Xe buýt chở đội bóng trẻ Belarus bị tập kích: Sự thật vụ việc, bên nào bị quy kết và vì sao Belarus đưa vụ việc ra Liên Hợp Quốc

Người thiệt mạng là một phụ nữ – người vợ đang mang thai của huấn luyện viên đội bóng . Các bản ghi của Liên Hợp Quốc cũng xác nhận nạn nhân là một phụ nữ mang thai . Bảy người khác bị thương, bao gồm năm trẻ em, theo các báo cáo ban đầu . Bộ Y tế Belarus sau đó thông báo số người bị thương là tám người, trong đó có sáu trẻ em, hai em trong tình trạng nguy kịch . Sáu người vẫn phải nằm viện điều trị tại vùng Bryansk trong những ngày sau vụ tấn công .

Vì sao Belarus yêu cầu họp khẩn Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc?

Bộ Ngoại giao Belarus đã lên án vụ tấn công là "một hành động khủng bố nhằm vào dân thường" và yêu cầu Ukraine "giải trình đầy đủ" . Minsk chính thức yêu cầu tổ chức một cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (UNSC) để phản đối những gì họ gọi là một "cuộc tấn công khủng bố" có chủ đích của Ukraine nhằm vào công dân của họ, bao gồm cả trẻ em . Nga đã chính thức ủng hộ sáng kiến của Belarus và Hội đồng Bảo an đã nhóm họp về vấn đề này vào ngày 26/6 . Tại phiên họp, Phó Đại diện thường trực của Nga tại Liên Hợp Quốc, bà Anna Evstigneeva, đã kêu gọi cộng đồng quốc tế lên án hành động của Kyiv .

Phản ứng từ Nga và CIS

Bên cạnh việc ủng hộ Belarus tại UNSC, Nga cũng có những phản ứng mạnh mẽ trong nước:

• Ủy ban Điều tra Nga đã khởi tố vụ án hình sự theo điều khoản khủng bố, đổ lỗi cho Lực lượng Vũ trang Ukraine .
• Điện Kremlin lên án vụ tấn công là một "hành động khủng bố" có chủ đích nhằm vào dân thường . Thống đốc tạm quyền vùng Bryansk, Yegor Kovalchuk, gọi đây là một "chiến dịch có kế hoạch", nhấn mạnh chiếc xe buýt là phương tiện dân sự rõ ràng, không mang bất kỳ ký hiệu quân sự nào .

Trong khuôn khổ Cộng đồng các quốc gia độc lập (CIS), một cuộc họp bất thường của Hội đồng Đại diện toàn quyền thường trực các nước CIS đã được tổ chức tại Minsk vào ngày 19/6 để thảo luận về vụ tấn công . Đại diện thường trực của Belarus tại các cơ quan CIS, ông Igor Nazaruk, tuyên bố rằng Belarus "bảo lưu quyền thực hiện các hành động thích hợp đối với phía Ukraine" để bảo vệ tính mạng và an ninh của công dân mình .

Liên Hợp Quốc, qua người phát ngôn của Tổng thư ký Stephane Dujarric, đã lên án "mọi cuộc tấn công nhằm vào dân thường và cơ sở hạ tầng dân sự", đồng thời tuyên bố những cuộc tấn công như vậy bị "luật nhân đạo quốc tế nghiêm cấm" .

Các tuyên bố mâu thuẫn về trách nhiệm

Vụ việc nhanh chóng trở thành một cuộc đấu khẩu nảy lửa khi mỗi bên đưa ra những bằng chứng và lập luận riêng:

1. Quan điểm của Nga:
Nga khẳng định chắc chắn rằng một máy bay không người lái của Ukraine đã tấn công chiếc xe buýt và đó là một cuộc tấn công có chủ đích của Lực lượng Vũ trang Ukraine .

2. Quan điểm của Belarus (Lukashenko & Hội đồng An ninh):
Tổng thống Alexander Lukashenko, trong phát biểu ngày 18/6, xác nhận máy bay không người lái có "nguồn gốc Ukraine" nhưng ngay sau đó nói thêm rằng Minsk "không vội vàng đưa ra kết luận" và coi vụ việc là một "sự khiêu khích" nhằm lôi kéo Belarus trực tiếp vào cuộc chiến với Ukraine . Ông đã ra lệnh cho Bí thư Hội đồng An ninh Alexander Volfovich điều tra để làm rõ toàn bộ sự thật .

3. Quan điểm của Ukraine (Bộ Tổng tham mưu, SBU, Tổng thống Zelenskyy):

• Bộ Tổng tham mưu Ukraine bác bỏ hoàn toàn mọi cáo buộc, gọi đó là "một sự khiêu khích thông tin" khác của Nga và khẳng định lực lượng Ukraine chỉ nhắm mục tiêu vào các mục tiêu quân sự hợp pháp .
• Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) đã công bố những gì họ cho là một tài liệu nội bộ của Nga từ trung tâm giám sát "Vùng An toàn" (Safe Region), báo cáo rằng không có máy bay không người lái nào của Ukraine trong không phận của huyện tại thời điểm xảy ra vụ việc .
• Tổng thống Volodymyr Zelenskyy tuyên bố rằng các chuyên gia quốc tế đã bác bỏ cáo buộc về sự liên quan của Ukraine và động cơ thực sự của vụ việc là "kéo một quốc gia khác vào cuộc chiến" .

Yếu tố cần lưu ý

Vụ tấn công cho đến nay vẫn chưa thể được xác minh một cách độc lập . Trong khi Nga và Belarus dẫn chứng nguồn gốc Ukraine của máy bay không người lái, Ukraine lại đưa ra một tài liệu của Nga bị chặn cho thấy không có máy bay không người lái nào của Ukraine hoạt động trong khu vực vào thời điểm liên quan . Những bằng chứng đối lập này khiến câu hỏi về trách nhiệm thực sự cho vụ tấn công vẫn còn bỏ ngỏ.