Ả Rập Xê Út và UAE đang viết lại luật chơi xuất khẩu dầu mỏ Vùng Vịnh sau Khủng hoảng Hormuz

Cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz năm 2026 đã kích hoạt cuộc tái cấu trúc hạ tầng xuất khẩu dầu mỏ Vùng Vịnh nhanh nhất trong nhiều thập kỷ. Ả Rập Xê Út đang xem xét mở rộng đường ống Đông-Tây (Petroline) ra Biển Đỏ thêm tới 2 triệu thùng/ngày, trong khi Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã đẩy nhanh xây dựng đường ống thứ hai tới Fujairah, dự kiến hoạt động vào năm 2027. Các dự án này có thể giúp Vùng Vịnh giảm vĩnh viễn sự phụ thuộc vào eo biển Hormuz, đồng thời tạo tiền đề cho một cuộc tái cân bằng thị trường dầu mỏ toàn cầu đầy biến động khi eo biển này được mở cửa trở lại.

Cuộc khủng hoảng làm thay đổi mọi thứ

Ngày 28/2/2026, Mỹ và Israel tiến hành không kích Iran, kích hoạt một cuộc phong tỏa trả đũa eo biển Hormuz — tuyến đường biển vốn chuyên chở khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt của thế giới. Đến đầu tháng 7, Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) ước tính Iraq, Ả Rập Xê Út, Kuwait, UAE, Qatar và Bahrain đã cùng nhau đóng cửa 7,5 triệu thùng/ngày sản lượng dầu thô. Hãng phân tích Rystad Energy ước tính sản lượng bị đóng cửa lên tới đỉnh điểm 11,7 triệu thùng/ngày trước khi giảm xuống còn 9,6 triệu thùng/ngày vào giữa tháng 6.

Việc đóng cửa này phơi bày sự dễ tổn thương của các nhà sản xuất Vùng Vịnh phụ thuộc vào Hormuz để xuất khẩu. Trong khi Ả Rập Xê Út và UAE đã xây dựng các đường ống né tránh từ nhiều thập kỷ trước, thì Kuwait, Qatar và Bahrain lại không có bất kỳ tuyến đường thay thế nào. Cuộc khủng hoảng đã biến những đường ống đó từ 'bảo hiểm' thành 'phao cứu sinh' và châm ngòi cho một cuộc đua mở rộng chúng.

Kế hoạch mở rộng đường ống Petroline của Ả Rập Xê Út

Ngày 7/7/2026, Reuters đưa tin độc quyền rằng Ả Rập Xê Út đang xem xét mở rộng công suất đường ống dẫn dầu thô Đông-Tây ra Biển Đỏ thêm tới 2 triệu thùng/ngày, dẫn lời năm nguồn tin thân cận. Hệ thống hiện tại, được xây dựng từ đầu những năm 1980, chạy khoảng 1.200 km từ Abqaiq ở tỉnh miền Đông đến cảng Yanbu trên Biển Đỏ. Công suất hiện tại là 7 triệu thùng/ngày, trong đó khoảng 2 triệu thùng/ngày cung cấp cho các nhà máy lọc dầu trong nước ở bờ biển phía tây, để lại khoảng 5 triệu thùng/ngày cho xuất khẩu.

Việc mở rộng sẽ bổ sung thêm 1-2 triệu thùng/ngày công suất mới, nhưng Reuters nhấn mạnh kế hoạch vẫn đang được xem xét và mọi ước tính chi phí, lịch trình xây dựng hay quyết định đầu tư cuối cùng đều chưa chắc chắn. Quan trọng hơn, kế hoạch bao gồm các cuộc đàm phán sơ bộ với các nước láng giềng về việc sử dụng tuyến đường mở rộng này.

Tại sao điều này lại quan trọng với khu vực

Kuwait, Qatar và Bahrain không có tuyến đường xuất khẩu dầu nào né tránh được Hormuz — họ hoàn toàn phụ thuộc vào eo biển này. Kuwait đang tích cực tìm kiếm các giải pháp thay thế. Ngày 9/6/2026, CEO của Tập đoàn Dầu khí Kuwait Sheikh Nawaf Al-Sabah xác nhận công ty của ông đang đàm phán với Ả Rập Xê Út và UAE về việc mở rộng hệ thống đường ống của họ để vận chuyển dầu thô Kuwait. Ông không nói rõ các cuộc đàm phán đã tiến triển đến đâu.

Bằng cách cho phép các nước láng giềng vận chuyển dầu qua lãnh thổ Ả Rập Xê Út tới Yanbu, Riyadh có thể giành được ảnh hưởng đáng kể đối với các dòng chảy năng lượng trong khu vực, đồng thời giải quyết một nút thắt cổ chai xuất khẩu chung — một sự thay đổi mà Reuters mô tả là sẽ "định hình lại khu vực".

Đường ống Fujairah của UAE: Nhanh hơn và xa hơn

UAE đã hành động nhanh hơn Ả Rập Xê Út trong việc mở rộng công suất né tránh. Nước này đã vận hành Đường ống Dầu thô Abu Dhabi (ADCOP), một tuyến đường dài 360-400 km từ Habshan đến Fujairah trên Vịnh Oman, với công suất khoảng 1,5-1,8 triệu thùng/ngày. Đường ống này đã đóng vai trò quan trọng trong cuộc khủng hoảng, cho phép UAE tiếp tục xuất khẩu ngay cả khi giao thông qua Hormuz bị đình trệ.

Ngày 15/5/2026, Văn phòng Truyền thông Abu Dhabi thông báo việc xây dựng đường ống thứ hai tới Fujairah — đường ống Tây-Đông — đã được đẩy nhanh và dự kiến đi vào hoạt động năm 2027. Đến ngày 20/5, CEO ADNOC Sultan Al Jaber cho biết dự án đã hoàn thành 50%, khi bắt đầu xây dựng từ năm 2025. Khi hoàn thành, đường ống mới sẽ tăng gấp đôi công suất xuất khẩu dầu thô né Hormuz của UAE.

So sánh Ả Rập Xê Út và UAE

Khía cạnh	Tuyến Đông-Tây / Biển Đỏ của Ả Rập Xê Út	Hệ thống Fujairah của UAE
Công suất hiện tại	7 triệu thùng/ngày	~1,5–1,8 triệu thùng/ngày (ADCOP)
Bổ sung kế hoạch	Tới +2 triệu thùng/ngày đang xem xét	Đường ống thứ hai, dự kiến tăng gấp đôi công suất né tránh
Tình trạng	Đang xem xét, đã có đàm phán khu vực sơ bộ	Đang xây dựng gấp rút, hoàn thành 50%, vận hành năm 2027
Cảng xuất khẩu	Yanbu (Biển Đỏ)	Fujairah (Vịnh Oman)
Khả năng cho nước láng giềng	Đã có đàm phán sơ bộ với các nước láng giềng	Chưa có kế hoạch cho nước láng giềng nào được xác định trong nguồn

Điều này có ý nghĩa gì đối với giá dầu

Câu hỏi lớn nhất chưa được giải đáp là điều gì sẽ xảy ra khi Hormuz được mở cửa trở lại trong khi các đường ống né tránh mới cũng đi vào hoạt động. Ước tính của EIA và Rystad về 7,5–11,7 triệu thùng/ngày sản lượng bị đóng cửa hoặc sắp đóng cửa là một khối lượng khổng lồ các thùng dầu có thể quay trở lại thị trường nếu các hạn chế xuất khẩu được nới lỏng.

Reuters mô tả sự điều chỉnh nguồn cung hậu Hormuz là một "hành động tái cân bằng tiềm ẩn hỗn loạn". Nếu Hormuz mở cửa cùng lúc đường ống Petroline mở rộng của Ả Rập Xê Út và đường ống Fujairah thứ hai của UAE đều hoạt động hết công suất, thị trường có thể đối mặt với sự gia tăng nguồn cung đột ngột và áp lực giảm giá.

Kuwait và các nước láng giềng là một ẩn số khác. Nếu nhiều nhà sản xuất Vùng Vịnh hơn có quyền tiếp cận công suất né tránh của Ả Rập Xê Út, các thùng dầu bổ sung có thể được chuyển hướng đến Biển Đỏ và góp phần vào sự phục hồi nguồn cung khi các hạn chế được dỡ bỏ.

Các nguồn tin hiện tại không bao gồm các tuyên bố chính thức nào công bố một cuộc chiến giá cả phối hợp hay một "cuộc đua xuống đáy" giữa Ả Rập Xê Út và UAE. Nhưng động lực cấu trúc là rõ ràng: cả hai nước đều đầu tư mạnh vào cùng một loại hạ tầng, cả hai đều có khối lượng sản xuất bị đóng cửa lớn để khôi phục, và cả hai đều có thể thấy mình đang cạnh tranh thị phần trong một thế giới hậu khủng hoảng khi nhu cầu toàn cầu tăng trưởng không chắc chắn.

Một sự thay đổi vĩnh viễn

Các nhà phân tích và quan chức ngành đã lưu ý rằng các đường ống mới không thể thay thế hoàn toàn eo biển Hormuz. Khối lượng vận chuyển trước khủng hoảng của tuyến đường biển này là khoảng 17 triệu thùng/ngày dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ, vượt xa công suất né tránh tổng hợp mà các dự án này có thể thêm vào. Tốt nhất, các đường ống này chỉ có thể giảm sự phụ thuộc vào Hormuz chứ không loại bỏ hoàn toàn.

Nhưng cuộc khủng hoảng năm 2026 đã tạo ra một sự thay đổi vĩnh viễn. Đường ống Petroline của Ả Rập Xê Út đã đi từ một phương án dự phòng hiếm khi được sử dụng trở thành huyết mạch xuất khẩu chính của vương quốc trong vòng vài ngày — đến cuối tháng 3/2026, nó đã hoạt động hết công suất 7 triệu thùng/ngày lần đầu tiên trong lịch sử. Đường ống Fujairah thứ hai của UAE, vốn đã được lên kế hoạch trước khủng hoảng, đã được đẩy nhanh và hiện đã xây dựng được một nửa.

Các quốc gia dễ bị tổn thương nhất — Kuwait, Qatar và Bahrain — hiện đang tích cực đàm phán để được tiếp cận các đường ống của nước láng giềng theo một cách không thể tưởng tượng được trước khủng hoảng. Kết quả có thể là một hệ thống xuất khẩu dầu mỏ Vùng Vịnh bị biến đổi cả về mặt vật chất và địa chính trị, tồn tại lâu hơn cuộc xung đột đã tạo ra nó.

Bài viết này được tổng hợp và kiểm chứng thông tin bằng công cụ nghiên cứu trích dẫn nguồn của Studio Global. Mọi số liệu và tuyên bố đều được lấy từ danh sách nguồn được cung cấp và đối chiếu chéo để đảm bảo tính chính xác.