Dự trữ dầu cạn kiệt và lệnh ngừng bắn mong manh: Những rủi ro kinh tế toàn cầu mà Chuyên gia kinh tế trưởng IMF Gourinchas cảnh báo

Ngày 26/6/2026, Chuyên gia kinh tế trưởng sắp mãn nhiệm của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Pierre-Olivier Gourinchas, đã đưa ra một lời cảnh báo mạnh mẽ: lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran (đạt được ngày 17/6) là rào cản duy nhất ngăn nền kinh tế toàn cầu rơi vào một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng hơn nhiều. Ông nhấn mạnh rằng các kho dự trữ dầu chiến lược đã bị rút cạn nghiêm trọng trong suốt cuộc chiến Trung Đông, kịch bản "bất lợi" của IMF có thể đẩy thế giới đến bờ vực suy thoái, và những trở ngại ngoại giao sâu sắc vẫn chưa được giải quyết. Dưới đây là những điểm chính từ các phát biểu của ông và phân tích nền tảng của IMF.

Tình trạng dự trữ dầu toàn cầu

Các kho dự trữ dầu chiến lược đã bị rút mạnh trong cuộc xung đột Trung Đông để ngăn chặn giá dầu tăng vọt thậm chí còn dữ dội hơn . Gourinchas tuyên bố rằng việc giải phóng dầu này "đã giúp ngăn chặn giá dầu tăng mạnh hơn," nhưng các quốc gia hiện có rất ít năng lực dự phòng còn lại . Nếu lệnh ngừng bắn sụp đổ, các quốc gia sẽ có ít công cụ hơn nhiều để ứng phó với một cú sốc nguồn cung mới, vì phần lớn kho dự trữ chiến lược của họ đã cạn kiệt . Ngay cả với lệnh ngừng bắn ngày 17/6 và việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz, IMF lưu ý vào ngày 25/6 rằng giá năng lượng và hàng hóa sẽ cần thời gian để bình thường hóa và dòng chảy thương mại trong khu vực Vịnh vẫn bị gián đoạn .

Dự báo tăng trưởng của IMF trong các kịch bản ngừng bắn và bất lợi

Trong Báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới tháng 4/2026, IMF đã cắt giảm dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 từ 3,3% (dự báo tháng 1) xuống còn 3,1% theo "dự báo tham chiếu" — một kịch bản giả định xung đột diễn ra tương đối ngắn. Lạm phát được dự báo ở mức 4,4% . IMF đã đưa ra ba kịch bản bất lợi tùy thuộc vào diễn biến của cuộc xung đột: yếu hơn, tồi tệ hơn và nghiêm trọng. Trong kịch bản nghiêm trọng nhất — một cuộc xung đột kéo dài với sự gián đoạn nguồn cung năng lượng liên tục — thế giới có thể rơi vào suy thoái toàn cầu .

Gourinchas đã cảnh báo vào tháng 4 rằng "một số thiệt hại đã xảy ra và rủi ro suy giảm vẫn ở mức cao," lưu ý rằng mức độ nghiêm trọng cuối cùng của cú sốc phụ thuộc vào thời gian và quy mô của cuộc xung đột . Đến cuối tháng 6, ông nhắc lại rằng nền kinh tế toàn cầu phải đối mặt với "những rủi ro suy giảm đáng kể" nếu lệnh ngừng bắn "mong manh" không được giữ vững . Gourinchas cũng chỉ ra những cơn gió ngược toàn cầu rộng lớn hơn đang làm trầm trọng thêm rủi ro: sự thay đổi trong quan hệ thương mại, sự bất ổn định chính sách liên tục, và những ảnh hưởng kéo dài từ các cú sốc thuế quan đã làm suy yếu triển vọng tăng trưởng .

Thách thức trong việc tìm kiếm một giải pháp ngoại giao lâu dài

Lệnh ngừng bắn được mô tả là mong manh. Những bất đồng cốt lõi giữa Mỹ và Iran vẫn chưa được giải quyết, đặc biệt là về chương trình hạt nhân của Iran và quyền kiểm soát eo biển Hormuz . TD Economics lưu ý rằng các cuộc đàm phán Mỹ-Iran đã kết thúc mà không có thỏa thuận về những vấn đề cơ bản này, làm dấy lên "nghi ngờ về việc liệu lệnh ngừng bắn hiện tại có thể phát triển thành một biện pháp giảm leo thang lâu dài hay không" .

Tóm lại, thông điệp cốt lõi của Gourinchas là nền kinh tế toàn cầu đang ở trong một vị thế bấp bênh, nơi mà bộ giảm xóc duy nhất còn lại — các kho dự trữ dầu chiến lược — đã gần như cạn kiệt, không còn "bức tường lửa" nào nếu ngoại giao thất bại.