El Niño 2026 sắp 'đổ bộ': NOAA cảnh báo 63% khả năng xảy ra siêu El Niño, thiệt hại có thể lên tới 7 nghìn tỷ USD

El Niño 2026 không còn là dự báo xa vời — nó đã xuất hiện. Vào ngày 11 tháng 6 năm 2026, NOAA đã nâng cấp trạng thái ENSO từ 'Theo dõi' (Watch) lên 'Cảnh báo' (Advisory), xác nhận các điều kiện El Niño đang hiện hữu và ngày càng mạnh lên . Dữ liệu mới nhất từ NOAA, NASA, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) và các nhà phân tích tài chính tại Citigroup vẽ nên một bức tranh ảm đạm: sự kiện này đang trên đà trở thành một trong những đợt mạnh nhất từng được ghi nhận, với tổn thất kinh tế tiềm tàng lên tới hàng nghìn tỷ đô la.

Hiểu đúng về các cảnh báo kinh tế: Phân tích từ Citigroup và các nghiên cứu hàn lâm

Điều quan trọng là phải phân biệt rõ ràng giữa các dự báo của Citigroup và các con số tổn thất từ các nghiên cứu học thuật. Citigroup chưa từng đưa ra một con số 'tổng thiệt hại kinh tế trong 5 năm' duy nhất cho El Niño 2026. Thay vào đó, các nhà kinh tế của ngân hàng này đã đưa ra nhiều cảnh báo cụ thể theo từng lĩnh vực:

• Vào tháng 5 năm 2026, Citi cảnh báo về một 'cú sốc kép' hiếm gặp trong lịch sử — sự kết hợp giữa phong tỏa eo biển Hormuz và một đợt El Niño cực mạnh — gọi rủi ro gia tăng đối với giá năng lượng và thực phẩm là 'bất đối xứng cao' .
• Vào tháng 6 năm 2026, Citi đã hủy bỏ dự báo về hai lần tăng lãi suất của Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) sau khi lệnh ngừng bắn Mỹ-Iran làm giảm rủi ro giá dầu, nhưng vẫn đánh giá áp lực lạm phát do El Niño gây ra .
• Cũng trong tháng 6 năm 2026, Citi nâng dự báo giá ca cao lên 5.000 USD/tấn trong ba tháng và 6.000 USD/tấn trong vòng một năm, dự báo thâm hụt ca cao toàn cầu 56.000 tấn trong niên vụ 2026–27 .

Những cảnh báo này cho thấy một kênh lạm phát và hàng hóa nghiêm trọng, nhưng bối cảnh thiệt hại đa nghìn tỷ đô la rộng lớn hơn đến từ các tài liệu học thuật đã được bình duyệt.

Nghiên cứu của Callahan và Mankin, được công bố trên tạp chí Science (2023), đã thay đổi căn bản sự hiểu biết về chi phí kinh tế của El Niño. Họ phát hiện ra rằng sự kìm hãm tăng trưởng kinh tế ở cấp quốc gia kéo dài từ 3–5 năm sau sự kiện, vượt xa các ước tính trước đây . Những phát hiện chính của họ:

• El Niño 1997–98: Thiệt hại 5,7 nghìn tỷ USD thu nhập toàn cầu .
• El Niño 2015–16: Thiệt hại khoảng 3,9 nghìn tỷ USD thu nhập toàn cầu .
• El Niño trung bình: Làm giảm thu nhập toàn cầu khoảng 3,4 nghìn tỷ USD trong một khoảng thời gian nhiều năm .

Một báo cáo của Morningstar, trích dẫn các nhà kinh tế, đưa ra một khuôn khổ trực tiếp cho năm 2026: một sự kiện mạnh sẽ gây thiệt hại từ 3 nghìn tỷ đến 5 nghìn tỷ USD trong vòng 5 năm (2,7%–3,2% GDP toàn cầu), và trong kịch bản siêu El Niño, thiệt hại có thể lên tới 7 nghìn tỷ USD (6,4% GDP) . Điều này phù hợp với các nghiên cứu đã được bình duyệt.

Dữ liệu từ NOAA và WMO: Sức mạnh và sự tồn tại cho đến năm 2027

Cả NOAA và WMO hiện đều có sự thống nhất cao về quỹ đạo của sự kiện này.

Quan điểm của NOAA vào tháng 6 năm 2026:

• Các điều kiện El Niño đang hiện hữu và mạnh lên .
• Chỉ số Niño-3.4 hàng tuần mới nhất là +0,7°C, trong khi chỉ số Niño-1+2 ở khu vực xa phía đông đạt +2,1°C .
• NOAA dự báo xác suất >95% El Niño sẽ tồn tại ít nhất cho đến đầu năm 2027 .
• Quan trọng hơn, có tới 63% khả năng xảy ra một sự kiện 'rất mạnh' (nhiệt độ mặt nước biển tăng bất thường vượt quá +2,0°C) vào cuối năm 2026 .
• Mô hình GFDL SPEAR của NOAA cho thấy 'xác suất cao về một El Niño rất mạnh vào mùa thu', với độ bất định của mô hình giảm so với tháng trước — tất cả 30 thành phần của mô hình đều cho thấy chỉ số đỉnh trên 2°C .

Quan điểm của WMO vào tháng 6 năm 2026:

• Xác nhận 80% khả năng xảy ra El Niño trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8 năm 2026, dự báo một sự kiện 'ít nhất là ở mức vừa phải và có thể mạnh' .
• Trong thời gian còn lại của năm 2026, xác suất El Niño được thiết lập vững chắc tăng lên ~90% .

Sự tồn tại: Cả hai cơ quan đều dự báo El Niño sẽ mạnh lên trong suốt mùa đông 2026–27 ở Bắc bán cầu, với các điều kiện vẫn tiếp diễn vào đầu năm 2027 .

Bằng chứng từ vệ tinh: Những 'con mắt' trên bầu trời của NASA và NOAA tiết lộ điều gì

Dữ liệu vệ tinh cung cấp bằng chứng trực tiếp, thời gian thực rõ ràng nhất về trạng thái đang thay đổi của đại dương.

Vệ tinh Sentinel-6 Michael Freilich của NASA đã phát hiện một tín hiệu báo trước rõ ràng. Dữ liệu độ cao mực nước biển thu thập từ tháng 3 đến tháng 5 năm 2026 cho thấy một xung nước ấm, cao hơn di chuyển từ tây Thái Bình Dương về phía bờ biển Colombia, Ecuador và Peru — đó là sóng Kelvin ấm cổ điển, tiền thân của El Niño. NASA đã công bố một đoạn phim hoạt ảnh về dữ liệu này vào đầu tháng 6 năm 2026, lưu ý rằng sự xuất hiện của sóng Kelvin vào đầu năm là một tín hiệu mạnh mẽ cho thấy một sự kiện El Niño có khả năng xảy ra .

Đài quan sát Trái đất của NASA với các quan sát độ cao mặt nước biển từ ngày 8 tháng 6 năm 2026 — vài ngày trước khi El Niño chính thức được công bố — cho thấy 'mặt nước biển cao hơn bình thường (màu đỏ) ở trung tâm và phía đông Thái Bình Dương' .

Tiến trình nhiệt độ bất thường Niño 3.4 (IRI/Columbia & NOAA):

Kỳ	Nhiệt độ bất thường Niño 3.4
Thg 3–5/2026	+0,48 °C
Thg 5/2026	+0,94 °C
Tuần kết thúc ngày 10/6/2026	+0,9 °C
Tuần kết thúc ngày 17/6/2026	+1,7 °C

Thảo luận chẩn đoán CPC của NOAA (23/6/2026) đã xác nhận sự ấm lên trên diện rộng của lưu vực, với dị thường mạnh nhất ở vùng xa phía đông Thái Bình Dương (vùng Niño 1+2 ở mức +2,1°C) .

So sánh chu kỳ El Niño 2026 với đợt El Niño 2015–16

Sự kiện 2015–16 là một trong ba sự kiện mạnh nhất từng được ghi nhận. Dưới đây là cách chu kỳ 2026 được đánh giá.

Mức độ nghiêm trọng:

• Sự kiện 2015–16 đạt đỉnh với mức nhiệt bất thường gần +2,6°C ở khu vực Niño 3.4.
• Dự báo hiện tại của NOAA đưa ra 63% khả năng sự kiện 2026 sẽ vượt mốc +2,0°C, đưa nó vào loại 'rất mạnh' — có thể so sánh hoặc thậm chí vượt quá cường độ của năm 2015–16 .
• Mô hình GFDL SPEAR của NOAA cho thấy độ bất định giảm và 'xác suất cao về một El Niño rất mạnh vào mùa thu' .

Chi phí kinh tế:

• Các ước tính trước đây, hẹp hơn cho sự kiện 2015–16 tập trung vào chi phí theo từng lĩnh vực cụ thể (ví dụ, riêng các vụ cháy ở Borneo, Indonesia đã tiêu tốn ~16 tỷ USD, tương đương 1,9% GDP) .
• Nghiên cứu hiện đại đã được bình duyệt cho thấy tổng chi phí lớn hơn một bậc: thiệt hại thu nhập toàn cầu 3,9 nghìn tỷ USD cho giai đoạn 2015–16 .

Kết luận: Chu kỳ 2026 được dự báo ít nhất là mạnh ngang bằng 2015–16, với nguy cơ vượt trội hơn. Với mức suy giảm tăng trưởng cơ bản được xác định trong các tài liệu học thuật, một sự kiện 'rất mạnh' 2026 sẽ gây ra tổn thất thu nhập toàn cầu hàng nghìn tỷ USD, có thể so sánh hoặc lớn hơn mức 3,9 nghìn tỷ USD của năm 2015–16 . Một nghiên cứu riêng từ NTU Singapore cảnh báo rằng tổn thất tích lũy từ các sự kiện El Niño có thể lên tới 35 nghìn tỷ USD vào năm 2100 trong các kịch bản ấm lên .