Dự án Euro Kỹ thuật số: Mọi điều cần biết về CBDC của châu Âu vào năm 2026

Rào cản lớn nhất: Mô hình bồi thường cho ngân hàng và PSP

Vấn đề gây tranh cãi nhất trong các cuộc đàm phán ba bên sắp tới là mô hình bồi thường cho các ngân hàng và nhà cung cấp dịch vụ thanh toán (PSP) phân phối đồng euro kỹ thuật số . Các yếu tố thiết kế chính đang được tranh luận bao gồm:

• Không thu phí người tiêu dùng: Các PSP phân phối đồng euro kỹ thuật số sẽ không được phép tính phí người tiêu dùng cho các dịch vụ thanh toán euro kỹ thuật số bắt buộc .
• Phí liên PSP: Có thể tính một khoản phí liên PSP có giới hạn để bồi thường cho các nhà phân phối về chi phí của họ, bao gồm cả biên lợi nhuận hợp lý .
• Mô hình ba phần của ECB: ECB đã đề xuất một mô hình trong đó các ngân hàng phát hành và thu hộ không phải trả phí chương trình hoặc xử lý, phí dịch vụ thương mại bị giới hạn và phí liên PSP cũng bị giới hạn. Trong thời gian chuyển tiếp ít nhất năm năm, các mức trần phí sẽ được đặt ở mức tương đương với phí trung bình cho thanh toán bằng thẻ ghi nợ [14, 15].
• Điểm mấu chốt: Các ngân hàng muốn được bồi thường đầy đủ cho chi phí phân phối mà không mất đi mối quan hệ khách hàng vào tay hệ thống do ngân hàng trung ương vận hành. Quan điểm giữa các nhà đồng lập pháp về cấu trúc phí chính xác vẫn còn khác biệt [12, 17].

Đồng euro kỹ thuật số sẽ hoạt động như thế nào (theo lập trường của Nghị viện)

Theo nhiệm vụ đàm phán của Nghị viện, đồng euro kỹ thuật số được thiết kế như một CBDC do ECB phát hành, nhằm bổ sung chứ không thay thế tiền mặt . Bà Lagarde nhấn mạnh rằng "mục tiêu không phải là theo dõi các khoản thanh toán" . Các tính năng chính bao gồm:

• Chức năng trực tuyến và ngoại tuyến: Hoạt động cho cả thanh toán có kết nối và không kết nối, kể cả khi mất điện hoặc mất mạng [7, 26]. Các khoản thanh toán ngoại tuyến mang lại quyền riêng tư như tiền mặt, chỉ người trả và người nhận biết chi tiết giao dịch .
• Bảo vệ quyền riêng tư: ECB "không có hứng thú trong việc giám sát thói quen thanh toán của người dân và không có tham vọng thương mại" và sẽ không lưu trữ dữ liệu nhận dạng cá nhân .
• Bằng chứng không tiết lộ thông tin: Lập trường của Nghị viện ủng hộ các kỹ thuật mật mã tiên tiến, bao gồm bằng chứng không tiết lộ thông tin (zero-knowledge proofs), để cho phép xác minh giao dịch mà không tiết lộ dữ liệu cá nhân .
• Giới hạn nắm giữ cho cá nhân: Việc nắm giữ sẽ bị giới hạn, với Ủy ban châu Âu đặt ra mức trần dựa trên lời khuyên của ECB, nhằm ngăn chặn dòng tiền gửi rút ra quá mức khỏi các ngân hàng thương mại và tránh tình trạng trung gian hóa . Các báo cáo cho thấy mức trần khoảng 3.000 euro [22, 44].
• Không tính lãi: Giống như tiền mặt, việc nắm giữ euro kỹ thuật số sẽ không được hưởng lãi .
• Dịch vụ cơ bản miễn phí: Các dịch vụ thanh toán euro kỹ thuật số cơ bản sẽ miễn phí cho người tiêu dùng .
• Chấp nhận bắt buộc có ngoại lệ: Hầu hết các doanh nghiệp sẽ được yêu cầu chấp nhận euro kỹ thuật số, nhưng các trường hợp ngoại lệ áp dụng cho người lao động tự do và siêu doanh nghiệp .

Lộ trình dự kiến: Thí điểm vào năm 2027, ra mắt vào năm 2029

• Giai đoạn chuẩn bị của ECB: Hoàn thành theo đúng kế hoạch từ tháng 11 năm 2023 đến tháng 10 năm 2025. Hội đồng quản trị ECB đã quyết định vào cuối tháng 10 năm 2025 chuyển sang giai đoạn tiếp theo [5, 9].
• Phát triển thí điểm PSP: Việc phát triển có sự tham gia của các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán được chọn bắt đầu từ quý 3 năm 2026 .
• Chương trình thí điểm 12 tháng: ECB đặt mục tiêu triển khai chương trình thí điểm vào nửa cuối năm 2027, tùy thuộc vào việc phê duyệt luật kịp thời [42, 45].
• Ra mắt toàn EU: Nếu các nhà lập pháp EU thông qua quy định trong năm 2026, đồng euro kỹ thuật số có thể được phát hành trong năm 2029 [9, 42].

Bức tranh toàn cảnh: Giảm sự phụ thuộc vào mạng lưới thanh toán Mỹ

Một động lực trung tâm cho đồng euro kỹ thuật số là tăng cường chủ quyền tiền tệ và quyền tự chủ chiến lược của châu Âu trong lĩnh vực thanh toán [27, 28]. Đồng euro kỹ thuật số sẽ "cung cấp cho người dân và doanh nghiệp một cách thanh toán riêng tư, an toàn và sáng tạo, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp ngoài EU" — chủ yếu là các mạng lưới thẻ của Mỹ như Visa và Mastercard, vốn thống trị các khoản thanh toán bán lẻ ở châu Âu [26, 28].

Reuters đưa tin vào tháng 6 năm 2026 rằng sáng kiến này nhằm "làm cho khu vực đồng euro bớt phụ thuộc hơn vào thẻ tín dụng Mỹ trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang rạn nứt" . Các quan chức ECB mô tả dự án là cần thiết để "tăng cường chủ quyền tiền tệ của EU, giảm sự phân mảnh trong thanh toán bán lẻ và hỗ trợ vai trò quốc tế của đồng euro" . Đồng euro kỹ thuật số sẽ mang lại cho các PSP châu Âu "một chương trình thay thế được chấp nhận hoàn toàn mà không có phí chương trình hoặc xử lý", tăng cường sức mạnh thương lượng của họ trước các mạng lưới của Mỹ .