Apple đối mặt với án phạt 52 triệu USD tại Nga vì từ chối cài sẵn phần mềm và công cụ tìm kiếm địa phương

Cảnh cáo này là điểm nóng mới nhất trong cuộc đối đầu kéo dài nhiều năm giữa Apple và Moscow về 'chủ quyền số', và leo thang trực tiếp từ việc Apple gỡ bỏ hàng loạt ứng dụng của VK (tập đoàn công nghệ do nhà nước Nga kiểm soát) khỏi App Store vào cuối tháng 6.

Moscow yêu cầu những gì?

FAS yêu cầu Apple khắc phục các hành vi bị cho là phân biệt đối xử với sản phẩm kỹ thuật số của Nga. Các yêu cầu cụ thể bao gồm:

• Cài đặt sẵn công cụ tìm kiếm của Nga làm tùy chọn mặc định trên iPhone và iPad bán tại Nga, thay vì công cụ tìm kiếm nước ngoài .
• Cài đặt sẵn ứng dụng Nga trên thiết bị iOS, cụ thể là chợ ứng dụng RuStore và dịch vụ xem phim trực tuyến Max .
• Khôi phục các ứng dụng Nga đã bị gỡ trên App Store – liên quan trực tiếp đến việc Apple xóa các ứng dụng của VK trước đó .

Cơ quan này tuyên bố rằng cấu hình hiện tại của Apple "tạo ra các điều kiện phân biệt đối xử đối với các nhà phát triển trong nước" và vi phạm các quy tắc bảo vệ người tiêu dùng .

Nguyên nhân trực tiếp: Vụ gỡ bỏ ứng dụng VK

Vào ngày 25 tháng 6 năm 2026, Apple đã gỡ bỏ hàng chục ứng dụng thuộc sở hữu của tập đoàn công nghệ VK do nhà nước Nga kiểm soát khỏi App Store mà không báo trước. Các ứng dụng bị ảnh hưởng bao gồm VKontakte (mạng xã hội lớn nhất nước Nga), VK Video, VK Music, VK Messenger, Mail.ru, Odnoklassniki, Skillbox, Yula và Dzen . VK gọi động thái này là "hoàn toàn vô căn cứ và không thể chấp nhận được", cảnh báo rằng nó đã cắt đứt hàng chục triệu người dùng Nga .

Bộ Phát triển Kỹ thuật số Nga gọi việc gỡ bỏ này là "có động cơ chính trị", cho rằng Apple không đưa ra được cơ sở pháp lý hợp lệ . Cơ quan giám sát truyền thông Roskomnadzor yêu cầu Apple giải thích, tuyên bố hành động này tước đi quyền truy cập của hàng triệu người Nga vào các dịch vụ có ý nghĩa xã hội . Điện Kremlin phản ứng thận trọng: người phát ngôn Dmitry Peskov cho biết vào ngày 25/6 rằng các cơ quan chức năng sẽ liên hệ với Apple trước khi đưa ra kết luận hoặc quyết định về các biện pháp đáp trả .

Apple chưa giải thích công khai về vụ gỡ bỏ. Tuy nhiên, các báo cáo minh bạch của chính Apple cho thấy hãng đã xóa 190 ứng dụng khỏi App Store Nga theo yêu cầu của Roskomnadzor trong giai đoạn 2022-2024, với đỉnh điểm là 171 ứng dụng bị xóa chỉ riêng trong năm 2024 .

Tại sao tuân thủ là 'bất khả thi' đối với Apple?

Apple đã dừng mọi hoạt động bán sản phẩm tại Nga từ tháng 3/2022 để đáp trả chiến dịch quân sự ở Ukraine và các lệnh trừng phạt quốc tế sau đó . Công ty cũng tuân thủ các lệnh trừng phạt của phương Tây, bao gồm các lệnh trừng phạt của Anh và EU nhắm vào các thực thể Nga nhất định.

Việc tuân thủ các yêu cầu của FAS gặp nhiều vấn đề:

• Cài đặt sẵn RuStore – RuStore là một chợ ứng dụng thay thế do nhà nước Nga hậu thuẫn. Cài đặt nó sẽ trực tiếp phá vỡ thế độc quyền App Store và mô hình bảo mật của Apple trên iOS.
• Cài đặt sẵn Max – Max là dịch vụ phát trực tuyến liên kết với nhà nước Nga. Việc bắt buộc cài đặt sẵn này xung đột với thông lệ toàn cầu của Apple là để người dùng tự chọn ứng dụng mặc định.
• Rủi ro trừng phạt – Tự nguyện cài đặt sẵn các ứng dụng do Điện Kremlin hậu thuẫn có thể khiến Apple đối mặt với rủi ro tuân thủ các lệnh trừng phạt của Mỹ, Anh và EU. Chính các lệnh trừng phạt của Anh đã được viện dẫn là lý do Apple gỡ bỏ ứng dụng VK khỏi App Store vào năm 2022 .
• Không còn hiện diện bán hàng thực tế – Vì Apple không còn bán thiết bị tại Nga, họ có rất ít 'đòn bẩy' để quản lý cấu hình phần mềm trên các thiết bị đang lưu hành, vốn được nhập khẩu qua các kênh song song .

Chuỗi xung đột kéo dài

Cảnh cáo tháng 7/2026 là tập mới nhất trong loạt tranh chấp leo thang giữa Apple và chính quyền Nga:

• 2020 – FAS lần đầu kết luận Apple lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường trong lĩnh vực ứng dụng di động và yêu cầu khắc phục .
• Tháng 7/2022 – FAS phạt Apple 1,2 tỷ ruble (khoảng 13,6 triệu USD) vì lạm dụng vị trí thống lĩnh, buộc các nhà phát triển iOS Nga phải sử dụng hệ thống thanh toán nội bộ của Apple và cấm họ thông báo về các phương thức thanh toán thay thế . Apple đã nộp khoản phạt này vào tháng 1/2024 .
• 2023 – Tòa án Nga bác bỏ kháng cáo của Apple đối với khoản phạt 1,2 tỷ ruble .
• Tháng 10/2025 – FAS ra lệnh cho Apple đặt công cụ tìm kiếm của Nga làm mặc định trên iPhone, viện dẫn các quy tắc bảo vệ người tiêu dùng .
• Tháng 6/2025 – Duma Quốc gia Nga thông qua đạo luật buộc Apple phải mở iPhone cho RuStore, một chợ ứng dụng thay thế do nhà nước hậu thuẫn .
• Tháng 6/2026 – Apple gỡ bỏ ứng dụng VK khỏi App Store, châm ngòi cho cuộc đối đầu hiện tại .
• Ngày 1/7/2026 – FAS đưa ra cảnh cáo chính thức với thời hạn 15/7 và đe dọa phạt 52 triệu USD .

Mô hình này phản ánh nỗ lực rộng lớn hơn của Nga nhằm đạt được 'chủ quyền kỹ thuật số' – buộc các 'ông lớn' công nghệ nước ngoài phải tuân thủ các yêu cầu về nội dung và phần mềm địa phương – trong khi Apple đồng thời chịu áp lực từ các lệnh trừng phạt của phương Tây buộc phải giảm thiểu tiếp xúc với thị trường Nga.