Khủng hoảng nắng nóng ở châu Âu thúc đẩy cơn sốt điều hòa Trung Quốc chưa từng có

Châu Âu đang trong đợt nắng nóng tồi tệ nhất từng được ghi nhận, và hậu quả đang lan tỏa từ các bệnh viện đến các bàn đàm phán thương mại. Kể từ cuối tháng 5 năm 2026, nhiệt độ ban ngày trên 40°C đã thiêu đốt nhiều quốc gia, khiến Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) báo cáo hơn 1.300 ca tử vong liên quan đến nhiệt độ cao kể từ ngày 21 tháng 6 . Riêng tại Pháp, Bộ Y tế nước này ghi nhận khoảng 1.000 ca tử vong bất thường, trong đó 85% là người từ 65 tuổi trở lên .

Thiệt hại về người mới chỉ là một phần của câu chuyện. Đợt nắng nóng đã phơi bày sự thiếu chuẩn bị của châu Âu trước thời tiết khắc nghiệt: chỉ khoảng 20% hộ gia đình ở châu Âu có máy điều hòa, so với khoảng 90% ở Hoa Kỳ . Khoảng trống đó đã biến thành nhu cầu khẩn cấp về thiết bị làm mát, và các nhà sản xuất Trung Quốc đang chạy đua để lấp đầy nó.

Xuất khẩu máy điều hòa Trung Quốc đạt kỷ lục 3,76 tỷ USD

Dữ liệu hải quan chính thức của Trung Quốc cho thấy, xuất khẩu máy điều hòa sang các nước EU trong nửa đầu năm 2026 đạt 3,76 tỷ USD, tăng 43,2% so với cùng kỳ năm ngoái và là mức cao nhất từng được ghi nhận . Thị phần của các thương hiệu Trung Quốc tại châu Âu đã tăng từ 27% năm 2023 lên 41% trong nửa đầu năm 2026, lần đầu tiên đưa Trung Quốc trở thành nhà cung cấp máy điều hòa lớn nhất tại lục địa này .

Riêng xuất khẩu máy điều hòa di động (portable AC) từ Trung Quốc sang Tây Âu đã tăng hơn 70% so với cùng kỳ năm ngoái chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026 . Trong cùng kỳ, xuất khẩu máy điều hòa của Trung Quốc sang Pháp, Hà Lan và Bỉ đã tăng hơn gấp đôi, trong khi Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Đức cũng ghi nhận mức tăng trưởng hai con số .

Midea, Gree và Haier hoạt động hết công suất

Các nhà sản xuất lớn của Trung Quốc đang làm việc suốt ngày đêm để đáp ứng nhu cầu. Midea cho biết nhà máy của họ tại Thuận Đức, Quảng Đông đang hoạt động 24/7 để sản xuất dòng sản phẩm PortaSplit, và các đơn hàng được vận chuyển gấp đến châu Âu qua các chuyến tàu hỏa Trung Quốc-châu Âu . Midea báo cáo doanh số bán máy điều hòa nửa đầu năm tại Tây Âu tăng hơn 70% so với năm trước, với doanh số tại Pháp, Tây Ban Nha, Đức và Anh đều tăng mạnh . Trên một số kênh thương mại điện tử châu Âu, PortaSplit của Midea đã bán hết sạch; thậm chí giá trên thị trường chợ đen còn vượt quá giá của hàng mới .

Gree Electric ghi nhận doanh số tại Pháp, Ý và Tây Ban Nha tăng hơn 40% so với cùng kỳ . Nền tảng bán lẻ quốc tế Alibaba ghi nhận mức tăng trưởng ba chữ số đối với máy điều hòa và quạt trên các trang web nước ngoài, với một mẫu máy của Midea bán hết hàng tồn kho tại kho hàng Đức chỉ trong vài ngày ra mắt vào tháng 6 . Haier, TCL và các thương hiệu lớn khác của Trung Quốc cũng đang trực tiếp hưởng lợi từ làn sóng nhu cầu này .

Các nhà sản xuất Ấn Độ dòm ngó thị trường nhưng đối mặt với bất lợi về chi phí

Các nhà sản xuất máy điều hòa Ấn Độ đang theo dõi chặt chẽ thị trường châu Âu. Tờ Times of India đưa tin, các nhà sản xuất Ấn Độ đang chuẩn bị thâm nhập thị trường châu Âu, được khích lệ bởi nhu cầu tăng vọt, nhưng sẽ phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các thương hiệu Trung Quốc và Hàn Quốc (Samsung, LG) khi các đối thủ này có lợi thế về chi phí từ 15–18% . Voltas, nhà sản xuất máy điều hòa lớn nhất Ấn Độ, cho biết họ kỳ vọng doanh thu từ máy điều hòa phòng trong mùa hè này sẽ tăng trưởng hai con số, nhưng trọng tâm vẫn là thị trường nội địa . Các nhà quan sát ngành lưu ý, xuất khẩu của Ấn Độ hiện chiếm chưa đến 1% thị trường máy điều hòa toàn cầu, và sản phẩm của Ấn Độ thường đắt hơn khoảng 15% so với hàng Trung Quốc tương đương . Theo các nguồn tin, xuất khẩu quy mô lớn từ Ấn Độ sang châu Âu khó có thể xảy ra trước năm 2027 .

Bài toán thương mại EU-Trung Quốc

Thời điểm xảy ra nắng nóng tạo ra một cơn đau đầu chính trị cho Brussels. Châu Âu đã ghi nhận thâm hụt thương mại kỷ lục với Trung Quốc, lên tới 83 tỷ USD trong quý I năm 2026, và các quan chức châu Âu đang thúc đẩy thu hẹp khoảng cách này bằng cách giảm phụ thuộc vào hàng nhập khẩu Trung Quốc . Tuy nhiên, việc người dân châu Âu đang mua máy điều hòa Trung Quốc với tốc độ chưa từng có đang làm phức tạp thêm nỗ lực của EU nhằm giải quyết sự mất cân bằng thương mại này .

Như CNBC đưa tin, đợt nắng nóng tồi tệ nhất trong lịch sử của khối đang thúc đẩy nhu cầu về máy làm mát do Trung Quốc sản xuất, ngay khi các nhà lãnh đạo EU và Trung Quốc gặp nhau để thảo luận về các rào cản thương mại . Một quan chức châu Âu mô tả khoảng cách thương mại ngày càng lớn là "không bền vững". Nhưng đối với những người tiêu dùng đang vật lộn trong cái nóng 40°C, ưu tiên trước mắt là làm mát - bất kể các tác động chính sách thương mại ra sao.

Điều này có ý nghĩa gì trong tương lai?

Các bằng chứng hiện có xác nhận một đợt nắng nóng kỷ lục, chết người cùng với sự gia tăng đột biến về doanh số bán máy điều hòa của Trung Quốc . Câu hỏi còn bỏ ngỏ là liệu đây chỉ là một cú sốc tạm thời hay sự khởi đầu của một sự thay đổi vĩnh viễn. Tỷ lệ thâm nhập máy điều hòa thấp ở châu Âu, khoảng 20%, cho thấy còn nhiều dư địa tăng trưởng cơ cấu . Nếu mùa hè khắc nghiệt trở thành hiện tượng bình thường mới như các mô hình khí hậu dự báo, nhu cầu làm mát có thể sẽ tăng lên đáng kể.

Trong hiện tại, các nhà sản xuất Trung Quốc đang thu lợi thương mại từ khoảng trống tức thời, với các thương hiệu như Midea, Gree và Haier ghi nhận doanh số tăng trưởng lớn trên khắp Tây Âu. Sự đánh đổi chính sách của EU - giữa việc giảm phụ thuộc vào hàng hóa Trung Quốc và việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng trong các đợt nắng nóng cực đoan - vẫn là một căng thẳng chưa có lời giải, và có khả năng sẽ ngày càng gia tăng khi nhiệt độ tiếp tục tăng.