Các ngân hàng trung ương quay lưng với USD: Khảo sát OMFIF phát hiện sự dịch chuyển lịch sử sang vàng, euro và nhân dân tệ

Trong nhiều thập kỷ, đồng USD là 'ông hoàng' không thể tranh cãi trong hệ thống dự trữ toàn cầu. Nhưng các cuộc khảo sát mới nhất từ Official Monetary and Financial Institutions Forum (OMFIF) đã chỉ ra một bước ngoặt lịch sử: lần đầu tiên, số ngân hàng trung ương có kế hoạch cắt giảm tỷ trọng USD nhiều hơn số muốn tăng lên trong thập kỷ tới. Sự thay đổi diễn ra từ từ nhưng không thể nhầm lẫn, được thúc đẩy bởi căng thẳng địa chính trị leo thang và xu hướng lặng lẽ nhưng vững chắc hướng tới một hệ thống đa cực hơn.

Cú sốc lịch sử: Lần đầu tiên, nhiều ngân hàng trung ương muốn giảm USD hơn là tăng

Trong một phát hiện mà OMFIF gọi là lần đầu tiên kể từ khi tổ chức này theo dõi ý định đầu tư của ngân hàng trung ương, hiện có nhiều nhà quản lý dự trữ có kế hoạch giảm tỷ trọng USD hơn là tăng trong thập kỷ tới . Điều này đánh dấu một sự khác biệt rõ ràng so với quá khứ và phản ánh nhận thức ngày càng tăng rằng đồng USD đang mang rủi ro chính trị và địa chính trị cao hơn .

Khảo sát năm 2026 của OMFIF nhấn mạnh vấn đề này: căng thẳng địa chính trị hiện là rủi ro lớn nhất mà các nhà quản lý dự trữ phải đối mặt. Trong số các ngân hàng trung ương xem xét rủi ro địa chính trị khi phân bổ tài sản, có tới 82,6% đã thực hiện thay đổi trong 12 tháng qua — tăng mạnh so với 72,6% năm 2025 và 53,6% năm 2024 .

Dòng tiền dự trữ đang chảy về đâu? Vàng, euro và nhân dân tệ

Khi sức hấp dẫn của USD phai nhạt, ba lựa chọn thay thế đang nổi lên là những người hưởng lợi chính:

• Vàng — Các ngân hàng trung ương đã tăng dần lượng nắm giữ vàng. Khảo sát OMFIF năm 2025 cho thấy nhu cầu vàng còn mạnh hơn bất kỳ loại tiền tệ đơn lẻ nào, khiến vàng trở thành lựa chọn hàng đầu để đa dạng hóa . Reuters và CNN đưa tin rằng việc mua vàng dự kiến sẽ tăng tốc hơn nữa khi bất ổn chính trị kéo dài .
• Euro — Xếp ngay sau vàng, 16% số ngân hàng trung ương được khảo sát có kế hoạch tăng tỷ trọng euro trong hai năm tới, tăng từ 7% so với năm trước . Đồng euro được coi là loại tiền tệ có nhiều khả năng hưởng lợi nhất từ những thay đổi kinh tế vĩ mô toàn cầu .
• Nhân dân tệ (NDT) — Các nhà quản lý dự trữ dự kiến sẽ tăng nắm giữ nhân dân tệ, nhưng sự thay đổi sẽ diễn ra dần dần. Khảo sát Ngân hàng Trung ương năm 2026 cho thấy 91,8% người trả lời kỳ vọng tỷ trọng của nhân dân tệ trong dự trữ toàn cầu sẽ đạt 4% hoặc cao hơn vào năm 2035, mặc dù một phần ba vẫn không có kế hoạch đầu tư vào nó cho đến thời điểm đó .
• Các loại tiền tệ thị trường phát triển nhỏ hơn — Báo cáo OMFIF năm 2025 lưu ý rằng việc đa dạng hóa không chỉ giới hạn ở các lựa chọn thay thế lớn, mà các loại tiền tệ thị trường phát triển nhỏ hơn cũng đang thu hút sự quan tâm khi các ngân hàng trung ương mở rộng rổ dự trữ của mình .

Chủ đề lặng lẽ nhưng bền bỉ hướng tới đa cực

Các cuộc khảo sát liên tục cho thấy các nhà quản lý dự trữ tin rằng thế giới đang chuyển đổi từ một hệ thống lấy USD làm trung tâm sang một hệ thống đa cực hơn. Báo cáo OMFIF mô tả việc đa dạng hóa là một "chủ đề lặng lẽ, bền bỉ" không còn bị nghi ngờ nữa mà đã trở thành một phần không thể thiếu trong chiến lược quản lý dự trữ . Gần 60% người trả lời khảo sát GPI năm 2025 cho biết họ có kế hoạch đa dạng hóa trong vòng một đến hai năm tới .

Sự thống trị của USD vẫn tiếp tục nhưng suy giảm

Bất chấp sự thay đổi mang tính lịch sử, đồng USD không được kỳ vọng sẽ bị soán ngôi trong thời gian tới. Gần 80% người trả lời Khảo sát Nhà quản lý Dự trữ của UBS (thực hiện cùng với OMFIF) vẫn kỳ vọng USD sẽ duy trì vai trò là đồng tiền dự trữ thống trị trong tương lai gần . Tuy nhiên, dự báo trung bình từ khảo sát OMFIF là tỷ trọng của USD trong dự trữ ngoại hối toàn cầu sẽ giảm từ 58% hiện nay xuống còn 52% vào năm 2035 . Điều này xác nhận một sự xói mòn dần dần: USD vẫn ở vị trí cao nhất, nhưng khoảng cách của nó đang thu hẹp đều đặn để nhường chỗ cho một hệ thống dự trữ đa dạng hơn, đa cực hơn .

Lưu ý quan trọng: Dự báo 58%-giảm xuống-52% đến từ khảo sát OMFIF năm 2025 (xuất bản tháng 6/2025). Khảo sát năm 2026 (xuất bản ngày 30/6/2026) củng cố xu hướng phi USD hóa nhưng dường như không đưa ra dự báo số cụ thể mới cho năm 2035. Con số 52% vẫn là dự báo OMFIF mới nhất.