Tuần tra chung không quân Trung-Nga lần thứ 11: Chiến đấu cơ hộ tống lần đầu xuất hiện, Hàn Quốc và Nhật Bản điều động máy bay đối phó

Ngày 27/6/2026, không quân Trung Quốc và Nga đã tiến hành cuộc tuần tra chiến lược chung lần thứ 11, kéo dài 6 giờ trên không phận Biển Nhật Bản, Biển Hoa Đông và Tây Thái Bình Dương . Hoạt động này ngay lập tức khiến Hàn Quốc phải điều động tiêm kích sau khi hơn 10 máy bay quân sự Trung Quốc và Nga bay vào Vùng Nhận dạng Phòng không Hàn Quốc (KADIZ) — một khu vực rộng hơn không phận quốc gia — trong khi Nhật Bản cũng điều động máy bay chiến đấu để giám sát . Cả hai nước đều xác nhận không có hành vi vi phạm không phận lãnh thổ nào xảy ra, nhưng sự việc này một lần nữa phản ánh một khuôn mẫu căng thẳng khu vực lặp đi lặp lại gắn liền với các cuộc tuần tra thường niên đang ngày càng mở rộng kể từ năm 2019.

Diễn biến cuộc tuần tra lần thứ 11

Lực lượng không quân Trung Quốc và Nga đã triển khai một đội hình hỗn hợp bao gồm:

• Máy bay Nga: Oanh tạc cơ chiến lược Tu-95MS, tiêm kích Su-30SM và Su-35S
• Máy bay Trung Quốc: Oanh tạc cơ H-6K, tiêm kích J-10C, và máy bay cảnh báo sớm và kiểm soát trên không (AWACS) KJ-500A

Theo Bộ Quốc phòng Trung Quốc, cuộc tuần tra được tiến hành theo kế hoạch hợp tác thường niên giữa hai quân đội, thể hiện "quyết tâm và năng lực của hai bên trong việc cùng nhau bảo vệ ổn định khu vực" . Nga cũng tuyên bố không vi phạm không phận nước ngoài và nhiệm vụ bắt nguồn từ Biển Nhật Bản đã diễn ra theo đúng kế hoạch . Việc lần đầu tiên đưa các tiêm kích hộ tống và một nền tảng AWACS tham gia chuỗi tuần tra này cho thấy một sự chuyển hướng sang các hoạt động đa năng, phức tạp hơn, vượt xa các nhiệm vụ chỉ có oanh tạc cơ .

Phản ứng của Hàn Quốc và Nhật Bản

Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hàn Quốc cho biết đã phát hiện các máy bay này trước khi chúng tiến vào KADIZ — khu vực bao phủ vùng biển rộng lớn trên Biển Đông (Biển Nhật Bản) và Biển Nam — và đã triển khai các tiêm kích của Không quân để sẵn sàng ứng phó mọi tình huống . Quân đội nước này xác nhận các máy bay "đã đi vào và sau đó rời khỏi Vùng Nhận dạng Phòng không Hàn Quốc mà không xâm phạm không phận lãnh thổ Hàn Quốc" . Bộ Quốc phòng Nhật Bản cũng đã điều động máy bay chiến đấu để theo dõi, xác định được 4 oanh tạc cơ H-6 của Trung Quốc và 2 oanh tạc cơ Tu-95 của Nga trong số các máy bay khác . Không có cuộc chạm trán nào mang tính thù địch xảy ra, nhưng phản ứng này phù hợp với cách mà cả hai quốc gia đã xử lý tất cả các cuộc tuần tra trước đó kể từ năm 2019.

Bối cảnh rộng hơn: Một truyền thống thường niên kể từ năm 2019

Cuộc tuần tra chiến lược chung trên không đầu tiên giữa Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAAF) và Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga (VKS) được tiến hành vào ngày 23/7/2019, trên Biển Nhật Bản và Biển Hoa Đông. Nga mô tả đây là cuộc tuần tra chung tầm xa đầu tiên của họ với Trung Quốc tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương . Cuộc tuần tra đầu tiên đó đã khiến Hàn Quốc phải bắn đạn cảnh cáo và Nhật Bản phản đối mạnh mẽ, tạo tiền lệ cho các tương tác sau này .

Kể từ đó, các cuộc tuần tra diễn ra ít nhất một lần mỗi năm theo kế hoạch hợp tác thường niên . Cuộc tuần tra thứ 10 được thực hiện vào tháng 12/2025 trên Biển Hoa Đông và Tây Thái Bình Dương, kéo dài 8 giờ . Đặc biệt, trong cuộc tuần tra thứ 11 vào tháng 6/2026, lần đầu tiên xuất hiện tiêm kích hộ tống và máy bay AWACS, cho thấy sự leo thang ổn định về quy mô và khả năng tương tác . Một báo cáo tháng 6/2026 của Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ (Congressional Research Service) lưu ý rằng Nga và Trung Quốc đã tiến hành ngày càng nhiều các cuộc tuần tra và tập trận chung ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương kể từ năm 2014 .

Hầu như mỗi cuộc tuần tra đều khiến Hàn Quốc và Nhật Bản phải điều động máy bay chiến đấu và đôi khi là các cuộc phản đối ngoại giao chính thức, vì máy bay thường xuyên bay qua KADIZ mà không có thông báo trước . Các cuộc tuần tra này được giải thích rộng rãi như một tín hiệu về sự hợp tác quân sự Trung-Nga ngày càng sâu sắc, nhằm đối trọng với cấu trúc liên minh Mỹ-Nhật-Hàn ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương .

Điều gì mới trong năm 2026?

Trong khi cuộc tuần tra thứ 10 vào tháng 12/2025 chỉ có oanh tạc cơ và kéo dài 8 giờ, thì cuộc tuần tra thứ 11 nổi bật vì hai lý do:

1. Sự góp mặt của tiêm kích và AWACS — Các tiêm kích Su-30SM, Su-35S và J-10C làm nhiệm vụ yểm trợ đường không, trong khi máy bay AWACS KJ-500A đảm nhận việc chỉ huy và kiểm soát, lần đầu tiên xuất hiện trong chuỗi tuần tra này .
2. Thời điểm — Cuộc tuần tra diễn ra chỉ vài ngày sau khi Đài Loan kết thúc 5 ngày tập trận sẵn sàng chiến đấu, khiến một số nhà phân tích cho rằng đây là một thông điệp đã được tính toán gửi tới Đài Bắc và các đồng minh .

Tuyên bố chính thức từ Bắc Kinh và Moskva mô tả chuyến bay này là một cuộc tập trận thường xuyên, thể hiện quyết tâm chung vì sự ổn định khu vực. Tuy nhiên, các nguồn tin độc lập cho rằng nhiệm vụ này trực tiếp thách thức sự tự tin trong hoạt động của Mỹ và các đồng minh Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương .