Hideo Kojima đã cảnh báo chúng ta: Tương lai PlayStation chỉ bán game kỹ thuật số từ năm 2028 của Sony và sự kết thúc của quyền sở hữu game

Ngày 1 tháng 7 năm 2026, Sony chính thức tuyên bố trên PlayStation Blog rằng từ tháng 1 năm 2028, hãng sẽ vĩnh viễn ngừng sản xuất đĩa game vật lý cho tất cả các tựa game PlayStation mới, chuyển sang phân phối hoàn toàn qua PlayStation Store và các nhà bán lẻ dưới dạng kỹ thuật số . Thông báo này như một quả bom chấn động làng game toàn cầu — và không có phản ứng nào nặng nề hơn lời cảnh báo từ Hideo Kojima.

Hideo Kojima đã nói gì?

Kojima, người tạo ra hai huyền thoại Metal Gear Solid và Death Stranding, không hề nói vòng vo. Chỉ vài giờ sau thông báo của Sony, ông đã đăng lại một dòng trạng thái từ năm 2021:

"Cuối cùng, ngay cả dữ liệu kỹ thuật số cũng sẽ không còn thuộc quyền sở hữu của các cá nhân nữa. Bất cứ khi nào có một sự thay đổi hay tai biến lớn trên thế giới, trong một quốc gia, một chính phủ, một ý tưởng hay một xu hướng, quyền truy cập vào nó có thể đột ngột bị cắt đứt. Chúng ta sẽ không có gì là của riêng mình."

Thời điểm đăng lại đầy ẩn ý. Nhiều trang tin mô tả đây là cách Kojima "nhắm mũi dùi" một cách tinh tế vào quyết định của Sony .

Ông gọi đó là 'rủi ro lớn'. Phát biểu tại liên hoan phim Il Cinema in Piazza ở Rome vào ngày 5 tháng 7 năm 2026, Kojima được hỏi trực tiếp về động thái của Sony. Ông bày tỏ sự buồn bã và cảnh báo: "Chúng ta sẽ không có gì của riêng mình, đó là một rủi ro lớn." Ông cho rằng việc trao toàn bộ quyền kiểm soát game cho các nền tảng là điều nguy hiểm cho cả người sáng tạo lẫn khán giả . Ông cũng mô tả cái chết của đĩa game chỉ là "bước một" và thú nhận rằng game chạy trên nền tảng đám mây (cloud gaming) còn đáng sợ hơn .

Ông đang mua game PS3 để bảo tồn chúng. Kojima chia sẻ với ban tổ chức liên hoan rằng ông "đang mua rất nhiều game PlayStation 3 để chúng khỏi bị thất lạc", nhấn mạnh cam kết cá nhân của mình với việc giữ gìn lịch sử game .

Những hệ lụy sâu rộng

Xói mòn quyền sở hữu kỹ thuật số

• Người tiêu dùng sẽ không còn sở hữu một bản sao vật lý để có thể bán lại, cho mượn hay chơi mà không cần xác thực máy chủ. Các nhà phê bình cho rằng mô hình này thực chất đã chuyển từ sở hữu sản phẩm sang sang cấp phép quyền truy cập, và quyền đó có thể bị thu hồi bất cứ lúc nào . Điều khoản dịch vụ của Sony đã quy định rõ rằng giao dịch mua kỹ thuật số chỉ cấp "giấy phép cá nhân, không thể chuyển nhượng" .
• Thị trường game đã qua sử dụng sẽ chính thức 'chết' đối với các tựa game PlayStation mới .
• Quyết định này được đưa ra ngay sau khi Sony xóa các bộ phim đã mua khỏi tài khoản người dùng chỉ vài tuần trước đó .

Chỉ chơi stream và 'khóa cứng' vào hệ sinh thái

• Tất cả các game PlayStation trong tương lai sẽ yêu cầu kết nối mạng để tải về và xác thực, khiến việc chơi game phụ thuộc hoàn toàn vào máy chủ của Sony .
• Người chơi bị 'khóa cứng' vào hệ sinh thái Sony — nếu cửa hàng của Sony ngừng hoạt động hoặc thỏa thuận cấp phép thay đổi, những game đã mua có thể trở nên không thể truy cập .
• Việc đóng cửa cửa hàng PS3 và PS Vita (dự kiến vào tháng 7/2027 tại hầu hết các khu vực) là một ví dụ thực tế về rủi ro này .

Nguy cơ bảo tồn game

• Đĩa vật lý từ trước đến nay vẫn là phương tiện cho phép bảo tồn thông qua việc bán lại, cho mượn thư viện và lưu trữ. Nếu không có chúng, game có thể trở nên không thể chơi được nếu các cửa hàng kỹ thuật số đóng cửa hoặc máy chủ bị ngừng hoạt động .
• Lời cảnh báo của Kojima đề cập trực tiếp đến vấn đề này: quyền truy cập có thể "đột ngột bị cắt đứt" do những thay đổi về mặt doanh nghiệp, chính trị hoặc kinh tế, không để lại bất kỳ phương án dự phòng vật lý nào .
• Các tổ chức như Video Game History Foundation từ lâu đã cảnh báo rằng việc phân phối hoàn toàn bằng kỹ thuật số tạo ra một "hố đen" cho việc bảo tồn, vì DRM (quản lý bản quyền kỹ thuật số) và sự phụ thuộc vào máy chủ khiến việc tái phát hành hoặc mô phỏng trong tương lai trở nên khó khăn hơn nhiều .

Những thỏa hiệp có thể có

• Một số báo cáo cho thấy PS6 vẫn có thể có ổ đĩa gắn ngoài riêng (tương tự PS5 Slim) và các nhà phát hành bên thứ ba vẫn có thể tiếp tục sản xuất đĩa với số lượng hạn chế, nhưng các tựa game của riêng Sony sẽ hoàn toàn là kỹ thuật số .
• Sony mô tả động thái này là "một hướng đi tự nhiên" khi nhu cầu chơi game kỹ thuật số "vượt trội đáng kể so với đĩa vật lý" .

Bức tranh toàn cảnh

Lời cảnh báo năm 2021 của Kojima không chỉ nói về game — mà là về tất cả các phương tiện truyền thông kỹ thuật số: phim ảnh, sách và âm nhạc. Ông kết luận lời cảnh báo đó bằng dòng trạng thái: "Chúng ta sẽ không thể tự do truy cập những bộ phim, cuốn sách và bản nhạc mà chúng ta yêu thích. Tôi sẽ trở thành kẻ không có gì. Đó là điều tôi sợ. Đây không phải là lòng tham."

Hạn chót năm 2028 của Sony là bước đi lớn đầu tiên của một nhà sản xuất máy chơi game lớn tiến tới một tương lai hoàn toàn kỹ thuật số. Liệu các nền tảng khác có làm theo, hay làn sóng phản đối của người tiêu dùng buộc Sony phải đảo ngược quyết định, vẫn còn là một câu hỏi. Nhưng như Kojima đã nói rõ, đã đến lúc phải suy nghĩ về quyền sở hữu, trước khi nó biến mất.