Hang Seng Index trải qua tuần giảm mạnh nhất trong hơn một năm: Vì sao thị trường sụp đổ?

Các yếu tố chính và cách chúng kết hợp với nhau

1. Tín hiệu chính sách diều hâu từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed)

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ dưới thời Chủ tịch Kevin Warsh đã có tín hiệu diều hâu rõ rệt tại cuộc họp tháng 6/2026, ám chỉ khả năng sẽ có thêm các đợt tăng lãi suất . Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến Hong Kong vì đồng HKD được neo theo USD, buộc Hong Kong phải nhập khẩu các điều kiện tiền tệ thắt chặt hơn. Chỉ riêng ngày 18/6, HSI đã giảm 2,27% do phản ứng trực tiếp với tín hiệu diều hâu của Fed . Các chiến lược gia gọi đây là "cú đánh kép từ tín hiệu diều hâu của Fed và những lo ngại kéo dài về nền kinh tế nội địa Trung Quốc" . Trong số 19 quan chức Fed, có 9 người hiện đang dự kiến sẽ tăng lãi suất .

2. Làn sóng bán tháo công nghệ toàn cầu và lo ngại về định giá AI

Một cuộc bán tháo cổ phiếu công nghệ đồng loạt trên toàn cầu đã tăng tốc trong tuần cuối tháng 6. Chất xúc tác là nỗi lo ngày càng tăng rằng đà tăng giá của trí tuệ nhân tạo (AI) đã diễn ra "quá nhanh, quá xa" với chi phí hạ tầng AI tăng cao và các tín hiệu kiếm tiền còn yếu . Chỉ số Hang Seng Tech cũng giảm theo, giảm 2,14% trong tuần tính đến ngày 19/6 và chịu thêm các khoản lỗ trong tuần tiếp theo . Đà bán tháo diễn ra rộng khắp châu Á: KOSPI của Hàn Quốc giảm 8% (kích hoạt cầu chì), Nikkei của Nhật Bản giảm ~5% vào ngày 26/6, và Nasdaq ghi nhận phiên giảm thứ năm liên tiếp khi cổ phiếu chip lao dốc . Chi phí đầu vào cao hơn, chi tiêu vốn nặng nề hơn và nhu cầu tài trợ ngày càng tăng khiến các nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn với các khoản đầu tư vào AI .

3. Sự phân hóa hình chữ K của thị trường Trung Quốc

Sự phân hóa hình chữ K rõ rệt đã hiện hữu trên khắp các thị trường Trung Quốc. Báo cáo tháng 3/2026 của Cơ quan Quản lý Tiền tệ Hong Kong (HKMA) đã thừa nhận "sự phân hóa hình chữ K rõ rệt giữa các hộ gia đình và lĩnh vực" trong nền kinh tế rộng lớn hơn . Trên thị trường chứng khoán, dòng vốn đã dịch chuyển khỏi các cổ phiếu internet và tiêu dùng Trung Quốc (vốn chi phối các danh mục niêm yết tại Hong Kong) sang các cổ phiếu hưởng lợi từ chuỗi cung ứng AI ở Đài Loan, Hàn Quốc và Mỹ . CICC nhận xét: "Chủ đề chi phối duy nhất trong nửa đầu năm 2026 là AI có mặt hay không – các thị trường có AI so với các thị trường không có AI, ví dụ như Hong Kong" . Chính Hang Seng Investment cũng xác nhận rằng cổ phiếu nói chung của Hong Kong hoạt động kém hơn, trong khi các nhà đầu tư ưa chuộng các cổ phiếu phòng thủ, cổ tức cao, biến động thấp .

4. Alibaba và các cổ phiếu công nghệ trụ cột khác

Tập đoàn Alibaba là cổ phiếu gây áp lực lớn nhất, giảm xuống mức thấp nhất trong 16 tháng và đẩy HSI xuống dưới 23.000 điểm trong ngày 25/6 . Nguyên nhân là một báo cáo cho biết công ty AI Anthropic của Mỹ đã cáo buộc Alibaba "bất hợp pháp" trích xuất khả năng từ mô hình Claude của họ . Sự yếu kém của Alibaba, kết hợp với đà bán tháo cổ phiếu AI và bán dẫn trên diện rộng, đã đè nặng lên HSI vốn có tỷ trọng công nghệ cao .

Cách các yếu tố tương tác

Các yếu tố này không hoạt động riêng lẻ – chúng đã khuếch đại lẫn nhau:

• Lập trường diều hâu của Fed đã làm tăng tỷ lệ chiết khấu trên tất cả các dòng tiền trong tương lai, ảnh hưởng nặng nề nhất đến cổ phiếu công nghệ có thời gian đáo hạn dài – cả ở Mỹ và châu Á.
• Áp lực kinh tế vĩ mô đó trùng hợp với sự hoài nghi về AI: các nhà đầu tư bắt đầu đặt câu hỏi liệu chi tiêu vốn khổng lồ cho hạ tầng AI có chuyển thành lợi nhuận hay không, thúc đẩy việc giảm rủi ro đối với chính các cổ phiếu đã dẫn dắt đà tăng của năm 2025 .
• Sự phân hóa hình chữ K của Hong Kong có nghĩa là trong khi các sàn giao dịch tiếp xúc với AI của Trung Quốc đại lục (ChiNext, STAR Market) hoạt động tương đối tốt, thì chỉ số Hong Kong (bị chi phối bởi internet tiêu dùng và bất động sản) lại chịu một phần không tương xứng của dòng vốn rút ra .
• Sự lây lan trong khu vực từ các đợt bán tháo của KOSPI và Nikkei lan sang Hong Kong thông qua việc tái cân bằng danh mục đầu tư xuyên biên giới và tâm lý nhà đầu tư, tạo ra hiệu ứng dây chuyền xuyên suốt phiên giao dịch thứ Sáu .

Các tác động lan tỏa

• Kích hoạt cầu chì: KOSPI của Hàn Quốc giảm hơn 8%, kích hoạt tạm dừng giao dịch – một cú sốc lan tỏa khắp các thị trường châu Á .
• Mức thấp nhất một năm: HSI đóng cửa ở mức thấp nhất kể từ giữa năm 2025; chỉ số này giảm 10,42% trong một tháng và giảm 6,57% so với cùng kỳ năm ngoái tính đến ngày 26/6 .
• Xoay vòng ngành: Dòng vốn toàn cầu tiếp tục dịch chuyển khỏi cổ phiếu internet và tiêu dùng Trung Quốc sang các cổ phiếu hưởng lợi từ phần cứng AI ở Đài Loan và Hàn Quốc, làm trầm trọng thêm sự phân hóa .
• Rút đòn bẩy: Có dấu hiệu cho thấy các nhà đầu tư đang tháo dỡ "các cược đòn bẩy ở mức kỷ lục vào cổ phiếu AI" ở Hàn Quốc và Đài Loan, càng làm xấu đi tâm lý thị trường trong khu vực .
• Tác động riêng của Alibaba: Sự lao dốc của cổ phiếu này xuống mức thấp nhất 16 tháng sau cáo buộc của Anthropic cho thấy rủi ro đơn lẻ có thể khuếch đại các biến động ở cấp chỉ số như thế nào trong một thị trường tập trung .