật Dự Báo trong Năm 2026

Gartner đã điều chỉnh tăng dự báo tổng chi tiêu AI từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2026. Dự báo tháng 1 năm 2026 đưa ra tổng chi tiêu AI là 2,52 nghìn tỷ USD (tăng 44% YoY) ; bản cập nhật tháng 5 đã nâng lên 2,59 nghìn tỷ USD (tăng 47% YoY), thêm khoảng 70 tỷ USD, một phần do mức tiêu thụ mô hình dự kiến cao hơn . Dự báo về nền tảng và mô hình tháng 7 năm 2026 nhất quán với sự điều chỉnh tăng này.

Ý Nghĩa của Những Con Số

Dữ liệu vẽ nên một bức tranh rõ ràng: các mô hình GenAI, đặc biệt là các mô hình chuyên lĩnh vực, là động cơ tăng trưởng trong chi tiêu AI. Nhưng những con số cũng cho thấy phần lớn đầu tư AI vẫn nằm ở hạ tầng — các máy chủ, chip và trung tâm dữ liệu cung cấp năng lượng cho các mô hình đó. Đối với doanh nghiệp, thông điệp rút ra là chi tiêu cho mô hình đang tăng tốc nhanh chóng, nhưng chi phí hạ tầng vẫn chiếm ưu thế trong ngân sách AI tổng thể.