Thổ Nhĩ Kỳ phát lệnh truy nã đỏ Interpol với Thủ tướng Israel Netanyahu

Vào ngày 14 tháng 7 năm 2026, Tòa án Hình sự Cấp cao số 11 của Istanbul đã ra phán quyết tạm thời, yêu cầu Interpol phát lệnh bắt đỏ (Red Notice) đối với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu trong khuôn khổ phiên tòa hình sự đang diễn ra về vụ hải quân Israel chặn đoàn tàu viện trợ nhân đạo Sumud chở hàng đến Gaza . Đây là sự leo thang mới nhất trong chiến dịch pháp lý kéo dài nhiều năm của Thổ Nhĩ Kỳ chống lại các quan chức cấp cao Israel, diễn ra song song với lệnh bắt giữ riêng của Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) cũng đang có hiệu lực đối với ông Netanyahu.

Vụ án Đoàn tàu Sumud và các Cáo buộc Cụ thể

Sự việc: Vào năm 2025, hải quân Israel đã chặn đoàn tàu Global Sumud — một đoàn tàu chở hàng viện trợ nhân đạo đến Gaza — trên vùng biển quốc tế ngoài khơi bờ biển Hy Lạp và giam giữ 175 nhà hoạt động ủng hộ Palestine .

Điều tra của Thổ Nhĩ Kỳ: Văn phòng Công tố trưởng Istanbul đã mở cuộc điều tra vào tháng 5 năm 2025 và sau đó đưa ra bản cáo trạng toàn diện vào tháng 4 năm 2026 chống lại 35 quan chức cấp cao Israel . Các công tố viên Thổ Nhĩ Kỳ cũng mở một cuộc điều tra riêng theo các quy định liên quan của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển và Điều 15 của Bộ luật Tố tụng Hình sự Thổ Nhĩ Kỳ .

Các tội danh: Bản cáo trạng buộc các quan chức này phạm tội diệt chủng, tội ác chống lại loài người, tra tấn và tham gia vào một cuộc tấn công vũ trang nhằm vào dân thường trên vùng biển quốc tế . Công tố viên yêu cầu mức án tù chung thân tăng nặng và ít nhất 1.102 năm tù cho các bị cáo .

Các quan chức cấp cao Israel bị nêu tên: 35 bị cáo bao gồm Thủ tướng Benjamin Netanyahu, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz và Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben-Gvir .

Quyết định Lệnh đỏ Interpol ngày 14/7/2026

Vào ngày 14 tháng 7 năm 2026, Tòa án Hình sự Cấp cao số 11 Istanbul đã ra phán quyết tạm thời yêu cầu phát lệnh bắt đỏ Interpol đối với ông Netanyahu, phân loại ông là "tội phạm đặc biệt nguy hiểm" . Lệnh đỏ không phải là lệnh bắt giữ quốc tế theo đúng nghĩa — mà là yêu cầu gửi đến lực lượng thực thi pháp luật trên toàn thế giới để xác định vị trí và tạm giữ một người chờ dẫn độ, đầu hàng hoặc hành động pháp lý tương tự . Quyết định cuối cùng về việc có công bố lệnh này hay không thuộc về Ủy ban Kiểm soát Hồ sơ của Interpol.

Mối Liên hệ với Lệnh Bắt giữ Trước đó của Thổ Nhĩ Kỳ

Đây không phải là hành động pháp lý đầu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ chống lại ông Netanyahu. Vào tháng 11 năm 2025, Văn phòng Công tố trưởng Istanbul đã phát hành 37 lệnh bắt giữ riêng biệt đối với ông Netanyahu và các quan chức Israel khác về tội diệt chủng và tội ác chống lại loài người liên quan đến cuộc xung đột Gaza rộng lớn hơn . Quyết định của tòa án vào tháng 7 năm 2026 là một hướng đi riêng — nó phát sinh cụ thể từ phiên tòa hình sự đang diễn ra về vụ chặn đoàn tàu Sumud, và đây là phán quyết đầu tiên của tòa án Thổ Nhĩ Kỳ chính thức kích hoạt cơ chế Interpol thay vì chỉ là lệnh bắt trong nước.

Lệnh ICC Hiện hành đối với Ông Netanyahu

Vào ngày 21 tháng 11 năm 2024, ICC tại The Hague đã ban hành lệnh bắt giữ đối với ông Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng khi đó là Yoav Gallant vì tội ác chiến tranh và tội ác chống lại loài người liên quan đến cuộc xung đột ở Dải Gaza . ICC đã bác bỏ nhiều kháng cáo của Israel thách thức thẩm quyền của mình, phán quyết rằng các lệnh này vẫn còn hiệu lực . Tính đến tháng 3 năm 2026, cả ông Netanyahu và ông Gallant đều bị phân loại là kẻ đào tẩu khỏi ICC .

Sự khác biệt chính: Lệnh của ICC bao trùm cuộc chiến Gaza rộng lớn hơn (từ tháng 10 năm 2023 trở đi), trong khi vụ án của Thổ Nhĩ Kỳ nhắm cụ thể vào vụ chặn đoàn tàu Sumud. Cả hai tồn tại độc lập, nhưng hiệu ứng kết hợp của chúng đặt ông Netanyahu trước nguy cơ pháp lý chính thức từ hai hệ thống tư pháp quốc tế riêng biệt cùng một lúc.

Ý nghĩa Thực tiễn

Việc thực thi thực tế cả yêu cầu Interpol của Thổ Nhĩ Kỳ và lệnh ICC vẫn còn rất bất định. Cả Israel và Hoa Kỳ đều không phải là thành viên của ICC, và lệnh đỏ Interpol không mang tính ràng buộc — mỗi quốc gia thành viên Interpol tự quyết định có hành động theo lệnh hay không. Tuy nhiên, các phán quyết này mang trọng lượng chính trị và danh tiếng đáng kể, thu hẹp hiệu quả danh sách các quốc gia mà ông Netanyahu có thể đến thăm một cách an toàn xuống còn những nước không sẵn sàng hoặc không thể hành động theo một trong hai lệnh này.