Nga gây nhiễu Starlink để chống UAV Ukraine: 'Vòm sóng' đắt đỏ nhưng lỗ hổng chí tử

Hệ thống bao gồm nhiều chảo vệ tinh gắn trên rơ-moóc—sáu rơ-moóc với tổng cộng 12 ăng-ten, theo các nguồn tin Ukraine ^EF. Nhiệm vụ của nó là theo dõi các vệ tinh Starlink bay qua và truyền tín hiệu gây nhiễu công suất lớn để lấn át kết nối liên lạc giữa vệ tinh và thiết bị đầu cuối trên UAV Ukraine ^TIM.

Mỗi đơn vị Volna Kupol Garant được báo cáo có giá khoảng 1,5 triệu USD và được sản xuất bởi LLC Rossiysky Kupol ở Simferopol ^TY. Hệ thống hoạt động trong dải tần 14–14,5 GHz, là băng tần đường lên mà các thiết bị đầu cuối Starlink sử dụng để liên lạc với vệ tinh ^ET.

Hạn chế chí tử: Chỉ một vệ tinh mỗi lần

Dù có giá thành cao và tính tinh vi, Volna Kupol Garant có một hạn chế cơ bản: nó chỉ có thể gây nhiễu một vệ tinh Starlink tại một thời điểm ^ICT. Điều này tạo ra một "vòm" can thiệp hẹp, có mục tiêu thay vì một vùng phủ sóng rộng khắp. Chuyên gia Ukraine Serhii Beskrestnov, cố vấn của Bộ Quốc phòng Ukraine, giải thích rằng hệ thống phải theo dõi vật lý đường đi của từng vệ tinh và truyền tín hiệu gây nhiễu trên đúng kênh tần số mà vệ tinh đó đang sử dụng ^TT.

Hãng thông tấn nhà nước Nga TASS thừa nhận hạn chế này khi đưa tin rằng hệ thống "không tắt hoàn toàn liên lạc Starlink mà thay vào đó 'làm choáng' một vệ tinh cụ thể trong suốt thời gian nó bay qua khu vực hoạt động của hệ thống" ^T.

Lực lượng Ukraine đã phát hiện khoảng mười đơn vị được triển khai dọc theo tiền tuyến ^IT. Vùng phủ sóng được báo cáo là khoảng 20 km vuông cho mỗi đơn vị ^INM.

Tại sao gây nhiễu Starlink rất khó

Kiến trúc của Starlink vốn có khả năng chống lại việc gây nhiễu kiểu brute-force. Các thiết bị đầu cuối sử dụng ăng-ten mảng pha hoạt động ở băng tần Ku (và một phần Ka) để duy trì một chùm tia hẹp, chuyển đổi nhanh chóng hướng tới các vệ tinh quỹ đạo thấp trên đầu. Hệ thống chuyển đổi giữa các vệ tinh khoảng 15 giây một lần ^R. Vì cả vệ tinh và thiết bị đầu cuối đều sử dụng các chùm tia hẹp—rộng 3 đến 5 độ—một thiết bị gây nhiễu phải được đặt chính xác để cắt vào đường liên lạc ^R.

Volna Kupol Garant vượt qua điều này bằng cách theo dõi vật lý vệ tinh bằng các ăng-ten chảo của chính nó, sau đó truyền một tín hiệu công suất cao trên cùng kênh tần số để lấn át kết nối hợp pháp ^TIC. Đây là cách tiếp cận gây nhiễu điểm-điểm chứ không phải là gây nhiễu diện rộng.

Các biện pháp đối phó hậu cần công nghệ thấp của Nga

Các đơn vị hậu cần Nga đã không chỉ dựa vào tác chiến điện tử. Họ cũng áp dụng các biện pháp an ninh tác chiến công nghệ thấp để bảo vệ các đoàn xe tiếp tế khỏi UAV dẫn đường bằng Starlink ^R:

• Ngụy trang hàng hóa quân sự: Xe chở nhiên liệu và đạn dược được cải trang thành xe dân sự để tránh bị nhận dạng trực quan bởi người điều khiển UAV ^RN.
• Thay đổi chiến thuật vận tải: Các đơn vị hậu cần Nga thay đổi lộ trình, di chuyển chủ yếu vào ban đêm và phân tán đoàn xe để giảm khả năng một đòn UAV duy nhất có thể đánh trúng nhiều mục tiêu ^NE.

Những biện pháp này là sự thừa nhận trực tiếp rằng chỉ riêng gây nhiễu điện tử là không đủ để bảo vệ hoàn toàn các tuyến tiếp tế khỏi các cuộc tấn công UAV tầm trung của Ukraine ^R.

Phản ứng của Ukraine: Săn lùng thiết bị gây nhiễu, chế tạo UAV mới

Ukraine đã áp dụng một chiến lược đối phó nhiều lớp vượt xa nỗ lực đơn thuần là cố gắng hoạt động xuyên qua nhiễu.

Săn lùng thiết bị gây nhiễu: Các đội UAV Ukraine đang tích cực nhắm mục tiêu vào chính các hệ thống Volna Kupol Garant. Cố vấn Bộ Quốc phòng Ukraine Serhiy Beskrestnov xác nhận rằng UAV Ukraine đã tấn công và phá hủy ít nhất một trong những thiết bị đắt tiền này ^PY. Một chỉ huy Ukraine nói với Reuters: "Chúng tôi đã tấn công hệ thống chống Starlink... Hệ thống trực tiếp gây nhiễu vệ tinh. Gần đây chúng tôi đã tấn công nó" ^Y. Các báo cáo cho thấy trung đoàn 422 của Ukraine đã tấn công thành công hai hệ thống ^I.

Phát triển UAV không phụ thuộc Starlink: Ukraine đã đẩy nhanh việc đưa vào biên chế các loại UAV mới không yêu cầu kết nối Starlink. Các UAV này sử dụng các đường truyền dữ liệu thay thế như cáp quang, chuyển tiếp vô tuyến hoặc dẫn đường tự động được lập trình sẵn cho các cuộc tấn công tầm trung, giúp chúng miễn nhiễm với việc gây nhiễu Starlink chuyên dụng ^EA.

Danh sách trắng và kiểm soát thiết bị đầu cuối: Đầu tháng 2 năm 2026, SpaceX đã cắt kết nối tất cả các thiết bị đầu cuối Starlink trái phép trong Ukraine không nằm trong danh sách trắng được phê duyệt, điều này cũng giúp Ukraine chống lại việc Nga lạm dụng các thiết bị đầu cuối bị đánh cắp ^ACE.

Kết luận: Chắp vá và không ổn định

Hầu hết các chi tiết kỹ thuật về Volna Kupol Garant đều đến từ các nguồn quân sự Ukraine và truyền thông nhà nước Nga (TASS, Pravda.ru), những nguồn này có thể phóng đại hoặc giảm nhẹ hiệu quả của nó. Báo cáo của Reuters—nguồn tin có thẩm quyền nhất—xác nhận nỗ lực gây nhiễu đang được tiến hành nhưng lưu ý rằng nó vẫn còn "chắp vá và không ổn định", và nhiều phi vụ UAV Ukraine vẫn tiếp tục hoạt động thành công bất chấp điều đó ^R.

Cuộc chiến tiêu hao điện tử vẫn tiếp diễn. Nga đã phát triển một thiết bị gây nhiễu Starlink chuyên dụng, nhưng chi phí cao, vùng phủ sóng hạn chế và ràng buộc chỉ một vệ tinh khiến nó không thể vô hiệu hóa hoàn toàn lợi thế UAV của Ukraine. Trong khi đó, Ukraine đang thích nghi bằng cách tiêu diệt vật lý các thiết bị gây nhiễu và chế tạo một thế hệ UAV mới không cần đến Starlink.