Cuộc chảy máu chất xám đang định hình lại cuộc đua AI toàn cầu

Vào tháng 6 năm 2026, Google DeepMind trải qua một cuộc khủng hoảng nhân tài chưa từng có, khi mất đi ít nhất bốn lãnh đạo AI cấp cao chỉ trong vòng sáu ngày . Các sự ra đi — bao gồm một người đoạt giải Nobel và một đồng tác giả của kiến trúc Transformer — đã phơi bày quy mô thách thức cạnh tranh của Google trong lĩnh vực AI hỗ trợ lập trình và AI doanh nghiệp.

Cuộc 'Đại di cư' Tháng 6/2026: Ai ra đi và đi đâu?

Tuần lễ biến động nhất trong lịch sử Google DeepMind kéo dài hai ngày giữa tháng 6, sau đó thêm nhiều sự ra đi khác xuất hiện vài ngày sau .

Noam Shazeer (18/6/2026) — Đồng tác giả của kiến trúc Transformer và đồng trưởng nhóm sáng kiến Gemini, đã tuyên bố rời khỏi vị trí Phó Chủ tịch Kỹ thuật để gia nhập OpenAI . Sự ra đi này đáng chú ý vì Google từng chi khoảng 2,7 tỷ USD vào tháng 8/2024 để mua lại (acqui-hire) Shazeer cùng một phần đội ngũ của ông tại Character.AI . Nhưng ông chỉ ở lại chưa đầy hai năm.

John Jumper (19/6/2026) — Chỉ một ngày sau, John Jumper, Phó Chủ tịch Google DeepMind và là người đoạt giải Nobel Hóa học năm 2024 cho công trình nghiên cứu AlphaFold, thông báo sẽ gia nhập Anthropic . Bloomberg nhận định Jumper là "một thành viên chủ chốt trong đội ngũ phát triển mã nguồn AI của Google" và sự ra đi của ông "càng làm căng thẳng thêm nỗ lực của gã khổng lồ công nghệ trong việc đánh bại Anthropic" .

Jonas Adler và Alexander Pritzel (được báo cáo ngày 24–25/6/2026) — Bloomberg sau đó đưa tin hai nhà nghiên cứu AI cấp cao khác của Google, được xác định là Jonas Adler và Alexander Pritzel, cũng đang lên kế hoạch chuyển sang Anthropic . Cả hai đều được mô tả là những người có đóng góp then chốt cho sự phát triển của mô hình chủ lực Gemini .

Các cuộc rời đi trước đó: 'Máu đã chảy' từ lâu

Cuộc tháo chạy tháng 6 nối tiếp một làn sóng mất nhân tài rộng hơn. Vào tháng 1/2026, David Silver, một trong những nhân viên đầu tiên của DeepMind và là nhân vật chủ chốt đằng sau AlphaGo và AlphaZero, đã rời đi để thành lập một công ty khởi nghiệp có tên Ineffable Intelligence tại London . Trong năm 2025, Google mất ít nhất 11 giám đốc điều hành về AI và điện toán đám mây, với một số lượng đáng kể chuyển sang Microsoft; trong số đó, Microsoft đã tuyển dụng khoảng hai tá nhân viên DeepMind .

Taị sao điều này lại quan trọng: Khoảng trống trong mảng AI hỗ trợ lập trình của Google

Những sự ra đi này diễn ra vào một thời điểm cực kỳ quan trọng đối với Google. Nhiều báo cáo từ giữa năm 2026 mô tả công ty này là "đến muộn" và "lo lắng" về việc tụt hậu trong cuộc đua AI lập trình . Claude Code của Anthropic, chạy trên nền Claude Opus 4.8, hiện đang dẫn đầu mọi chuẩn mực lập trình chính và đã buộc ngay cả CEO Google là Sundar Pichai phải công khai thừa nhận: "Khi nói đến agentic coding với tool use, khả năng làm theo hướng dẫn và các tác vụ dài hạn, tôi nghĩ chúng tôi hơi chậm một chút vào lúc này" .

Thị trường coding được xem là một cơ hội tăng trưởng khổng lồ. Vào tháng 6/2026, CNBC đưa tin rằng Microsoft và Google "đến muộn trong mảng AI coding, nhưng việc cạnh tranh tăng trưởng là 'hoàn toàn quan trọng'" .

Phản ứng chiến lược của Google: Hạ tầng, 'Hedging' và Tái cấu trúc

Google không hề ngồi yên. Phản ứng cạnh tranh của họ bao gồm:

Đặt cược vào hạ tầng: Google đã tách TPU thế hệ thứ 8 thành các chip huấn luyện và suy luận riêng biệt, chấp nhận ngang bằng hiệu năng mỗi socket với NVIDIA và AMD và thay vào đó cạnh tranh dựa trên kinh tế học cụm (cluster economics) .

Khoản đầu tư 40 tỷ USD vào Anthropic: Google đã đầu tư khoảng 40 tỷ USD vào Anthropic với mức định giá 350 tỷ USD. Điều này được mô tả như một "cú hedging thuế hạ tầng", báo hiệu Google đã phần nào chấp nhận thua cuộc trong cuộc đua mô hình ngắn hạn nhưng vẫn giữ lại lợi ích tài chính .

Tái cấu trúc tổ chức: Cuối năm 2025, Google tái cấu trúc ban lãnh đạo AI, bổ nhiệm Josh Woodward dẫn dắt dự án Gemini và tích hợp sâu hơn DeepMind với các nhóm sản phẩm để ưu tiên "đổi mới lấy người dùng làm trung tâm" . Quá trình sáp nhập Google Brain và DeepMind (hoàn tất năm 2023) vẫn tiếp tục dưới thời CEO Demis Hassabis, với Koray Kavukcuoglu là CTO/Kiến trúc sư AI trưởng và Shane Legg là Giám đốc Khoa học AGI .

Thúc đẩy sản phẩm: Google đang đẩy nhanh các trợ lý lập trình AI và dịch vụ doanh nghiệp của riêng mình. Tại I/O 2026, hãng đã ra mắt Gemini 3.5 Flash — một mô hình nhanh, chi phí thấp cho các tác vụ đại lý khối lượng lớn — cùng với Antigravity 2.0, được mô tả là một nền tảng phát triển ưu tiên tác nhân AI . Google cũng chi 2,4 tỷ USD cho thỏa thuận cấp phép Windsurf, cùng với việc mua lại CEO Varun Mohan và các nhà nghiên cứu chủ chốt .

Bức tranh cạnh tranh hiện tại ra sao?

Bất chấp những động thái này, khoảng cách vẫn rất đáng kể. Một so sánh có cấu trúc gồm chín hạng mục từ tháng 5/2026 cho thấy Google và OpenAI cùng đạt 74 điểm, còn Anthropic ở mức 70 . Tuy nhiên, điểm số về 'đà tăng trưởng' (momentum) lại kể một câu chuyện hoàn toàn khác: OpenAI đạt 10/10, Anthropic 8/10, trong khi Google chỉ có 3/10 . Google bị mô tả là đang "thua trong cuộc chiến truyền thông" và gặp khó khăn trong việc chuyển đổi lợi thế hạ tầng thành vị thế sản phẩm chiến thắng .

Câu hỏi lớn: DeepMind có thể duy trì lợi thế?

Những sự ra đi nhanh chóng đã đặt ra những câu hỏi mang tính sống còn về khả năng của Google DeepMind trong việc tiếp tục dẫn đầu cuộc đua phát triển AI. Như Fortune đã nhận xét vào cuối tháng 6/2026, dòng chảy nhân tài "đặt ra câu hỏi về vị thế của phòng thí nghiệm này trong cuộc đua AI" . Một số nhà nghiên cứu rời đi đã chọn thành lập công ty riêng, trong khi những người khác lại gia nhập các đối thủ cạnh tranh của DeepMind .

Đáng chú ý, các đợt cắt giảm lực lượng lao động liên tục của Alphabet đã không sa thải trực tiếp đội ngũ nghiên cứu AI cốt lõi của DeepMind trong năm 2026. Các đợt cắt giảm nhắm vào các bộ phận phi AI, chẳng hạn như đơn vị Nền tảng & Thiết bị, nơi hàng trăm nhân viên bị sa thải theo báo cáo của Reuters vào tháng 4/2026 . Biên chế nghiên cứu của DeepMind vẫn được giữ nguyên — nhưng câu hỏi đặt ra là điều đó còn quan trọng trong bao lâu nếu những nhà nghiên cứu giỏi nhất tự nguyện rời đi.