AI Không Cắt Giảm Việc Làm Đầu Vào — Mà Đang Hồi Sinh Chúng

Quan trọng hơn, hơn 40% nhà tuyển dụng được khảo sát cho biết AI đang thêm sự phức tạp và trách nhiệm phân tích vào các vai trò đầu vào, thay vì loại bỏ chúng . Các nhiệm vụ thường ngày từng định nghĩa các vị trí đầu trong sự nghiệp — nhập dữ liệu cơ bản, viết mã đơn giản, tạo báo cáo — đang được tự động hóa. Những gì còn lại, và những gì đang được tạo ra, là khó hơn, nhanh hơn và có giá trị hơn.

Khuôn khổ mới: Chuyên gia kinh tế của OpenAI về lý do 'Tiếp xúc với AI' không phải là số phận

Chuyên gia kinh tế trưởng của OpenAI, Ronnie Chatterji, đã trình bày lập luận này trực tiếp với các nhà hoạch định chính sách tiền tệ tại hội nghị thường niên của ECB ở Sintra, Bồ Đào Nha, vào ngày 29–30 tháng 6 năm 2026 . Thông điệp của ông rất thẳng thắn: "Chỉ vì một nhiệm vụ tiếp xúc với AI không có nghĩa là AI sẽ thay thế nó. Chúng ta cần suy nghĩ về việc liệu nhu cầu có mở rộng đủ hay không, tính không thể thay thế của phán đoán con người và bối cảnh pháp lý" .

Đồng thời, OpenAI đã công bố Khung chuyển đổi việc làm AI cho EU, phân tích 2.609 ngành nghề trên tất cả 27 quốc gia thành viên . Thay vì chỉ dùng thước đo 'tiếp xúc' đơn giản (phần trăm công việc AI có thể làm), khung này sử dụng bốn khía cạnh:

1. Mức độ tiếp xúc kỹ thuật — AI có thể thực hiện một phần đáng kể công việc không?
2. Tính không thể thay thế của con người — Công việc có yêu cầu về quy định, lòng tin, sự hiện diện thể chất hoặc trách nhiệm trực tiếp không?
3. Độ co giãn của cầu — Nếu AI giảm chi phí và giá cả, liệu nhu cầu có mở rộng đủ để hấp thụ năng suất tăng thêm không?
4. Khả năng tổ chức lại — Quy trình làm việc có thể được tái cấu trúc một cách thực tế không?

Kết quả là một bản đồ rủi ro chi tiết hơn nhiều. Trên toàn bộ việc làm của EU, 47% việc làm có thể ít thay đổi trong ngắn hạn (AI không thể làm hoặc sự hiện diện của con người là bắt buộc), 27% có khả năng được tổ chức lại (nhiệm vụ thay đổi nhưng người lao động không bị loại bỏ), 14% đối mặt với khả năng tự động hóa cao hơn trong ngắn hạn và 12% có thể thấy tăng trưởng việc làm ròng khi AI giảm chi phí và mở rộng nhu cầu .

Phiên bản Hoa Kỳ trước đó của cùng khung này, bao gồm 921 ngành nghề, cũng tìm thấy các mô hình tương tự: 46% việc làm tại Mỹ ít thay đổi trong ngắn hạn, 24% sẽ tổ chức lại, 18% đối mặt với rủi ro tự động hóa cao hơn và 12% có thể tăng trưởng . Các ngành nghề như giáo viên, y tá và luật sư được bảo vệ bởi các quy định và yêu cầu về lòng tin và sự hiện diện thể chất .

Những động thái thực tế: IBM, MetLife, McKinsey

Dữ liệu khảo sát được hỗ trợ bởi các thông báo tuyển dụng cụ thể.

IBM đã tăng gấp ba lần tuyển dụng đầu vào tại Mỹ trong năm 2026. Giám đốc Nhân sự Nickle LaMoreaux đã công bố kế hoạch này tại Hội nghị thượng đỉnh Leading with AI của Charter vào tháng 2, nói rằng: "Và vâng, đó là cho tất cả những công việc mà chúng ta được bảo rằng AI có thể làm" . Việc mở rộng diễn ra "trên toàn bộ các phòng ban" . CEO Arvind Krishna và LaMoreaux lập luận rằng việc cắt giảm người lao động trẻ khỏi đường ống nhân tài là không bền vững và 'AI bản địa' (AI nativism) của Thế hệ Z là một lợi thế cạnh tranh . IBM cũng đang thiết kế lại các mô tả công việc, chuyển từ tập trung vào viết mã thông thường sang tương tác với khách hàng và giải quyết vấn đề ở cấp độ cao hơn .

MetLife đã tăng tuyển dụng thực tập sinh và sinh viên mới tốt nghiệp gần 30% trong năm ngoái và dự kiến số lượng nhân viên đầu vào sẽ tiếp tục tăng trong năm 2026 . Bill Pappas, Giám đốc Công nghệ và Vận hành Toàn cầu của MetLife, cho biết các vai trò đầu vào là 'cơ chế chính' để các chuyên gia học các kỹ năng như lãnh đạo và những vai trò này đang trở nên mang tính phân tích hơn khi AI xử lý các nhiệm vụ thường ngày . Nghiên cứu của MetLife cho thấy 80% nhà tuyển dụng hiện sử dụng các công cụ AI trong các nhiệm vụ thường ngày và 83% tin rằng AI giúp nhân viên làm việc hiệu quả hơn .

McKinsey & Company có kế hoạch tăng tuyển dụng nhân viên đầu vào thêm 12% trong năm 2026 so với năm 2025, với các vị trí cấp thấp ở Bắc Mỹ có thể mở rộng 15–20% trong vòng 5 năm, lập luận rằng AI sẽ thúc đẩy nhu cầu về các tân binh trẻ, thành thạo công nghệ .

Bức tranh lớn hơn: Cường độ AI tương quan với tuyển dụng

Xu hướng này không chỉ giới hạn ở một vài công ty. Một phân tích vào tháng 7 năm 2026 cho thấy trong khoảng thời gian hai năm, các công ty được phân loại là 'cường độ thấp' trong việc áp dụng AI (chi tiêu trung bình 2 đô la cho mỗi nhân viên) hầu như không có thay đổi về lực lượng lao động, trong khi các công ty 'cường độ cao' (chi tiêu khoảng 33,67 đô la cho mỗi nhân viên) đã chứng kiến lực lượng lao động của họ tăng 10,2% . Nghiên cứu từ Teneo cho thấy 67% CEO toàn cầu nói rằng AI đang làm tăng số lượng nhân viên đầu vào, chứ không phải giảm .

Ngay cả khi tuyển dụng ròng không thay đổi, thành phần của các vai trò cũng đang thay đổi. Phân tích của Handshake năm 2026 cho thấy 4,2% các vị trí toàn thời gian dành cho người mới đi làm hiện có đề cập đến kỹ năng AI — gần gấp đôi so với năm trước .

Một lưu ý quan trọng: Nỗi đau trước đó là có thật

Điều này không có nghĩa là quá trình chuyển đổi không gây đau đớn. Sự suy thoái trước đó là có thật: Goldman Sachs ước tính AI đang xóa sổ khoảng 16.000 việc làm tại Mỹ mỗi tháng vào năm 2025, tuyển dụng nhà phát triển phần mềm trẻ giảm 20% so với đỉnh năm 2022 và các tin tuyển dụng công nghệ vẫn thấp hơn 36% so với mức trước đại dịch ở một số hạng mục . Dữ liệu từ NACE (Hiệp hội các trường cao đẳng và nhà tuyển dụng quốc gia) cho thấy mức tăng khiêm tốn hơn 3,9% trong tuyển dụng thực tập sinh dự kiến cho năm 2025–26, chứ không phải là những con số ấn tượng hơn đôi khi được trích dẫn .

Khảo sát của ECB cho thấy chỉ 7% doanh nghiệp khu vực đồng euro hiện đang sử dụng AI một cách chuyên sâu, cho thấy việc áp dụng vẫn đang trong giai đoạn đầu . Các tác động đầy đủ đến thị trường lao động sẽ diễn ra trong nhiều năm, chứ không phải vài tháng.

Điều này có ý nghĩa gì đối với sinh viên mới tốt nghiệp và người tìm việc

Câu chuyện thống trị — AI loại bỏ việc làm đầu vào — là không đầy đủ. Bằng chứng từ nửa đầu năm 2026 cho thấy AI có nhiều khả năng định hình lại và phân phối lại công việc đầu vào hơn là xóa sổ nó. Công việc đang chờ đón sinh viên tốt nghiệp hiện nay trông khác so với công việc tồn tại hai năm trước: mang tính phân tích hơn, hướng tới khách hàng nhiều hơn, phụ thuộc nhiều hơn vào phán đoán của con người. Nhưng bậc thang đầu tiên của nấc thang sự nghiệp vẫn chưa biến mất. Ở nhiều công ty, nó đang được xây dựng lại.