Tuần Công Nghệ Châu Âu: Hơn 1,1 Tỷ Euro Đổ Vào Quốc Phòng, Protein Thay Thế và Chip Quang Silicon

Hệ sinh thái khởi nghiệp châu Âu vừa trải qua một tuần sôi động với những thương vụ đầu tư 'khủng' và những diễn biến quan trọng trong bảy ngày kết thúc vào ngày 19/6/2026. Lĩnh vực quốc phòng và công nghệ lưỡng dụng (dual-use) chiếm sóng với hơn 550 triệu euro vốn mới được cam kết, nhưng tuần cũng chứng kiến một cột mốc quan trọng của startup protein thay thế Solar Foods (Phần Lan) và một lời cảnh báo đáng suy ngẫm rằng nghiên cứu chip quang silicon (silicon photonics) đẳng cấp thế giới của châu Âu đang đứng trước nguy cơ thất bại trong việc thương mại hóa. Dưới đây là bản tổng hợp các tin tức đã được kiểm chứng.

Solar Foods – Gói tài trợ 77,8 triệu euro cho Nhà máy 02

Startup Solar Foods của Phần Lan đã huy động thành công gói hỗ trợ tài chính trị giá 77,8 triệu euro từ tổ chức Business Finland vào ngày 17/6/2026 để xây dựng và đưa vào vận hành nhà máy sản xuất quy mô thương mại đầu tiên của mình, mang tên Factory 02, tại Selkäharju, Lappeenranta . Gói hỗ trợ này bao gồm một khoản tài trợ không hoàn lại 39,6 triệu euro và một khoản vay R&D trị giá 38,1 triệu euro, được cấp trong khuôn khổ chương trình Dự án quan trọng vì lợi ích chung châu Âu (IPCEI), đã được Ủy ban châu Âu phê duyệt . Khoản vay R&D có thời hạn 10 năm với thời gian ân hạn 5 năm và lãi suất 1% . Nguồn vốn này có điều kiện dựa trên quyết định đầu tư cuối cùng và việc đảm bảo toàn bộ nguồn tài chính cho dự án . Factory 02 được thiết kế để sản xuất Solein – một loại protein được nuôi cấy từ không khí và điện (lên men khí) – ở quy mô công nghiệp, đánh dấu bước tiến lớn từ nhà máy thử nghiệm Factory 01 hiện tại, vốn chỉ sản xuất 230 tấn mỗi năm .

Earlybird & AVP ra mắt E2D – Quỹ đầu tư tăng trưởng 500 triệu euro cho quốc phòng và công nghệ lưỡng dụng

Vào ngày 18/6/2026, công ty đầu tư mạo hiểm Earlybird Venture Capital (Berlin) và nhà đầu tư Pháp AVP (Atlantic Vantage Point) đã công bố ra mắt quỹ E2D (European Dual-Use and Defence Growth Fund), một quỹ đầu tư tăng trưởng trị giá 500 triệu euro, đánh dấu một trong những hợp tác đầu tư song phương Pháp-Đức quan trọng nhất trong lĩnh vực công nghệ quốc phòng và lưỡng dụng tại châu Âu . E2D được cấu trúc một cách có chủ đích như một quỹ tăng trưởng (growth-stage), không phải quỹ giai đoạn hạt giống (seed), nhắm mục tiêu đầu tư vào khoảng 20 công ty châu Âu với giá trị trung bình mỗi khoản đầu tư khoảng 25 triệu euro .

Trọng tâm đầu tư: Quỹ sẽ phân bổ vốn vào các lĩnh vực không gian, không quân, mặt đất, hàng hải và dưới mặt nước, ưu tiên các công nghệ bao gồm chất bán dẫn tiên tiến, trí tuệ nhân tạo, New Space, máy bay không người lái, nền tảng tự hành và vũ khí năng lượng định hướng .

Mục tiêu chiến lược: E2D được thiết kế để ngăn chặn dòng chảy các startup quốc phòng châu Âu chuyển các vòng gọi vốn mở rộng quy mô, nhân tài và tài sản trí tuệ của họ sang các nhà đầu tư Mỹ – một mô hình phổ biến trong hệ sinh thái công nghệ quốc phòng châu Âu . Quỹ có một đội ngũ chuyên trách được tuyển chọn từ cả Earlybird và AVP và sẽ được hỗ trợ bởi các tổ chức tài chính lớn và các đối tác hữu hạn là tập đoàn . Mục tiêu chốt sổ đầu tiên (first close) của quỹ là ngày 30/6/2026 .

BAE Systems – Khoản đầu tư 50 triệu euro vào hệ sinh thái VC quốc phòng châu Âu

Cũng trong tuần này (ngày 16/6/2026), BAE Systems, nhà thầu quốc phòng lớn nhất Vương quốc Anh, đã cam kết chi 50 triệu euro cho các quỹ đầu tư mạo hiểm tập trung hỗ trợ các startup công nghệ quốc phòng châu Âu . Họ đã phân bổ 25 triệu euro cho mỗi quỹ: một quỹ do Lakestar (Thụy Sĩ) dẫn đầu và một quỹ do Expeditions (Ba Lan) dẫn đầu . Cả hai quỹ này đều đang tích cực đầu tư vào các startup quốc phòng, bao gồm Isar Aerospace và Cambridge Aerospace . Động thái này là giai đoạn thứ hai của chương trình Launchpad của BAE, chương trình vừa tách công nghệ nội bộ của BAE ra thị trường thương mại, vừa hỗ trợ các nhà sáng lập bên ngoài có khả năng mang lại sự đổi mới cho lĩnh vực quốc phòng . Các nhà bình luận mô tả động thái này là 'một nhà thầu chính chuyển mình thành nhà đầu tư quỹ khi nguồn tiền tái vũ trang của châu Âu bắt đầu chảy vào bảng vốn của các startup' .

Các công ty chip quang silicon cảnh báo châu Âu thiếu hạ tầng thương mại hóa

Vào ngày 19/6/2026, một nghiên cứu được công bố bởi CORNERSTONE Photonics Innovation Centre – một trung tâm nghiên cứu quang tử học có trụ sở tại Anh – đã cảnh báo rằng châu Âu đang thất bại trong việc biến các nghiên cứu chip quang silicon (SiPh) đẳng cấp thế giới thành các sản phẩm thương mại, nguyên nhân chính là do sự thiếu hụt nghiêm trọng về cơ sở hạ tầng sản xuất . Cuộc khảo sát, được thực hiện thông qua OnePoll, đã thu thập thông tin chi tiết từ 500 nhà ra quyết định ở Anh, Mỹ, Hà Lan, Đức và Tây Ban Nha, những người hiện đang phát triển hoặc triển khai chip SiPh . Các phát hiện chính bao gồm:

• Hai phần ba (66%) số công ty cho biết khả năng tiếp cận cơ sở sản xuất là rào cản chính đối với việc thương mại hóa .
• 59% cho biết quốc gia của họ thiếu cơ sở hạ tầng để thu hẹp khoảng cách giữa một nguyên mẫu nghiên cứu và một dây chuyền sản xuất tại nhà máy (fab) .
• Hơn 50% công ty quang tử học EU đã phải thuê ngoài sản xuất bên ngoài châu Âu do năng lực trong nước không đáp ứng được .
• Mức độ phụ thuộc vào nhập khẩu của châu Âu đối với công nghệ sản xuất tương thích CMOS tiên tiến (công nghệ cần thiết cho chip quang silicon khối lượng lớn) vượt quá 65% .

Khoảng trống cơ sở hạ tầng này rất quan trọng bởi vì ngành quang tử học ước tính hỗ trợ khoảng 20% nền kinh tế châu Âu, theo Chương trình Nghị sự Nghiên cứu và Đổi mới Chiến lược về Quang tử học (SRIA) của EU, được trình lên Ủy ban châu Âu vào ngày 10/6/2026 . SRIA, với tựa đề Light Driving the Future (Ánh sáng dẫn dắt tương lai), cảnh báo rằng sự cạnh tranh toàn cầu – đặc biệt từ châu Á và Bắc Mỹ – đang đe dọa vị thế dẫn đầu của châu Âu trong lĩnh vực quang tử học, một lĩnh vực quan trọng đối với AI, điện toán lượng tử, quốc phòng và sản xuất chất bán dẫn . SRIA được sản xuất bởi Photonics21, nền tảng công nghệ châu Âu về quang tử học, và đã được tranh luận tại Cuộc họp thường niên của Đối tác Quang tử học 2026 (PPAM2026) . Các nhà lãnh đạo ngành tại cuộc họp nhấn mạnh rằng "thách thức không phải là sự đổi mới – mà là sự chuyển đổi từ khoa học sang công nghiệp" .

Bức tranh tổng quan hàng tuần

Theo dữ liệu theo dõi hàng tuần của Tech.eu, tuần kết thúc ngày 19/6/2026 chứng kiến hơn 60 thương vụ gọi vốn công nghệ trị giá hơn 585 triệu euro và 3 thương vụ thoái vốn / M&A trên khắp châu Âu . Công nghệ quốc phòng và lưỡng dụng chiếm ưu thế, trong khi lời cảnh báo về cơ sở hạ tầng chip quang silicon đã phơi bày một điểm yếu cấu trúc đang gia tăng trong việc thương mại hóa công nghệ sâu (deep-tech) của châu Âu – một vấn đề mà như báo cáo Draghi về năng lực cạnh tranh châu Âu đã cảnh báo, đang đe dọa sự liên quan về chiến lược và kinh tế của lục địa này trong các công nghệ quan trọng .