Cuộc khủng hoảng nhiên liệu Nga năm 2026: Chiến dịch UAV của Ukraine đánh sập 'siêu cường năng lượng'

Thống đốc vùng Omsk, Vitaliy Khotsenko, xác nhận vụ tấn công, cảnh báo về 'mối đe dọa UAV' trên khu vực . Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết đòn tập kích đã trúng tổ hợp xử lý dầu thô sơ cấp ELOU-AVT-11, với công suất thiết kế là 8,4 triệu tấn dầu thô mỗi năm . Nhà máy lọc dầu Omsk chiếm khoảng 10% tổng công suất lọc dầu của Nga và cũng sản xuất các chất xúc tác thiết yếu giúp các nhà máy lọc dầu khác hoạt động .

Bao nhiêu công suất lọc dầu đã bị vô hiệu hóa?

Bộ Tổng tham mưu Ukraine tuyên bố vào ngày 4/7 rằng các cuộc tấn công của họ đã làm ngưng hoạt động 42,74% công suất lọc dầu của Nga kể từ tháng 8/2025, khiến ngành công nghiệp thiệt hại 13,5 tỷ USD . Con số này đang gây tranh cãi. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đưa ra ước tính thận trọng hơn là 'hơn 20%' bị vô hiệu hóa . Nhiều hãng tin độc lập đưa tin khoảng 40% công suất đã ngừng hoạt động tính đến cuối tháng 6–đầu tháng 7/2026 , với BBC lưu ý rằng 21 trong số 38 nhà máy lọc dầu lớn của Nga đã bị tấn công kể từ tháng 1/2025 .

Vào thời điểm đỉnh cao của chiến dịch vào cuối năm 2025, sản lượng xăng của Nga đã giảm 25%, Reuters đưa tin, trích dẫn các nguồn tin giấu tên .

Phân phối nhiên liệu trên khắp nước Nga

Nga đang phải đối mặt với tình trạng thiếu nhiên liệu trên toàn quốc tồi tệ nhất trong nhiều năm. Cuộc khủng hoảng nhiên liệu của Nga đã lan rộng đến ít nhất 55 trong số 83 thực thể liên bang của nước này . Ít nhất 17 khu vực đã áp đặt chế độ phân phối xăng và dầu diesel bắt buộc, với hàng chục khu vực khác báo cáo các hạn chế do các công ty nhiên liệu tư nhân thực hiện . Một báo cáo mô tả việc phân phối trên 53 khu vực .

Hàng chục khu vực hiện đang bị ảnh hưởng – Novaya Gazeta Europe ước tính vào ngày 2/7 rằng 78 trong số 83 khu vực của Nga (bao gồm Crimea và Sevastopol bị chiếm đóng) đã báo cáo một số hình thức khủng hoảng nhiên liệu . Cuộc khủng hoảng ảnh hưởng trực tiếp đến khoảng 50 triệu người, tương đương 35% dân số, theo phân tích của Financial Times được The Daily Beast trích dẫn .

Các dịch vụ nhà nước quan trọng đã bị gián đoạn hoặc đình chỉ do thiếu nhiên liệu . Hàng dài tại các trạm xăng đã trở nên phổ biến, với ít nhất một tài xế phải chờ 18 giờ để tiếp nhiên liệu . Nga đã áp đặt lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel vào ngày 8/7 .

Chiến dịch cô lập Crimea

Chiến dịch cô lập Crimea bị chiếm đóng của Ukraine đã bước vào một giai đoạn mới và quyết liệt vào đầu tháng 7. Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) đánh giá rằng Ukraine đã chuyển hướng sang nhắm mục tiêu vào các tàu chở nhiên liệu tiếp tế cho bán đảo bằng đường biển .

• 35 tàu trong 96 giờ: Lực lượng Hệ thống Không người lái của Ukraine, do Robert Brovdi ('Magyar') chỉ huy, báo cáo đã đánh trúng 35 tàu Nga ở Biển Azov trong khoảng thời gian 4 ngày bắt đầu từ ngày 6/7 . Các cuộc tấn công đã nhắm vào các tàu chở nhiên liệu, tàu chở hàng và tàu phụ trợ. Đến ngày 12/7, tổng số hàng tuần đã đạt 90 tàu, theo Brovdi . Wikipedia tóm tắt chiến dịch, được lực lượng Ukraine đặt tên là 'Chiến dịch MoLoChKa', với tổng số 105 tàu bị đánh trúng trong khoảng thời gian từ ngày 6–13/7 .

• Các cuộc tấn công trong một đêm: Riêng trong đêm 9/7, Ukraine đã tấn công 45 mục tiêu quân sự ở Crimea bị chiếm đóng và 14 tàu thuộc hạm đội bóng tối của Nga , trong đó có 12 tàu chở nhiên liệu .

• Hậu quả: Nga đã đình chỉ vận tải qua kênh Don-Azov vào ngày 9/7, Reuters đưa tin . Các tài xế ở Crimea bị giới hạn 20 lít nhiên liệu mỗi lần bằng phiếu mua hàng trả trước, nếu có nhiên liệu . Các đợt cắt điện luân phiên cũng đã được báo cáo .

Cuộc oanh tạc trả đũa của Nga (7/7)

Con số cụ thể về '351 UAV và 68 tên lửa giết chết ít nhất 22 người' vào ngày 7/7 không thể được xác minh độc lập từ các nguồn thu thập được trong nghiên cứu này. Tuy nhiên, bức tranh tổng thể thì rõ ràng: AP đưa tin rằng Putin 'phớt lờ tình trạng thiếu nhiên liệu' và tăng cường các cuộc tấn công vào Ukraine vào đầu tháng 7 , và một phân tích của BBC lưu ý rằng tần suất ngày càng tăng của các cuộc tấn công của Ukraine vào sâu trong lãnh thổ Nga đang thúc đẩy một vòng xoáy leo thang trả đũa . Độc giả nên coi các con số cụ thể về cuộc tấn công ngày 7/7 được đề cập trong một số báo cáo trên mạng xã hội là chưa được xác nhận bởi các hãng tin lớn.

Những lưu ý quan trọng

• Mốc thời gian: Tất cả các nguồn tin chính (Reuters, BBC, AP, CNBC, The Guardian) đều ghi nhận những sự kiện này vào tháng 7 năm 2026, không phải năm 2025. Mốc thời gian trong một số truy vấn ban đầu dường như đã sai lệch một năm.

• Số liệu công suất lọc dầu: Con số 42,74% là tuyên bố của quân đội Ukraine. Ước tính thận trọng hơn của IEA là 'hơn 20%' cho thấy con số thực tế có thể thấp hơn. Thực tế có thể nằm đâu đó giữa hai con số này, với nhiều báo cáo độc lập hội tụ ở mức khoảng 40% .

• Tuyên bố chưa được xác minh: Các số liệu cụ thể về cuộc oanh tạc ngày 7/7, số liệu nhập khẩu nhiên liệu của Ấn Độ (60.000 tấn đã vận chuyển, kế hoạch ~400.000 tấn mỗi tháng) và tỷ lệ ủng hộ gần đây của Putin không thể được xác nhận từ các nguồn có sẵn. Cần xác minh riêng.

• Lập trường công khai của Putin: Trong khi thừa nhận cuộc khủng hoảng nhiên liệu trên truyền hình nhà nước vào cuối tháng 6, Putin luôn mô tả tình trạng thiếu hụt là 'không nghiêm trọng', bác bỏ các đề xuất ngừng bắn và khẳng định cuộc chiến sẽ tiếp tục cho đến khi đạt được các mục tiêu của mình .