Vì sao thị trường chứng khoán châu Á giảm mạnh vào thứ Năm?

Làn sóng bán tháo cổ phiếu bán dẫn là động lực chính

Một đợt bán tháo cổ phiếu chip trên toàn cầu là áp lực nặng nề nhất lên thị trường chứng khoán châu Á. Chỉ số Philadelphia SE Semiconductor (SOX) đã giảm 4,3% qua đêm tại Mỹ, sau đó lan sang giao dịch tại châu Á . Các nhà đầu tư đã bán tháo cổ phiếu bán dẫn có vốn hóa lớn trên khắp khu vực, với tâm điểm là lo ngại rằng chi tiêu cho cơ sở hạ tầng AI có thể đã đạt đỉnh .

Những nghi ngờ mới về tính bền vững của sự bùng nổ đầu tư vào AI được thúc đẩy bởi kế hoạch của Meta Platforms nhằm phát triển một mảng kinh doanh bán quyền truy cập vào năng lực tính toán AI, làm dấy lên lo ngại về tình trạng dư thừa công suất . Nỗi sợ hãi này lan rộng khắp ngành, ảnh hưởng đến các nhà sản xuất chip bất chấp nhu cầu cơ bản vẫn mạnh.

Lợi nhuận kỷ lục của TSMC không thể xoay chuyển tình thế

Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC), nhà sản xuất chip hợp đồng lớn nhất thế giới, đã báo cáo lợi nhuận quý II tăng 77% - vượt xa kỳ vọng của các nhà phân tích . Trên lý thuyết, kết quả này "vượt xa kỳ vọng", nhưng những kỳ vọng vốn đã rất cao của các nhà đầu tư đã không được đáp ứng .

Cổ phiếu TSMC đã giảm tới 4,5% tại Đài Bắc sau khi công ty nâng dự báo chi tiêu và doanh thu cho năm nay . Đà bán tháo tăng tốc khi những lo ngại về chi tiêu đầu tư AI quá mức và triển vọng lợi nhuận yếu hơn xuất hiện . Một số nhà phân tích và nhà đầu tư nhấn mạnh những lo ngại về chi phí gia tăng, bên cạnh sự mệt mỏi sau nhiều năm bùng nổ AI . Lợi nhuận mạnh mẽ đơn giản là không đủ mạnh để đảo ngược tâm lý tiêu cực chung .

Rủi ro địa chính trị Mỹ-Iran thêm một lớp bất ổn mới

Xung đột leo thang gần eo biển Hormuz đã thêm một lớp bất ổn mới. Các cuộc không kích trả đũa mới của Mỹ nhằm vào Iran và sự kết thúc của lệnh ngừng bắn mong manh đã đẩy giá dầu thô tăng cao và khiến các nhà đầu tư tránh xa các tài sản rủi ro . Tổng thống Trump đã tuyên bố chấm dứt lệnh ngừng bắn tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara, dẫn đến giá dầu thô Brent tăng vọt lên trên 80 đô la Mỹ một thùng . Quân đội Mỹ đã tấn công hàng chục mục tiêu dọc theo bờ biển Iran để trả đũa các cuộc tấn công của Iran nhằm vào các tàu thuyền cố gắng đi qua eo biển .

Rủi ro địa chính trị đè nặng lên tâm lý trên toàn khu vực, đặc biệt là tại các thị trường nhạy cảm với năng lượng, và được coi là một lý do chính cho sự sụt giảm của thị trường chứng khoán châu Á vào thứ Năm, bên cạnh làn sóng bán tháo cổ phiếu chip . Các thị trường chứng khoán vùng Vịnh cũng mở rộng đà giảm trong bối cảnh căng thẳng gia tăng .

Biến động tập trung tại Hàn Quốc và Nhật Bản

Hàn Quốc (KOSPI): Rủi ro tập trung cực độ bị phơi bày

Chỉ số KOSPI là chỉ số châu Á bị ảnh hưởng nặng nề nhất, đã rơi vào vùng giá xuống (bear market) vào tháng 7 sau một loạt các phiên giao dịch "Thứ Năm đen tối" . Vào ngày 16 tháng 7, chỉ số này lại giảm mạnh (khoảng 5% trong các phiên khác nhau) .

Thiệt hại tập trung vào hai cổ phiếu: Samsung Electronics và SK Hynix, hai công ty này chiếm tới khoảng một nửa vốn hóa thị trường của chỉ số KOSPI . Nhà sản xuất chip nhớ SK Hynix mất 7,7% và Samsung giảm 6,4% vào thứ Năm, tiếp nối các mô hình đã được thiết lập trong các phiên trước đó khi Samsung giảm hơn 7% và SK Hynix giảm hơn 9% .

Các ông lớn công nghệ của Hàn Quốc đã gánh chịu hậu quả nặng nề nhất của đợt bán tháo trong khu vực, với cổ phiếu SK Hynix giảm xuống mức thấp nhất khi các nhà đầu tư đặt câu hỏi về thời gian kéo dài của sự bùng nổ chip . Mức giảm của KOSPI nghiêm trọng đến mức đã kích hoạt các bộ ngắt mạch (circuit breakers) nhiều lần trong suốt tháng 7 .

Nhật Bản (Nikkei 225): Cổ phiếu chip dẫn dắt đà giảm vào vùng điều chỉnh

Chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản đã giảm 2,7% vào thứ Năm và sau đó trượt vào vùng điều chỉnh (correction) vào thứ Sáu, bị đẩy xuống thấp hơn bởi làn sóng bán tháo cổ phiếu chip và căng thẳng Trung Đông . Chỉ số này đã giảm tới 1,5% vào thứ Năm xuống còn 69.443,16 điểm, với các nhà sản xuất thiết bị chip dẫn đầu đà giảm .

Các nhà cung cấp chất bán dẫn và các ông lớn công nghệ của Nhật Bản theo sát đà lao dốc trong khu vực. "Cú sốc Samsung" từ đầu tháng 7 - gây ra bởi báo cáo lợi nhuận sơ bộ yếu kém của Samsung Electronics - đã lây lan sang các cổ phiếu chip Nhật Bản, dẫn đến ngày thứ hai liên tiếp giảm mạnh . Tokyo Electron mất 5,6% và các nhà sản xuất thiết bị chip khác là một trong những lực cản lớn nhất đối với Nikkei .

Đà bán tháo tiếp tục sang thứ Sáu, với cổ phiếu SoftBank giảm 9%, Tokyo Electron mất hơn 8%, và Advantest giảm 7,2%, theo sát mức giảm mạnh qua đêm trên Phố Wall .

Tóm tắt chuỗi nhân quả

Bối cảnh rộng hơn: Sự điều chỉnh trong một ngành tăng trưởng nóng

Đợt bán tháo thứ Năm không diễn ra một cách riêng lẻ. Nó là một phần của sự dịch chuyển rộng lớn hơn ra khỏi cổ phiếu công nghệ đã diễn ra trong nhiều tuần. Chỉ số KOSPI đã giảm hơn 20% so với mức cao kỷ lục ngày 19 tháng 6, rơi vào vùng giá xuống khi các nhà đầu tư toàn cầu quay lưng với các cổ phiếu AI . Mức giảm 4,3% qua đêm của chỉ số Philadelphia SE Semiconductor là đỉnh điểm của một đợt suy giảm kéo dài nhiều tuần do lo ngại về đầu tư quá mức vào AI .

Các nhà đầu tư trong tuần này đã chuyển dịch khỏi các cổ phiếu bán dẫn sang các lĩnh vực khác như ngân hàng sau khi có kết quả kinh doanh mạnh mẽ từ các ngân hàng lớn, khiến châu Á đặc biệt dễ bị tổn thương trước làn sóng bán tháo do sự tập trung quá lớn vào cổ phiếu chip . Đà bán tháo lan từ châu Á sang Mỹ, với các chỉ số chứng khoán trên toàn thế giới giảm vào thứ Năm khi các nhà đầu tư bán tháo cổ phiếu chip có vốn hóa lớn .

Kết luận: Đợt bán tháo thứ Năm chủ yếu là một đợt điều chỉnh do cổ phiếu bán dẫn dẫn dắt, được khuếch đại bởi rủi ro địa chính trị và rủi ro tập trung cực độ tại thị trường Hàn Quốc và Nhật Bản, nơi một số ít cổ phiếu chip chiếm ưu thế trong các chỉ số chính. Lợi nhuận mạnh mẽ của TSMC là không đủ để đảo ngược tâm lý tiêu cực chung xung quanh tính bền vững của chi tiêu AI và sự e ngại rủi ro liên quan đến căng thẳng Mỹ-Iran.