Bác sĩ Hussam Abu Safiya: 555 ngày bị giam giữ không buộc tội, biệt giam và cuộc khủng hoảng y tế leo thang

Ai là bác sĩ Hussam Abu Safiya?

Bác sĩ Hussam Abu Safiya, 52 tuổi, là một bác sĩ nhi khoa và sơ sinh người Palestine, từng giữ chức giám đốc Bệnh viện Kamal Adwan ở miền bắc Gaza từ tháng 2/2024 cho đến khi bệnh viện bị quân đội Israel sơ tán vào tháng 12/2024 . Ông trở thành một nhân vật nổi tiếng trong chiến tranh, thường xuyên phát biểu với truyền thông quốc tế về sự sụp đổ của hệ thống y tế ở miền bắc Gaza .

Thời điểm và cách thức ông bị bắt giữ?

Ngày 27/12/2024, lực lượng Israel đột kích Bệnh viện Kamal Adwan - bệnh viện cuối cùng còn hoạt động ở miền bắc Gaza - và bắt giữ ông Abu Safiya cùng các nhân viên y tế và bệnh nhân khác . Trong 40 ngày, quân đội Israel phủ nhận việc giam giữ ông, sau đó mới thừa nhận ông đang bị thẩm vấn . Một bức ảnh lan truyền rộng rãi ngày hôm đó cho thấy ông Abu Safiya, mặc áo blouse trắng, một mình bước về phía một xe tăng Israel .

Cơ sở pháp lý cho việc giam giữ là gì?

Ông Abu Safiya bị giam giữ theo 'Đạo luật Chiến binh bất hợp pháp' (Unlawful Combatants Law) của Israel, được ban hành năm 2002, cho phép giam giữ vô thời hạn mà không cần xét xử hay buộc tội . Theo đạo luật này, người bị giam không có quyền xem bằng chứng chống lại họ và lệnh giam giữ có thể được tòa án gia hạn vô thời hạn . Không có bản cáo trạng hình sự nào được đưa ra và không có ngày xét xử nào được ấn định .

Điều gì đã xảy ra tại Tòa án Tối cao Israel?

Ngày 16/6/2026, Tòa án Tối cao Israel bác đơn kháng cáo của ông Abu Safiya . Tòa án giữ nguyên lệnh giam giữ, dựa trên 'tài liệu mật' không được tiết lộ cho ông Abu Safiya hay luật sư . Phán quyết yêu cầu giam giữ ông cho đến ít nhất tháng 10/2026 . Các tổ chức nhân quyền như Physicians for Human Rights Israel (PHRI) và Tổ chức Ân xá Quốc tế (Amnesty International) lên án phán quyết là 'thất bại đạo đức và pháp lý sâu sắc' .

Tình trạng sức khỏe hiện tại của ông ra sao?

Sức khỏe của ông Abu Safiya suy giảm nghiêm trọng. Con trai ông, bác sĩ Elyas Abu Safiya, đã đưa ra lời kêu gọi bằng video vào ngày 5/7/2026, cho biết cha mình có dấu hiệu bị lạm dụng nghiêm trọng . Luật sư của ông, Nasser Odeh, báo cáo rằng ông Abu Safiya đang trong tình trạng suy dinh dưỡng, nguy kịch và bị từ chối phẫu thuật để lấy mảnh đạn còn sót lại ở đùi trái từ một vết thương trước khi bị giam . Các báo cáo từ những người bị giam giữ đã được thả và luật sư mô tả ông đã sụt cân nghiêm trọng và có nguy cơ tử vong .

Biệt giam: Ngày 3/6/2026, ông bị chuyển đến biệt giam tại Nhà tù Nafha, một nhà tù an ninh tối đa . Việc biệt giam này đã vượt quá 15 ngày liên tiếp được phép theo 'Quy tắc Mandela' của Liên Hợp Quốc . Luật sư của ông mô tả việc chuyển đi này là một biện pháp trừng phạt sau khi ông nộp đơn kháng cáo lên Tòa án Tối cao .

Những cáo buộc ngược đãi là gì?

Luật sư và các tổ chức nhân quyền cáo buộc rằng ông Abu Safiya đã phải chịu đựng sự lạm dụng thể chất và tinh thần nghiêm trọng trong thời gian bị giam giữ:

• Bị đánh đập: Luật sư báo cáo rằng ông bị đánh đập hàng ngày bởi nhân viên nhà tù Israel . Những người bạn tù đã được thả làm chứng rằng họ đã chứng kiến ông bị tra tấn .
• Từ chối chăm sóc y tế: Ông mắc các bệnh mãn tính (huyết áp cao, cơ tim phì đại) và bị từ chối gặp bác sĩ chuyên khoa cũng như thuốc men cần thiết .

Phản ứng của Israel: Cơ quan Nhà tù Israel đã bác bỏ những cáo buộc này, gọi chúng là 'sai sự thật và hoàn toàn không có cơ sở thực tế' và tuyên bố 'bác bỏ các cáo buộc lạm dụng, bỏ đói hoặc từ chối chăm sóc y tế', mặc dù không đưa ra bất kỳ xác minh độc lập nào .

Cáo buộc gây tranh cãi rằng ông là một điệp viên Hamas?

Chính quyền Israel, bao gồm Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), khẳng định ông Abu Safiya có 'liên hệ với Hamas' và bị bắt vì 'bị tình nghi liên quan đến hoạt động khủng bố' . Hãng tin Israel JNS gọi ông là 'kẻ khủng bố Hamas từng điều hành Bệnh viện Kamal Adwan ở Gaza' .

Những lưu ý chính:

• Không có bằng chứng công khai: Không có bằng chứng nào được công bố để chứng minh cho tuyên bố về mối liên hệ với Hamas . Không có bản cáo trạng hình sự nào được đưa ra và không có người quan sát độc lập nào được phép kiểm tra thông tin tình báo được sử dụng để biện minh cho việc giam giữ .
• Bằng chứng mật: Ngay cả luật sư của ông Abu Safiya cũng cho biết ông chưa được xem bằng chứng chống lại thân chủ mình, thứ mà tòa án đã coi là mật hoặc tuyệt mật .

Đây là điểm mấu chốt gây tranh cãi trong vụ việc: Chính quyền Israel khẳng định mối liên hệ nhưng không công bố bằng chứng; các tổ chức nhân quyền và nhóm pháp lý của ông phủ nhận và chỉ ra sự vắng mặt của bất kỳ cáo buộc hay bản cáo trạng nào.

Khuôn mẫu rộng hơn: Các bác sĩ Gaza bị giam giữ

Ông Abu Safiya không phải là trường hợp cá biệt. Physicians for Human Rights Israel (PHRI) đã kiến nghị Tòa án Tối cao Israel trả tự do cho ít nhất 14 bác sĩ Palestine từ Gaza đang bị giam giữ không buộc tội theo 'Đạo luật Chiến binh bất hợp pháp' . Le Monde đưa tin 17 bác sĩ và tổng cộng 58 nhân viên y tế từ Gaza đã bị bắt kể từ ngày 7/10/2023 .

PHRI và các tổ chức nhân quyền khác mô tả những vụ giam giữ này là một phần của 'hành vi nhắm mục tiêu có hệ thống' vào các nhân viên y tế Palestine, cáo buộc rằng các bác sĩ đã bị từ chối chăm sóc y tế đầy đủ, thức ăn và bị lạm dụng thể chất trong quá trình thẩm vấn . Hơn 1.000 người Palestine từ Gaza được ước tính đang bị giam giữ tại Israel không buộc tội theo cùng đạo luật .

Bối cảnh rộng hơn bao gồm cái chết trong trại giam Israel của bác sĩ Adnan al-Bursh, trưởng khoa chỉnh hình tại Bệnh viện Al-Shifa, vào tháng 4/2024, mà các tổ chức nhân quyền coi là bằng chứng về rủi ro chết người đối với các nhân viên y tế bị giam giữ .