Bước Ngoặt Mùa Xuân 2026: Mô Hình AI Trọng Số Mở Trung Quốc Vượt Mặt Đối Thủ Mỹ

Riêng dòng Qwen của Alibaba đã vượt mốc 700 triệu lượt tải tích lũy trên Hugging Face vào đầu năm 2026, soán ngôi Llama của Meta để trở thành dòng mô hình AI mở được tải nhiều nhất thế giới . Tổng cộng, các mô hình ngôn ngữ lớn nguồn mở do Trung Quốc phát triển đã ghi nhận hơn 10 tỷ lượt tải xuống trên toàn cầu vào cuối tháng 4 năm 2026 .

Số liệu Sử dụng trên OpenRouter

Sự phân bổ đã thay đổi một cách ngoạn mục trên OpenRouter, nền tảng định tuyến mô hình ngôn ngữ lớn trung lập lớn nhất. Đến tháng 5 năm 2026, các mô hình trọng số mở của Trung Quốc chiếm khoảng 61% tổng số token được tiêu thụ trên OpenRouter . Trong tuần ngày 24 tháng 2 năm 2026, các mô hình Trung Quốc nắm giữ 61% khối lượng token trong số 10 mô hình hàng đầu, tương đương 5,3 nghìn tỷ trên tổng số 8,7 nghìn tỷ token .

Riêng đối với khách hàng doanh nghiệp Mỹ, các mô hình có nguồn gốc từ Trung Quốc đã chiếm ít nhất 30% khối lượng token mỗi tuần kể từ ngày 8 tháng 2 năm 2026, đạt mức cao nhất hàng tuần là 46% vào giữa năm 2026 — tăng từ mức trung bình chỉ 11% trong mười hai tháng trước đó . Sáu nhà cung cấp Trung Quốc đã cùng nhau chiếm hơn 60% khối lượng token hàng tuần của OpenRouter vào tháng 5 năm 2026 . Sáu mô hình phổ biến nhất trên OpenRouter vào mùa xuân năm 2026 đều là các mô hình mở từ các công ty Trung Quốc .

Các Mô hình và Công ty Hàng đầu của Trung Quốc

Ít nhất tám phòng thí nghiệm lớn của Trung Quốc đã phát hành các mô hình trọng số mở có tính cạnh tranh vào năm 2026 :

Các phòng thí nghiệm Trung Quốc đã phát hành nhiều mô hình trọng số mở cạnh tranh hơn trong năm 2026 so với phần còn lại của thế giới cộng lại . Sáu trong số tám mô hình hàng đầu của Trung Quốc được cấp phép mở (MIT hoặc Apache 2.0) .

Tác động Cạnh tranh đối với các Phòng thí nghiệm Mỹ (Anthropic)

Các mô hình trọng số mở của Trung Quốc đang trực tiếp thay thế Anthropic và OpenAI ngay trong các doanh nghiệp Mỹ . Claude Opus 4.7 của Anthropic đang đứng thứ bảy trên bảng xếp hạng mức độ phổ biến của OpenRouter, xếp sau sáu mô hình mở của Trung Quốc . Z.ai's GLM-5.2 (phát hành ngày 13 tháng 6 năm 2026 theo giấy phép MIT) đứng thứ tư trên Chỉ số Thông minh của Artificial Analysis và thứ hai trên bảng xếp hạng lập trình giao diện người dùng của Code Arena — vị trí cao nhất mà bất kỳ mô hình trọng số mở nào từng đạt được so với các hệ thống đóng ở biên giới công nghệ . Nó sánh ngang với Mythos của Anthropic trong các điểm chuẩn an ninh mạng với chi phí thấp hơn nhiều .

DeepSeek V4 đạt điểm hơn 81% trên SWE-Bench và mang lại hiệu suất lập trình tương tự với chi phí bằng một phần mười so với Claude . Giám đốc điều hành của Anthropic, Dario Amodei, đã cảnh báo rằng các công ty phương Tây đang chuyển từ Claude sang các mô hình Trung Quốc (DeepSeek, Qwen, Kimi) vì tiết kiệm chi phí gấp 10 lần . Quyết định của chính phủ Mỹ nhằm chặn quyền truy cập của nước ngoài vào Mythos 5 và Fable 5 của Anthropic (tháng 6 năm 2026) đã phản tác dụng, thúc đẩy việc áp dụng mã nguồn mở của Trung Quốc khi khách hàng toàn cầu tìm kiếm các giải pháp thay thế không bị hạn chế . Tạp chí Fortune gọi đây là "thảm họa Fable" và cho rằng nó đã mở đường cho các mô hình Trung Quốc rẻ hơn .

Doanh nghiệp Cắt giảm Chi phí: Định tuyến Mô hình

Động lực chính của sự thay đổi này không phải là ý thức hệ mà là phép tính chi phí khắc nghiệt. CNBC đưa tin vào ngày 7 tháng 7 năm 2026 rằng các công ty Mỹ đang âm thầm định tuyến một phần ngày càng lớn khối lượng công việc AI của họ tới các mô hình trọng số mở của Trung Quốc thông qua các nền tảng như OpenRouter, nơi họ so sánh giá cả và hiệu suất theo thời gian thực . Các mô hình Trung Quốc mang lại chất lượng tương đương với chi phí chỉ bằng 1/5 đến 1/10 so với các mô hình biên giới công nghệ của Mỹ . Phương pháp "định tuyến mô hình" (model routing) doanh nghiệp — hướng mỗi nhiệm vụ đến mô hình rẻ nhất có đủ năng lực — đã trở thành thông lệ tiêu chuẩn, với OpenRouter đóng vai trò là tổng hợp trung lập chính .

Phản ứng Điều tra và Lập pháp của Washington

Ủy ban Kinh tế và An ninh Hoa Kỳ-Trung Quốc (U.S.-China Economic and Security Review Commission) đã đưa ra một báo cáo đánh giá mối đe dọa cạnh tranh từ các công ty AI Trung Quốc, kết luận rằng "các phòng thí nghiệm Trung Quốc đã thu hẹp khoảng cách về hiệu suất với các mô hình ngôn ngữ lớn hàng đầu phương Tây" . Chính phủ Mỹ đã hành động để hạn chế các mô hình của Anthropic tiếp cận nước ngoài, một động thái bị chỉ trích rộng rãi là phản tác dụng vì nó đã đẩy nhanh việc áp dụng các giải pháp thay thế của Trung Quốc . Nhiều báo cáo chỉ ra rằng Washington đang tích cực xem xét các hạn chế mua sắm liên bang đối với các mô hình AI Trung Quốc, mặc dù chưa có lệnh cấm cuối cùng nào được ban hành vào giữa năm 2026. Business Insider lưu ý rằng các hạn chế của Mỹ đối với Anthropic có thể "tăng cường vị thế của các công ty AI cung cấp các mô hình mở hơn" và tạo cơ hội cho Trung Quốc "lập luận rằng việc phụ thuộc vào các nhà cung cấp AI của Mỹ đi kèm với rủi ro địa chính trị" .

Các Hạn chế Tiềm năng của Bắc Kinh đối với Tiếp cận Mô hình ở Nước ngoài

Bản tóm tắt DigiChina của Stanford HAI (tháng 12 năm 2025) đã ghi nhận rằng hệ sinh thái trọng số mở của Trung Quốc rất đa dạng và Bắc Kinh đã cân nhắc các phản ứng chính sách của riêng mình, bao gồm cả các biện pháp kiểm soát tiềm năng đối với việc phân phối mô hình AI của Trung Quốc ra nước ngoài . Tuy nhiên, tính đến mùa xuân năm 2026, các phòng thí nghiệm Trung Quốc vẫn tiếp tục phát hành các mô hình theo giấy phép mở (MIT, Apache 2.0) để tiêu thụ toàn cầu. NYT đưa tin rằng các mô hình Trung Quốc "hiện không phải chịu bất kỳ hạn chế nào ở Hoa Kỳ" , và Bắc Kinh vẫn chưa có động thái ngăn chặn quyền truy cập ở nước ngoài — có khả năng là vì dòng chảy hiện tại mang lại lợi ích cho lợi ích chiến lược của Trung Quốc.

Bình luận của Ngành: Tập trung Quyền lực và Khóa Nhà cung cấp Đơn nhất

Giám đốc điều hành Hugging Face (Clem Delangue) đã lưu ý trong báo cáo 'Hiện trạng Mã nguồn Mở Mùa xuân 2026' của Hugging Face rằng hệ sinh thái vẫn tập trung cao độ: khoảng một nửa số mô hình trên Hugging Face có tổng số lượt tải xuống dưới 200, và 200 mô hình được tải nhiều nhất (0,01% tổng số mô hình) chiếm phần lớn lượt tải . Rủi ro tập trung này — chuyển từ phụ thuộc vào một nhà cung cấp đóng của Mỹ sang phụ thuộc vào một vài dòng mô hình trọng số mở thống trị của Trung Quốc — đã trở thành mối quan tâm trung tâm.

Tóm tắt

Mùa xuân năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt rõ ràng: các mô hình trọng số mở của Trung Quốc đã vượt qua các mô hình của Mỹ trên cả hai chỉ số về lượt tải xuống Hugging Face (chiếm 41% thị phần, 1,15 tỷ tổng cộng) và mức tiêu thụ token OpenRouter (hơn 60%), được thúc đẩy bởi giấy phép mở và lợi thế về chi phí gấp 5–10 lần. Ít nhất tám phòng thí nghiệm Trung Quốc đã cạnh tranh khốc liệt, Anthropic bị đẩy xuống vị trí thứ bảy trong bảng xếp hạng sử dụng, và Washington đang gấp rút đưa ra phản ứng chính sách. Mối quan tâm chính của ngành, như được nêu bởi Giám đốc điều hành của Hugging Face, là sự thay đổi này có nguy cơ thay thế hình thức tập trung nhà cung cấp này bằng một hình thức tập trung nhà cung cấp khác.