Bên trong Kế hoạch 'Touch High' của Zhipu: Chiến lược AI nguồn mở táo bạo của Trung Quốc thách thức các mô hình an toàn phương Tây như thế nào?

Các nguyên tắc chính của Kế hoạch 'Touch High':

• Hoàn toàn quay trở lại nghiên cứu mô hình nền tảng. Thông điệp rất rõ ràng: không rút lui vào các sản phẩm ứng dụng an toàn, mà là tập trung gấp đôi vào mô hình cốt lõi .
• Tập trung vào ba trụ cột: khả năng thực hiện nhiệm vụ dài hạn, hệ thống tác nhân tự động và khả năng tự tiến hóa (tự đào tạo) — những năng lực mà Tang Jie tin là cần thiết để vượt qua ngưỡng AGI .
• Nguồn mở như một vũ khí có chủ đích. Tang Jie lập luận rõ ràng rằng AI tiên tiến không nên bị "giới hạn trong một nhóm nhà phát triển nhỏ" .
• Chiến lược "phản trực giác". Kế hoạch đầu tư vào nghiên cứu nền tảng đắt đỏ trong khi các đối thủ cạnh tranh đang chuyển hướng sang kiếm tiền .

Tang Jie định nghĩa AGI không phải là một mô hình thiên tài duy nhất mà là "sự tổng hợp của tất cả trí thông minh trên tất cả các nhiệm vụ ở cấp độ nền văn minh" — một cách đóng khung mà tự nhiên ủng hộ sự phân phối rộng rãi, cởi mở hơn là kiểm soát độc quyền .

GLM-5.2 Dưới Giấy Phép MIT: Sản Phẩm Hiện Thực Hóa

Vào ngày 13 tháng 6 năm 2026, Zhipu đã phát hành GLM-5.2 dưới giấy phép MIT — giấy phép nguồn mở cởi mở nhất đang được sử dụng rộng rãi . Các thông số kỹ thuật chính:

• 744 tỷ tham số tổng cộng, 40 tỷ tham số hoạt động (kiến trúc Mixture-of-Experts thưa thớt)
• Cửa sổ ngữ cảnh 1 triệu token — dài nhất trong số các mô hình tiên tiến có trọng số mở
• Giấy phép MIT: không yêu cầu tiền bản quyền, không yêu cầu ghi công, không hạn chế khu vực. "Các tổ chức có thể tinh chỉnh, tự lưu trữ và xây dựng các sản phẩm thương mại dựa trên GLM-5.2 mà không phải trả tiền bản quyền"
• Xếp hạng là mô hình top 3 trên bảng xếp hạng Artificial Analysis, bám sát Claude Opus 4.8 và GPT-5.5 trên các điểm chuẩn chính

Thời điểm rất quan trọng. Chỉ vài tuần trước đó, Bộ Thương mại Mỹ đã ra lệnh cho Anthropic cắt quyền truy cập vào hai mô hình tiên tiến nhất của mình. Trong vòng khoảng 18 ngày, Zhipu đã đáp trả bằng cách phát hành một mô hình cạnh tranh miễn phí . Reuters đưa tin rằng GLM-5.2 "là trung tâm của một cuộc tranh luận ngày càng tăng về việc liệu Trung Quốc cuối cùng có bắt kịp Mỹ trong cuộc đua AI hay không" .

Lập Trường Nguồn Mở Thách Thức Các Mô Hình An Toàn Phương Tây Như Thế Nào?

Quan điểm của Tang Jie đối đầu trực tiếp với khuôn khổ an toàn phương Tây thống trị, vốn cho rằng các trọng số của mô hình tiên tiến là quá nguy hiểm để phát hành rộng rãi và nên được bảo vệ bởi một số ít phòng thí nghiệm đáng tin cậy.

Thách thức đối với logic kiềm chế của phương Tây:

• Năng lực và kiềm chế phải phát triển cùng nhau. Tang Jie "bác bỏ ý kiến cho rằng năng lực nên tiến bộ nhanh hơn khả năng kiềm chế", lập luận rằng nghiên cứu an toàn, quản trị và năng lực mô hình nên phát triển song song—và quyền truy cập mở cho phép nhiều con mắt giám sát an toàn hơn, chứ không phải ít hơn .
• Bác bỏ "sự an toàn thông qua bí mật." Mô hình thống trị của Mỹ (được thể hiện qua OpenAI, Anthropic và các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của chính phủ) cho rằng các mô hình có năng lực nhất nên được giữ sau các bức tường API. Tang Jie lập luận rằng điều này vừa không hiệu quả vừa phản cạnh tranh—rằng việc kiểm tra công khai mang lại kết quả an toàn tốt hơn so với phát triển khép kín .
• Tiếp cận như một giá trị chuẩn mực. Trong một bản ghi nhớ ngày 12 tháng 7 được Bloomberg xem xét, Tang Jie đã viết rằng "AI tiên tiến nên được tiếp cận rộng rãi hơn là bị kiểm soát bởi một số cá nhân được chọn" . Điều này đóng khung lại cuộc tranh luận từ "nguồn mở là rủi ro" thành "nguồn đóng là sự tập trung quyền lực không thể chấp nhận được."

Kích thước địa chính trị:

Chế độ kiểm soát xuất khẩu của Mỹ — lệnh cấm chip GPU NVIDIA cao cấp vào Trung Quốc và lệnh của Bộ Thương mại hạn chế quyền truy cập mô hình của Anthropic — đã tạo ra một môi trường nơi các bản phát hành nguồn mở của Trung Quốc là một đòn đánh chiến lược đáp trả. Như Forbes đã đưa tin, "các mô hình nguồn mở và nguồn đóng đã trở thành những câu chuyện chiến lược cạnh tranh trong cuộc cạnh tranh toàn cầu về sự thống trị AI" . Phân tích của Viện R Street lưu ý rằng GLM-5.2 hoạt động "trong vòng một điểm phần trăm so với các mô hình tiên tiến hàng đầu của Mỹ với mức giá chỉ bằng khoảng 1/5 chi phí" .

Lập trường của Tang Jie vũ khí hóa sự cởi mở: mỗi khi Washington hạn chế quyền truy cập vào các mô hình AI tiên tiến của Mỹ, Zhipu lại cung cấp miễn phí một sản phẩm tương đương có tính cạnh tranh, làm suy yếu tiền đề rằng việc hạn chế có thể bảo vệ lợi thế công nghệ của Mỹ .

Bối Cảnh Hiệu Suất Thị Trường

Bức thư 'Touch High' được đưa ra khi cổ phiếu của Zhipu giảm hơn 19% sau khi hết thời hạn khóa cổ phiếu IPO . Phản ứng của Tang Jie là một tuyên bố về đầu tư dài hạn mạnh mẽ, nói với các cổ đông một cách hiệu quả rằng Zhipu sẽ ưu tiên nghiên cứu AGI hơn lợi nhuận ngắn hạn.

Đây là một canh bạc lớn. Việc phát hành GLM-5.2 theo giấy phép MIT vừa là một sản phẩm vừa là một tín hiệu: Zhipu có thể cạnh tranh ở biên giới, và họ sẽ làm điều đó một cách công khai.

Bảng Tổng Kết

Kế hoạch 'Touch High' của Tang Jie và việc phát hành GLM-5.2 theo giấy phép MIT đại diện cho một thách thức cơ bản đối với cách thế giới nghĩ về sự an toàn và quyền truy cập AI tiên tiến. Liệu sự cởi mở hay hạn chế là con đường an toàn hơn hiện đang là câu hỏi định hình của cuộc đua AI toàn cầu.