Đường ống dẫn dầu vịnh Ba Tư là 'ưu tiên tuyệt đối': Tổng giám đốc TotalEnergies cảnh báo cuộc khủng hoảng Hormuz đang vẽ lại bản đồ năng lượng thế giới

Cuộc phong tỏa kéo dài tại eo biển Hormuz đã gây ra một trong những cuộc tái cấu trúc hạ tầng năng lượng quan trọng nhất trong nhiều thập kỷ. Kể từ cuối tháng 2 năm 2026 — chứ không phải tháng 3 năm 2025 như một số tin tức nhầm lẫn — tuyến đường thủy chiến lược này đã bị đóng cửa, buộc các công ty năng lượng và các quốc gia vùng Vịnh phải chạy đua mở rộng công suất đường ống dẫn dầu có thể đi vòng qua eo biển. Tổng giám đốc Tập đoàn TotalEnergies, ông Patrick Pouyanné, đã gọi nỗ lực này là một "ưu tiên tuyệt đối". Bài viết này cung cấp một bản cập nhật đã được xác thực về cuộc khủng hoảng, những thiệt hại về nhân mạng, năng lực vận chuyển thay thế hiện tại và các dự án đường ống có thể định hình lại các tuyến thương mại năng lượng trong nhiều năm tới.

Tổng giám đốc TotalEnergies: Đường ống vượt biển là 'ưu tiên tuyệt đối'

Đã được xác nhận. Vào ngày 23 tháng 6 năm 2026, phát biểu tại một hội nghị năng lượng ở Paris, Tổng giám đốc TotalEnergies Patrick Pouyanné tuyên bố rằng eo biển Hormuz "đại diện cho một nút thắt cổ chai thực sự" và công ty của ông "phải ưu tiên xây dựng" các đường ống dẫn dầu vùng Vịnh có thể vượt qua eo biển này. Vào ngày 24 tháng 6, các báo cáo đã trích dẫn việc ông gọi các đường ống vượt biển là "ưu tiên tuyệt đối". Thông điệp chính thức của công ty trong năm 2026 cũng cảnh báo rằng việc đóng cửa eo biển là "lời nhắc nhở rõ ràng về sự mong manh của thị trường năng lượng" với "hầu như không có dư địa để ứng phó".

Ông Pouyanné đã xác định các tuyến đường xuất khẩu thay thế ở UAE, Iraq và thông qua Syria là những lựa chọn khả thi cho cơ sở hạ tầng đường ống mới. Ông cũng cảnh báo rằng nếu việc phong tỏa "perdure encore deux ou trois mois" (tiếp tục trong hai hoặc ba tháng nữa), nước Pháp sẽ bước vào một kỷ nguyên thiếu hụt năng lượng — một kịch bản đã ảnh hưởng đến một số quốc gia châu Á.

Lịch trình phong tỏa: Bốn tháng và chưa có hồi kết

Eo biển Hormuz đã bị đóng cửa hiệu quả từ cuối tháng 2 năm 2026. Mỹ và Israel đã phát động một cuộc chiến tranh không kích nhằm vào Iran vào ngày 28 tháng 2 năm 2026; Iran sau đó đã phong tỏa eo biển, chặn đứng gần như toàn bộ giao thông thương mại. Đến cuối tháng 3 năm 2026, cả BBC và Bloomberg đã đưa tin về tình trạng hàng ngàn thủy thủ đoàn bị mắc kẹt. Tính đến ngày 17 tháng 6 năm 2026 — gần bốn tháng sau — một thỏa thuận mở cửa trở lại sơ bộ giữa Mỹ và Iran đã được công bố, mặc dù việc đi lại an toàn vẫn chưa chắc chắn vào thời điểm đó. Một đợt mở cửa ngắn ngủi vào ngày 21 tháng 4 năm 2026 đã bị đảo ngược vào ngày hôm sau.

Hiệu chỉnh quan trọng: Eo biển đã đóng cửa vào cuối tháng 2 năm 2026, không phải tháng 3 năm 2025 như một số báo cáo. Mốc thời gian tháng 3 năm 2025 không được hỗ trợ bởi bất kỳ nguồn tin đã được xác thực nào.

Tàu mắc kẹt và thủy thủ đoàn: Cái giá con người phải trả

Đã được xác nhận. Các quan chức Mỹ báo cáo rằng hơn 1.550 tàu thương mại và hơn 22.500 thủy thủ đã bị mắc kẹt tính đến đầu tháng 5 năm 2026. BBC đưa tin có khoảng 20.000 thủy thủ bị mắc kẹt tính đến đầu tháng 6; Bloomberg trích dẫn ước tính khoảng 40.000 thủy thủ tổng cộng bị mắc kẹt ở hai bên eo biển, với khoảng một nửa con số đó (20.000) là những người vẫn ở lại trên tàu thay vì được sơ tán. Con số 1.550/22.500 là thống kê chính thức chính xác nhất.

Điều kiện sống cho các thủy thủ đoàn mắc kẹt là vô cùng khó khăn. Họ phải đối mặt với nguồn cung lương thực và nước ngọt cạn kiệt, mối đe dọa thường trực từ tên lửa và thủy lôi, cùng với gánh nặng tâm lý khi bị mắc kẹt trong một vùng chiến sự không biết ngày nào kết thúc. Mỹ đã phát động "Chiến dịch Tự do" nhằm khôi phục dòng chảy thương mại, với các lực lượng hải quân và không quân hộ tống tàu bè qua eo biển, nhưng việc đi lại an toàn vẫn chưa được đảm bảo.

Sản lượng trước khủng hoảng: 20 triệu thùng/ngày

Đã được xác nhận. Eo biển Hormuz đã vận chuyển khoảng 20 triệu thùng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ mỗi ngày trong năm 2025, chiếm khoảng 25% tổng thương mại dầu mỏ đường biển và 20% tổng mức tiêu thụ dầu toàn cầu. Khoảng 80% lượng dầu này được vận chuyển đến các thị trường châu Á. Các nhà xuất khẩu lớn phụ thuộc vào tuyến đường này bao gồm Ả Rập Xê Út (5,43 triệu thùng/ngày dầu thô), Iraq (3,32 triệu thùng/ngày), UAE (2,02 triệu thùng/ngày dầu thô + 1,22 triệu thùng/ngày sản phẩm dầu) và Kuwait.

Năng lực đường ống thay thế hiện tại: Một sự tăng vọt trong thời chiến

Bức tranh về năng lực đường ống thay thế phức tạp hơn bất kỳ con số đơn lẻ nào. Các nguồn tin cho thấy một loạt các công suất khác nhau tùy thuộc vào thời điểm và trạng thái hoạt động:

• Đường ống Đông-Tây của Ả Rập Xê Út (Petroline): Được báo cáo là 7 triệu thùng/ngày ở công suất tối đa vào cuối tháng 3 năm 2026. Các ước tính trước đó (tháng 3 năm 2026) cho thấy công suất danh nghĩa là 5 triệu thùng/ngày nhưng chỉ có khoảng 2 triệu thùng/ngày thực sự được vận chuyển; mức tăng vọt lên 7 triệu thùng/ngày là một sự gia tăng trong thời chiến, đạt được bằng cách chuyển đổi các đường ống dẫn khí đốt tự nhiên lỏng sang vận chuyển dầu thô và đẩy hệ thống lên mức khẩn cấp tối đa.
• Đường ống Abu Dhabi–Fujairah (ADCOP) hiện có của UAE: Công suất 1,8 triệu thùng/ngày. Hoàn thành vào năm 2012 với chi phí từ 3,3 đến 4,2 tỷ đô la, đường ống này chạy từ các mỏ dầu Habshan đến cảng Fujairah trên Vịnh Oman.
• Tổng công suất thay thế trước khủng hoảng: Trước cuộc khủng hoảng, dữ liệu của IEA cho thấy các đường ống thay thế chỉ có tổng công suất 3,5–5,5 triệu thùng/ngày. Một phân tích ước tính tổng công suất thay thế chỉ khoảng 3,5 triệu thùng/ngày trước khi gia tăng.
• Tổng công suất hiệu quả hiện tại: Ả Rập Xê Út 7 triệu thùng/ngày + UAE 1,8 triệu thùng/ngày = ~8,8 triệu thùng/ngày. Con số này gần với mức 8–8,5 triệu thùng/ngày thường được trích dẫn, mặc dù con số 7 triệu thùng/ngày của Ả Rập Xê Út là mức tối đa do khủng hoảng và có thể không duy trì được lâu dài.

Lưu ý quan trọng: Cảng Yanbu trên Biển Đỏ có tổng công suất bốc dỡ chỉ khoảng 4 triệu thùng mỗi ngày, hạn chế năng lực xuất khẩu thực tế của đường ống Ả Rập Xê Út ngay cả khi bản thân đường ống có thể xử lý 7 triệu thùng/ngày. Nút thắt cổ chai tại cảng này là một hạn chế lớn đối với lượng dầu thực sự có thể vượt qua eo biển thông qua tuyến đường này.

Khoảng cách: 11 triệu thùng dầu vẫn bị mắc kẹt mỗi ngày

Ngay cả ở công suất khẩn cấp tối đa, các hệ thống vận chuyển thay thế kết hợp chỉ có thể vận chuyển tối đa khoảng 8,8 triệu thùng mỗi ngày, để lại một khoảng trống khoảng 11 triệu thùng mỗi ngày (hoặc hơn) so với mức 20 triệu thùng/ngày bình thường đã được vận chuyển qua eo biển. Khoảng trống này là cốt lõi của cuộc khủng hoảng: ước tính 11–15 triệu thùng dầu mỗi ngày vẫn bị mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư, không thể đến được thị trường toàn cầu.

Các dự án mở rộng: UAE, Ả Rập Xê Út và Iraq

Đường ống Tây-Đông thứ hai của UAE: Việc xây dựng một đường ống mới có công suất 1,5 triệu thùng/ngày đã bắt đầu từ quý I năm 2025. UAE xác nhận vào tháng 5 năm 2026 rằng dự án đã hoàn thành gần 50% và đã được đẩy nhanh tiến độ do cuộc khủng hoảng, dự kiến đi vào hoạt động vào đầu năm 2027.

Năng lực của Ả Rập Xê Út: Đã đạt 7 triệu thùng/ngày trên đường ống Đông-Tây và đang hoạt động ở công suất khẩn cấp tối đa. Mọi sự mở rộng hơn nữa sẽ là bổ sung, nhưng không có dự án đường ống mới cụ thể nào của Ả Rập Xê Út ngoài mức tăng vọt hiện tại được chi tiết trong các nguồn tin có sẵn.

Mở rộng của Iraq: Iraq được đề cập đến như một nguồn đóng góp tiềm năng cho sự gia tăng trong tương lai, nhưng các con số công suất cụ thể cho việc mở rộng đường ống thay thế của Iraq không được xác minh độc lập từ các kết quả tìm kiếm. Đường ống IPSA không hoạt động của Iraq đến Ả Rập Xê Út có công suất lý thuyết là 1,65 triệu thùng/ngày nhưng đã bị bỏ hoang.

Mục tiêu tổng hợp trong tương lai từ 12–13 triệu thùng/ngày: Quỹ đạo kéo dài 3-5 năm dường như phù hợp với việc bổ sung đường ống 1,5 triệu thùng/ngày của UAE vào công suất vận hành hiện tại ~8,8 triệu thùng/ngày, cộng với các khả năng mở rộng của Iraq và Ả Rập Xê Út. Tuy nhiên, các tài liệu nguồn ít rõ ràng hơn về một con số mục tiêu tổng hợp chính xác duy nhất, và dự báo này nên được coi là một ước tính có cơ sở chứ không phải là một mục tiêu đã được xác nhận.