UAE rời OPEC: Kỷ lục sản lượng, 55 tỷ USD đầu tư và nguy cơ tan rã của liên minh dầu mỏ

ADNOC đẩy nhanh mở rộng công suất

• Gói đầu tư 55 tỷ USD: ADNOC đã đẩy nhanh kế hoạch trao các hợp đồng tăng trưởng và sản xuất trị giá tới 55 tỷ USD (200 tỷ dirham UAE) sau khi rời OPEC, bao gồm các dự án thượng nguồn và hạ nguồn trong hai năm tới .
• Mục tiêu công suất 5 triệu thùng/ngày: Giám đốc điều hành mảng thượng nguồn của ADNOC gọi việc rời OPEC là một "quyết định có chủ quyền" vì lợi ích chiến lược dài hạn, với mục tiêu đạt công suất sản xuất dầu 5 triệu thùng/ngày . Bộ trưởng Năng lượng Suhail al-Mazrouei trước đó cho biết công suất có thể tăng lên 6 triệu thùng/ngày nếu nhu cầu thị trường yêu cầu .
• IEA dự báo trên 5 triệu thùng/ngày: Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo sản lượng dầu của UAE sẽ vượt 5 triệu thùng/ngày vào năm tới khi quốc gia này tìm cách tăng cường sản lượng sau khi rời OPEC .
• Dự án kiểu đá phiến: ADNOC sẽ thúc đẩy các dự án dầu khí phi truyền thống (kiểu đá phiến) trước đây bị hạn chế bởi hạn ngạch OPEC .

Bối cảnh lịch sử: Mâu thuẫn với Saudi Arabia về hạn ngạch

• Tranh chấp hạn ngạch kéo dài: UAE đã nhiều năm bức xúc với hạn ngạch cơ sở của OPEC+, khiến họ phải để khoảng 1 triệu thùng/ngày công suất dư thừa nằm không trong khi ADNOC đầu tư mạnh vào mở rộng . Thông qua ADNOC, UAE đã tăng công suất sản xuất gần 40% trong sáu năm, đạt khoảng 4,85 triệu thùng/ngày .
• Thành viên OPEC duy nhất ngoài Saudi Arabia có công suất dư thừa đáng kể: Công suất dư thừa của UAE lẽ ra có thể được sử dụng để hạ nhiệt giá dầu, nhưng thỏa thuận OPEC chỉ cho phép họ sản xuất 3–3,5 triệu thùng/ngày . Điều này khiến UAE trở thành nhà sản xuất "swing" thứ hai của OPEC .
• Rời đi đơn phương: UAE đã không tham khảo ý kiến của Saudi Arabia hay bất kỳ thành viên nào khác trước khi đưa ra thông báo vào ngày 28/4, kết thúc 59 năm thành viên được mô tả là kết thúc bằng "một cuộc điện thoại" .
• Căng thẳng ngầm: Quan điểm của UAE là họ đã vượt qua OPEC - họ không còn cần đến khuôn khổ của tổ chức này và cảm thấy lợi ích quốc gia được phục vụ tốt hơn khi độc lập . Bộ trưởng Năng lượng al-Mazrouei sau đó nói rằng việc rời đi "không nhắm vào bất kỳ ai" .

Phản ứng của OPEC+ và áp lực thị trường

• Tăng hạn ngạch mang tính biểu tượng: Ngày 3/5, bảy quốc gia OPEC+ (Saudi Arabia, Nga, Iraq, Kuwait, Kazakhstan, Algeria và Oman) đã đồng ý tăng hạn ngạch 188.000 thùng/ngày mang tính biểu tượng cho tháng 6 - cuộc họp đầu tiên của nhóm mà không có UAE, nhằm thể hiện sự liên tục .
• Ảnh hưởng của cartel suy yếu: Việc UAE rời đi đã loại bỏ khoảng 3,5 triệu thùng/ngày hạn ngạch cơ sở khỏi cơ cấu của liên minh và làm giảm ảnh hưởng của OPEC đối với nguồn cung và giá dầu toàn cầu . Tuy nhiên, các đại biểu và chuyên gia đánh giá các thành viên còn lại có thể duy trì sự gắn kết trong ngắn hạn .
• Áp lực giảm giá: Với UAE không bị ràng buộc và bơm ở mức gần kỷ lục, cạnh tranh giữa các nhà sản xuất vùng Vịnh gia tăng, bổ sung thêm nguồn cung toàn cầu và gây áp lực giảm giá - một động thái càng được khuếch đại bởi các mối đe dọa rời bỏ sau đó của Iraq .

Hàm ý rộng hơn: Nguy cơ các thành viên khác rời bỏ

• Iraq đe dọa rời bỏ: Iraq - nhà sản xuất lớn thứ hai OPEC - đã ra tín hiệu vào cuối tháng 6 rằng họ có thể rời cartel nếu bị từ chối hạn ngạch sản xuất cao hơn, sau sự ra đi của UAE . Một sự ra đi của Iraq sẽ loại bỏ nhà sản xuất dầu thô lớn thứ sáu thế giới và khiến Saudi Arabia "ngày càng bị cô lập" với tư cách là người thực thi OPEC . Theo một ước tính, Iraq rời đi sẽ làm giảm thêm 17% công suất cốt lõi của OPEC, ngoài mức giảm 14% từ sự ra đi của UAE .
• Kuwait, Kazakhstan và các thành viên giàu công suất khác phải đối mặt với áp lực tương tự, với các nhà phân tích lưu ý rằng OPEC+ có thể đang "tiến hóa từ một cartel kỷ luật thành một thứ gì đó lỏng lẻo hơn nhiều" . MarketWatch đưa tin rằng các bộ phận của ngành năng lượng coi Kazakhstan và Iraq là những nước có khả năng theo chân UAE nhất .
• Các vụ rời bỏ trước đây làm tiền lệ: Sự ra đi của UAE đánh dấu lần rời bỏ thứ tư khỏi OPEC+ trong những năm gần đây, sau Angola (2024), Ecuador (2020) và Qatar (2019) . Nhưng UAE là nhà sản xuất lớn nhất từng rời bỏ - sản xuất khoảng 3,6 triệu thùng/ngày vào đầu năm 2026, gấp ba lần tổng sản lượng của tất cả các nước đào tẩu trước đó cộng lại .
• Chưa xác nhận hiệu ứng domino ngay lập tức: Trong khi các đại biểu ban đầu tin rằng OPEC+ sẽ giữ vững , mối đe dọa của Iraq nổi lên như dấu hiệu cụ thể nhất cho thấy việc UAE rời đi có thể gây ra sự tan rã rộng hơn nếu các thành viên còn lại không nhận được nhượng bộ về hạn ngạch .

Tóm lại, việc UAE rời đi đã nhanh chóng được khẳng định bằng sản lượng và xuất khẩu kỷ lục, giải phóng hàng chục tỷ USD đầu tư của ADNOC, làm suy yếu kỷ luật OPEC+, và khuyến khích các thành viên khác - đặc biệt là Iraq - đe dọa rời bỏ tương tự, đặt sự gắn kết dài hạn của cartel dưới áp lực nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ.