Cú sốc kép: Dầu leo thang, chip sụp đổ – Thị trường toàn cầu rung chuyển

Hàm ý chính: Giá dầu Brent đang dao động trong khoảng ~72 USD đến ~83 USD, bị chi phối bởi những lo ngại về gián đoạn nguồn cung và nỗi sợ suy thoái nhu cầu xen kẽ nhau – một mô hình có khả năng tiếp diễn chừng nào hoạt động vận tải biển qua Hormuz còn bị tranh chấp.

Cuộc khủng hoảng bán dẫn: Sự trả giá cho sự lạc quan thái quá về AI

Chỉ số Bán dẫn Philadelphia (SOX) đã trải qua đợt bán tháo hai ngày tồi tệ nhất trong một tháng vào đầu tháng Bảy, giảm tới 6,7% sau một quý II tăng lịch sử 88% . Các quỹ phòng hộ đã bán cổ phiếu công nghệ phần cứng trong bốn tuần liên tiếp trước mùa báo cáo lợi nhuận . Những yếu tố thúc đẩy bao gồm tín hiệu thắt chặt chi tiêu vốn (capex) từ Meta, tin tức về chip AI của DeepSeek (Trung Quốc), và một làn sóng dịch chuyển khỏi các cổ phiếu liên quan đến AI do lo ngại về định giá . Đến giữa tháng Bảy, cuộc khủng hoảng càng sâu sắc hơn: SOX ghi nhận mức giảm hàng tuần lớn nhất trong hơn một năm, với hợp đồng tương lai Nasdaq giảm 2% và S&P 500 giảm 1% chỉ riêng trong ngày 17/7 .

Hàm ý chính: Đợt bán tháo cổ phiếu bán dẫn về cơ bản tách biệt với cú sốc giá dầu – nó xuất phát từ sự hoài nghi về chi tiêu cho AI và việc các quỹ phòng hộ giảm rủi ro – nhưng cả hai cú sốc xảy ra cùng lúc, khuếch đại tâm lý e ngại rủi ro toàn cầu.

Chỉ số chứng khoán châu Á: Đòn giáng kép từ chip và dầu

Các thị trường châu Á, đặc biệt là những thị trường phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu chip nhớ, hấp thụ phần lớn nhất của các làn sóng xung đột này. KOSPI của Hàn Quốc giảm 7,9% vào ngày 2/7; một đợt giảm ~9% khác vào ngày 13/7 đã kích hoạt các bộ ngắt mạch (circuit breakers) . Cổ phiếu Samsung giảm 9,1% và SK Hynix giảm 14,5% trong các phiên riêng lẻ . Nikkei 225 của Nhật Bản đã có lúc giảm hơn 2.200 điểm (~2,8%) vào ngày 16/7, do các cổ phiếu liên quan đến thiết bị bán dẫn và chip dẫn dắt đà giảm . KOSDAQ cũng đã giảm xuống dưới 800 điểm trong phiên giao dịch ngày 13/7 .

Giá dầu tăng cao và sự trở lại của các hành động thù địch ở Vịnh Ba Tư càng tạo thêm áp lực giảm điểm, vì chi phí năng lượng cao hơn là một khoản thuế trực tiếp đối với các nền kinh tế châu Á nhập khẩu ròng năng lượng .

Hàm ý chính: Các chỉ số châu Á vốn nặng về cổ phiếu công nghệ phải đối mặt với sự kéo giảm kép – sự sụt giảm định giá cổ phiếu chip từ làn sóng dịch chuyển khỏi AI cộng thêm áp lực lên biên lợi nhuận từ giá dầu thô tăng cao.

Kỳ vọng lạm phát: "Sự bất định Hormuz giữ thế giới trong tình trạng lạm phát lửng lơ"

CPI tháng Sáu đã gây bất ngờ ở mức vừa phải khi lệnh ngừng bắn ngắn ngủi vẫn còn hiệu lực, nhưng xung đột tái bùng phát đã làm dấy lên những lo ngại mới . Giá xăng dầu đã tăng khoảng 70 cent so với cùng kỳ năm ngoái . Goldman Sachs viết rằng giá dầu ở mức 78 USD/thùng (cao hơn đáng kể so với mức ~70 USD trước chiến tranh) có tác động dây chuyền trực tiếp đến kỳ vọng lạm phát và lộ trình lãi suất của Fed . Kỳ vọng lạm phát dài hạn vẫn được kiểm soát cho đến đầu tháng Bảy, nhưng mối quan ngại của người tiêu dùng đang gia tăng; các nhà phân tích cảnh báo rằng một cuộc xung đột kéo dài có thể gây ra một phản ứng đáng kể hơn nhiều . Reuters mô tả môi trường hiện tại là "sự bất định lạm phát" – các ngân hàng trung ương có rất ít dư địa để điều động khi họ chuẩn bị bước vào các cuộc họp chính sách trong hai tuần tới .

Hàm ý chính: Cú sốc giá dầu đang lan tỏa đến giá xăng dầu và kỳ vọng lạm phát ngắn hạn, nhưng thị trường trái phiếu vẫn chưa định giá lại hoàn toàn kỳ vọng dài hạn cao hơn – điều đó có thể thay đổi nếu xung đột kéo dài.

Chính sách lãi suất của Fed: Giữ nguyên – với xu hướng diều hâu

Fed đã giữ lãi suất ở mức 3,5%–3,75% từ tháng Ba và tiếp tục duy trì chính sách chờ đợi kể từ đó, khi xung đột Iran làm dấy lên lo ngại lạm phát . Tính đến cuối tháng Sáu, thị trường tương lai đã định giá gần hai lần tăng lãi suất trong năm tới do các số liệu lạm phát cao và một cuộc họp FOMC diều hâu – ngay cả lệnh ngừng bắn tạm thời cũng không thay đổi điều đó . Biên bản cuộc họp tháng Ba của Fed cho thấy việc cắt giảm lãi suất hoàn toàn không được định giá cho đến tháng 12 năm 2026 .

Chỉ số CPI tháng Sáu khả quan một cách bất ngờ, được công bố vào ngày 16/7, đã khiến thị trường loại trừ khả năng tăng lãi suất trong tháng Bảy, đẩy đồng đô la xuống mức thấp nhất trong một tháng . Tuy nhiên, sự leo thang trở lại ở Trung Đông "làm tăng rủi ro lạm phát" . Fed đang phải đối mặt với tình thế khó xử kiểu stagflation – giá dầu tăng do nguồn cung đẩy lạm phát lên cao trong khi sự suy thoái của thị trường chứng khoán và sự yếu kém của ngành công nghệ đe dọa tăng trưởng. Điều này ủng hộ cho sự kiên nhẫn, chứ không phải cắt giảm lãi suất, và đó chính xác là những gì thị trường kỳ vọng: không có động thái nào trong tháng Bảy, với khả năng tăng lãi suất vẫn còn để ngỏ nếu lạm phát do dầu mỏ kéo dài.

Hàm ý chính: Fed có khả năng sẽ giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp tới, nhưng cán cân rủi ro đã thay đổi. Một cú sốc giá dầu kéo dài và lan vào lạm phát lõi sẽ làm tăng xác suất của một đợt tăng lãi suất, thay vì cắt giảm – điều hoàn toàn ngược lại với những gì thị trường chứng khoán trong một cuộc khủng hoảng thường mong muốn.

Thời khắc quan trọng: Mùa báo cáo lợi nhuận của các ‘ông lớn’ công nghệ đang đến gần

Các báo cáo lợi nhuận quan trọng của các tập đoàn công nghệ và bán dẫn hàng đầu của Mỹ sắp được công bố. Sự hội tụ của ba lực lượng tạo ra rủi ro sự kiện cao bất thường:

1. Sự sụt giảm định giá ngành chip — Các quỹ phòng hộ đã bán tháo trước mùa báo cáo lợi nhuận trong suốt bốn tuần , đồng nghĩa với việc ‘thanh’ cho những bất ngờ tích cực là rất cao.
2. Rủi ro vĩ mô từ dầu mỏ/lạm phát — Chi phí năng lượng cao hơn siết chặt biên lợi nhuận của các nhà máy sản xuất chip (fabs) và các nhà vận hành trung tâm dữ liệu, và lãi suất cao hơn (hoặc thậm chí là mối đe dọa về điều đó) sẽ nén bội số định giá của cổ phiếu công nghệ.
3. Câu chuyện chi tiêu AI — Cuộc khủng hoảng bắt nguồn một phần từ tín hiệu thắt chặt chi tiêu vốn của Meta; các cuộc gọi báo cáo kết quả kinh doanh sẽ được ‘mổ xẻ’ để tìm bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy việc xây dựng hạ tầng AI quy mô lớn (hyperscaler) đang đạt đỉnh. Nếu hướng dẫn kinh doanh (guidance) gây thất vọng, cuộc khủng hoảng có thể tăng tốc. Nếu chi tiêu vốn (capex) vẫn mạnh mẽ, một đợt phục hồi (relief rally) là có thể xảy ra.

Nhân tố ẩn chứa bất ngờ trung tâm là liệu xung đột Mỹ-Iran sẽ leo thang hơn nữa hay ổn định lại. Một sự giảm leo thang sẽ giải tỏa áp lực giá dầu và lạm phát, có khả năng cho phép Fed duy trì chính sách nới lỏng và cổ phiếu công nghệ có thể phục hồi. Các cuộc tấn công tiếp diễn và sự gián đoạn ở Hormuz sẽ khiến tình trạng stagflation thêm trầm trọng.