Bitcoin đứng trước bài kiểm tra quản trị chưa từng có: Đóng băng 1,1 triệu Bitcoin của Satoshi để chống máy tính lượng tử?

BIP-361, do Giám đốc Công nghệ của Casa, Jameson Lopp, và năm người khác đồng tác giả và được giới thiệu vào ngày 14 tháng 4 năm 2026, đi xa hơn. Nó đề xuất một kế hoạch loại bỏ dần chữ ký ECDSA và Schnorr kế thừa theo ba giai đoạn trong vòng năm năm, cuối cùng sẽ đóng băng tất cả các ví chưa chuyển đổi sang địa chỉ chống lượng tử . Đề xuất này nhắm vào ước tính 1,7 triệu BTC trong các ví thời kỳ đầu, bao gồm 1,1 triệu coin của Satoshi . Một số ước tính cho rằng tổng nguồn cung P2PK (Pay-to-Public-Key) dễ bị tổn thương có thể lên tới 5,6 đến 6,9 triệu BTC — gần một phần ba tổng số Bitcoin từng được khai thác .

Những người ủng hộ cho rằng sẽ an toàn hơn nếu khóa vĩnh viễn số coin này hơn là để một tác nhân nhà nước với máy tính lượng tử đủ tiên tiến đánh cắp chúng trước . Số coin này thường được mô tả là đã 'mất' một cách hiệu quả — nhiều coin đã không được di chuyển trong hơn một thập kỷ — vì vậy việc đóng băng chúng được cho là không gây ra thiệt hại kinh tế thực sự nào trong khi ngăn chặn một cú sốc nguồn cung thảm khốc nếu chúng bị đánh cắp.

Phe 'Không đóng băng' — Tính bất biến là trên hết.

Những người phản đối cho rằng việc cưỡng chế đóng băng coin — đặc biệt là của người sáng tạo ẩn danh Bitcoin — đại diện cho một sự vi phạm cơ bản nguyên tắc cốt lõi của Bitcoin rằng không thực thể nào có thể kiểm duyệt, tịch thu hoặc đóng băng các giao dịch . Họ coi bất kỳ hành động nào như vậy là một tiền lệ nguy hiểm mà sau đó có thể được mở rộng để đóng băng các coin khác. Các nhà phê bình cho rằng việc đóng băng sẽ làm suy yếu lòng tin vào nguồn cung cố định và các đặc tính tiền tệ lành mạnh của Bitcoin, chứng minh một cách hiệu quả rằng các quy tắc của Bitcoin có thể bị thay đổi một cách hồi tố bởi sự đồng thuận của các nhà phát triển và thợ đào . Đề xuất này đã được mô tả là 'cuộc thảo luận gây tranh cãi nhất trong tiền mã hóa' và là 'một bài kiểm tra quản trị mà Bitcoin chưa từng vượt qua' . Một số nhà phê bình đã gắn nhãn BIP-361 là 'sự tịch thu độc đoán,' mặc dù Lopp đã trả lời rằng ông thà đóng băng số coin đó còn hơn là để chúng bị đánh cắp .

Con đường phát triển trung dung — BIP-360.

BIP-360, được giới thiệu sớm hơn vào năm 2026, có cách tiếp cận ít mạnh mẽ hơn. Nó đề xuất một loại đầu ra chống lượng tử mới có tên là Pay-to-Merkle-Root (P2MR), loại bỏ lỗ hổng chi tiêu key-path của Taproot và cung cấp một lộ trình di chuyển tự nguyện cho người nắm giữ — mà không đóng băng coin của bất kỳ ai . Điều này đại diện cho một con đường trung dung: nâng cấp mật mã nhưng vẫn bảo toàn quyền lựa chọn.

Tại sao là bây giờ? Dòng thời gian lượng tử đang thắt chặt

Cuộc tranh luận không còn là lý thuyết nữa. Các nhà phát triển và chuyên gia bảo mật tin rằng một máy tính lượng tử đủ mạnh có thể phá vỡ mật mã ECDSA của Bitcoin trong một khung thời gian có thể thấy trước, có thể là 5 đến 10 năm . Việc chuyển đổi mạng sang chữ ký hậu lượng tử sẽ mất nhiều năm để thiết kế, thử nghiệm và triển khai.

Quả bom hẹn giờ coin ngủ đông. Các coin của Satoshi — và khoảng 5,6 triệu BTC khác trong các địa chỉ P2PK kế thừa — có khóa công khai hiển thị trên blockchain, khiến chúng ngay lập tức dễ bị tấn công lượng tử một khi phần cứng có khả năng tồn tại . Kẻ tấn công sẽ không cần phải đoán khóa riêng tư; chúng chỉ cần tính toán chúng từ khóa công khai đã lộ bằng thuật toán của Shor. Điều này tạo ra một cuộc đua: hoặc mạng lưới di chuyển trước và đóng băng các coin chưa được di chuyển, hoặc những kẻ tấn công lượng tử sẽ chiếm đoạt chúng.

Không có chủ sở hữu nào được biết đến để hành động. Satoshi đã không di chuyển bất kỳ coin nào của họ trong hơn một thập kỷ và được cho là đã qua đời hoặc không còn hoạt động vĩnh viễn. Ngay cả khi còn sống, họ không có cơ chế nào để chứng minh quyền sở hữu mà không để lộ danh tính. Điều này có nghĩa là 1,1 triệu BTC của Satoshi gần như chắc chắn sẽ không bao giờ tự động di chuyển, khiến chúng trở thành tâm điểm của cuộc tranh luận về đóng băng . Một nghiên cứu của Google đã chỉ ra rằng đến năm 2029, tội phạm mạng có thể sử dụng các phương pháp điện toán lượng tử tiên tiến để truy cập vào ví của Satoshi chỉ trong chín phút .

Rủi ro ổn định thị trường. Việc đánh cắp hoặc giải phóng đột ngột 1,1 triệu BTC (khoảng 5% tổng nguồn cung) bởi một kẻ tấn công lượng tử sẽ tàn phá giá cả và uy tín của Bitcoin. Việc đóng băng phòng ngừa được coi là một tệ nạn nhỏ hơn so với kết cục đó .

Tình hình hiện tại

Cả BIP-361 và đề xuất của CZ vẫn đang ở giai đoạn đầu, không chính thức — BIP-361 là một bản đề xuất thảo trong kho lưu trữ các đề xuất cải tiến của Bitcoin, trong khi CZ đã nói rõ rằng ý tưởng của mình là một câu hỏi lý thuyết, không phải là một thay đổi giao thức đang hoạt động . Việc thực hiện một trong hai đề xuất sẽ yêu cầu một hard fork gây tranh cãi hoặc sự đồng thuận siêu đa số, và không có giải pháp rõ ràng nào tính đến cuối tháng 6 năm 2026.

Cuối cùng, cuộc tranh luận là một sự căng thẳng nền tảng giữa an ninh phòng ngừa (đóng băng các coin chưa có chủ trước khi những kẻ trộm lượng tử có thể đánh cắp chúng) và tính bất biến (không thực thể nào có quyền đóng băng coin của bất kỳ ai, bao giờ). Cách thức — và liệu — cộng đồng Bitcoin có giải quyết được vấn đề này hay không có thể định hình thể chế quản trị của mạng lưới trong nhiều thập kỷ tới.