BIP-110: Soft Fork Thu hẹp Dữ liệu Bitcoin Đối mặt với Sự Phản đối Áp đảo từ Thợ đào

BIP-110 là gì và nó đề xuất những thay đổi nào?

Do Dathon Ohm soạn thảo, BIP-110 là một soft fork tạm thời kéo dài một năm, nhắm vào việc nhúng dữ liệu . Các quy tắc kỹ thuật cốt lõi:

• Giới hạn OP_RETURN ở 83 byte: Các output vượt quá giới hạn này sẽ bị coi là không hợp lệ .
• Giới hạn dữ liệu push và witness items ở 256 byte: Các push vượt quá ngưỡng này cũng không hợp lệ .
• Các scriptPubKeys mới trên 34 byte sẽ không hợp lệ, ngoại trừ các OP_RETURN output lên tới 83 byte .
• Các quy tắc sẽ tự động hết hiệu lực sau 52.416 block (khoảng một năm) kể từ khi kích hoạt .

Đề xuất này cũng cho phép các UTXO được tạo ra trước khi kích hoạt được giao dịch vô thời hạn theo các quy tắc cũ . Nó cũng tạm thời vô hiệu hóa một số tính năng của Taproot có thể được sử dụng để nhúng dữ liệu .

Ngưỡng Kích hoạt, Thời hạn Tối hậu và Sự ủng hộ Hiện tại

Đề xuất ban đầu yêu cầu 55% sức mạnh băm biểu quyết ủng hộ trong một giai đoạn điều chỉnh độ khó 2.016 block để kích hoạt theo cơ chế MASF . Tuy nhiên, sự ủng hộ chưa bao giờ đạt đến mức đó . Một cơ chế kích hoạt thay thế từ phía người dùng (UASF) được ấn định vào khoảng block 961.632, tức ngày 8 tháng 8 năm 2026 . Tại thời điểm đó, các nút áp dụng sẽ bắt đầu từ chối các block không biểu quyết ủng hộ, bất kể tỷ lệ sức mạnh băm, làm dấy lên nguy cơ chia tách chuỗi . Tín hiệu ủng hộ từ thợ đào gần như bằng không trong suốt giai đoạn biểu quyết bắt đầu từ tháng 3/2026 . Tính đến cuối tháng 6/2026, chỉ có khoảng 0,31% sức mạnh băm (~5 EH/s) ủng hộ . Con số này trong 60 ngày qua là 0,6%, và tổng thể là dưới 1% . Ngược lại, tỷ lệ nút (node) ủng hộ BIP-110 cao hơn đáng kể, ở mức 7–15% .

Cuộc bỏ phiếu của Foundry: 'Lá bài' cuối cùng?

Ngày 17/7/2026, Foundry Digital, pool khai thác lớn nhất thế giới với khoảng 237 EH/s (~28% mạng lưới), đã kêu gọi các khách hàng khai thác của mình bỏ phiếu về việc có nên ủng hộ BIP-110 hay không .

Cơ chế bỏ phiếu như sau:

• Quyền biểu quyết của mỗi khách hàng dựa trên sức mạnh băm trung bình 10 ngày của họ (từ 6/7 đến 15/7) .
• Foundry tuyên bố sẽ tuân theo đa số phiếu có trọng số để quyết định lập trường của pool .
• Nếu hơn 51% sức mạnh băm bỏ phiếu ủng hộ, Foundry sẽ ủng hộ BIP-110 với 100% số block của mình .

Cuộc bỏ phiếu này rất quan trọng, vì một mình Foundry cũng có thể thay đổi đáng kể tỷ lệ ủng hộ, mặc dù ngay cả một kết quả 'Có' từ tất cả thợ đào của Foundry cũng vẫn thấp hơn nhiều so với ngưỡng 55% của cơ chế MASF . Các pool lớn khác như Foundry USA và Antpool đã công khai phản đối . Ocean Pool là pool đáng chú ý duy nhất bật tín hiệu ủng hộ BIP-110 nhưng theo mô hình 'chọn không tham gia' (opt-out) .

Cuộc tranh luận về quản trị: Kiểm duyệt hay Khôi phục Mục đích Gốc?

Đề xuất đã chia rẽ cộng đồng Bitcoin thành hai phe đối lập gay gắt:

• Phe phản đối cho rằng BIP-110 là một hình thức kiểm duyệt và một tiền lệ nguy hiểm. Họ lập luận rằng Bitcoin nên duy trì tính không cần sự cho phép (permissionless), và việc hạn chế dữ liệu trong giao dịch là vi phạm nguyên tắc 'chuỗi không thể bị kiểm duyệt' . Một số nhà phê bình kỹ thuật còn cho rằng vì BIP-110 từ chối các loại giao dịch hợp lệ trước đây, về mặt kỹ thuật đây là một hard fork, chứ không phải soft fork . Các pool lớn và thợ đào có sức ảnh hưởng phần lớn đứng về phía này bằng cách từ chối biểu quyết ủng hộ .
• Phe ủng hộ cho rằng BIP-110 khôi phục mục đích ban đầu của Bitcoin là tiền kỹ thuật số ngang hàng (peer-to-peer digital cash). Họ cho rằng 'rác' dữ liệu từ thời Ordinals đã làm suy giảm trải nghiệm người dùng, tăng phí cho các giao dịch thông thường và làm phình to tập hợp UTXO. Họ coi fork này là một sự điều chỉnh tạm thời, có mục tiêu, chứ không phải là một sự thay đổi vĩnh viễn về triết lý . Tác giả đề xuất coi đây là một biện pháp kéo dài một năm để giảm các phương pháp nhúng dữ liệu, trong khi chờ đợi một giải pháp dài hạn tốt hơn từ mạng lưới .

Kết cục khả quan: Thất bại gần như chắc chắn?

Tính đến ngày 17–18/7/2026, mọi chỉ số đều chỉ ra rằng BIP-110 sẽ thất bại trong việc đạt được sự chấp nhận có ý nghĩa từ các thợ đào. Jason Hughes, Phó Chủ tịch Ocean Mining, đã công khai tuyên bố đề xuất này 'đang trên đà thất bại' khi tỷ lệ ủng hộ từ thợ đào 'mắc kẹt' dưới 1% .

Nếu không có sự gia tăng đột biến về sức mạnh băm ủng hộ trước block 961.632, ngày kích hoạt UASF vẫn có thể gây ra một đợt chia tách chuỗi với sức mạnh băm thấp. Tuy nhiên, hầu hết các nhà phân tích đều cho rằng nhánh fork này sẽ thiếu sức nặng kinh tế để tồn tại lâu dài và dự kiến sẽ nhanh chóng kết thúc .

Hiện tại, BIP-110 đại diện cho một trong những cuộc chiến quản trị gây tranh cãi nhất trong lịch sử gần đây của Bitcoin, một bài kiểm tra xem liệu các quy tắc đồng thuận của mạng lưới có thể được thắt chặt tạm thời để hạn chế các mục đích sử dụng phi tài chính hay không, hay liệu nguyên tắc đổi mới không cần sự cho phép của Bitcoin sẽ chiến thắng.