Tối hậu thư một tuần của Zelensky có thể kích hoạt hiệp ước hạt nhân Nga-Belarus?

Zelensky tuyên bố: "Nếu ông ta không làm điều đó, chúng tôi sẽ tự hành động," mặc dù ông không nói rõ hành động đó sẽ là gì . Ông đặt vấn đề như một sự lựa chọn: "Nếu Belarus không muốn dính líu đến chiến tranh, họ phải dỡ bỏ các trạm chuyển tiếp cho drone của Nga" . Tối hậu thư này ấn định thời hạn cuối cùng vào khoảng ngày 26 tháng 6 năm 2026 .

Phản ứng của Nga: Lavrov viện dẫn 'Mọi biện pháp'

Vào ngày 23 tháng 6 năm 2026, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đã đáp trả trực tiếp. Phát biểu tại một hội thảo bàn tròn về giải pháp cho cuộc chiến ở Ukraine, Lavrov cảnh báo rằng Moscow sẵn sàng áp dụng "tất cả các cơ chế được quy định trong hiệp ước liên minh" để đảm bảo an ninh cho Belarus và Nhà nước Liên minh . Ông cáo buộc Kyiv "đe dọa Minsk bằng các cuộc tấn công tiềm tàng vào thiết bị quân sự gần biên giới" và cho biết Nga sẽ thực hiện "mọi biện pháp cần thiết theo hiệp ước an ninh với Belarus" .

Phản ứng này dựa trên một văn bản pháp lý cụ thể: Thỏa thuận Nhà nước Liên minh về Bảo đảm An ninh, được ký kết tại Minsk vào ngày 6 tháng 12 năm 2024 và được cả hai nước phê chuẩn vào đầu năm 2025 . Hiệp ước này buộc cả hai bên phải bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau bằng cách sử dụng mọi nguồn lực quân sự sẵn có và bao gồm các điều khoản rõ ràng về việc sử dụng vũ khí hạt nhân của Nga để bảo vệ Belarus .

Chiều kích hạt nhân của hiệp ước

Hiệp ước an ninh này không chỉ đơn thuần là một hiệp ước phòng thủ tập thể thông thường. Theo nhiều nguồn tin, nó thực hiện hai điều quan trọng:

1. Mở rộng 'chiếc ô hạt nhân' bao trùm Belarus. Hiệp ước được mô tả khi phê chuẩn là mở rộng sự bảo vệ hạt nhân của Nga đối với Belarus và tăng cường hội nhập quân sự . Theo hiệp ước, vũ khí hạt nhân của Nga có thể được sử dụng để đáp trả việc sử dụng vũ khí hạt nhân hoặc vũ khí hủy diệt hàng loạt khác nhằm vào Nga hoặc Belarus, "cũng như trong trường hợp xảy ra xâm lược chống lại một trong các bên bằng vũ khí thông thường, tạo ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với chủ quyền hoặc toàn vẹn lãnh thổ của bên đó" .

2. Lồng ghép Belarus vào khuôn khổ răn đe hạt nhân của Nga. Vũ khí hạt nhân chiến thuật đã được triển khai trên lãnh thổ Belarus. Vào ngày 13-15 tháng 6, Lavrov đã có chuyến thăm làm việc tới Minsk, trong đó Bộ Ngoại giao Nga tuyên bố rằng những vũ khí này "bảo vệ một cách đáng tin cậy các biên giới phía tây của Nhà nước Liên minh và CSTO, đảm bảo sự cân bằng trước Ukraine phát xít mới và các lực lượng NATO đóng quân tại các nước láng giềng" . Ngoài ra, hệ thống tên lửa Oreshnik đã được đặt trong tình trạng báo động trực chiến tại Belarus ngay từ tháng 12 năm 2025 theo cùng khuôn khổ hiệp ước này .

Tuyên bố từ Điện Kremlin và Peskov

Vào ngày 22 tháng 6, Điện Kremlin xác nhận rằng Tổng thống Vladimir Putin và Lukashenko dự kiến sẽ gặp nhau trong tương lai gần, đặc biệt là để thảo luận về tối hậu thư của Zelensky . Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov lên án tối hậu thư, cáo buộc Zelensky và Ukraine đe dọa "chủ quyền" của Belarus .

Peskov tuyên bố: "Về bản thân mối đe dọa, tất nhiên, nó không thể không gây lo ngại. Đây là mối đe dọa trực tiếp đến chủ quyền của một quốc gia láng giềng. Chúng tôi coi đây là một tuyên bố rất nguy hiểm" .

Sự im lặng của Lukashenko và lập trường trong quá khứ

Theo các báo cáo mới nhất vào ngày 23 tháng 6 năm 2026, Lukashenko vẫn chưa đưa ra phản ứng công khai trực tiếp nào trước tối hậu thư của Zelensky. Minsk đã bác bỏ các yêu cầu của Ukraine về việc dỡ bỏ các trạm chuyển tiếp và thể hiện quyết tâm đứng vững . Bản tin An ninh Belarus ngày 22 tháng 6 ghi nhận Belarus đang phải đối mặt với "áp lực ngoại giao và quân sự gay gắt từ cả Ukraine và Nga" cùng một lúc .

Lập trường của Lukashenko trong lịch sử rất phức tạp. Ông đã ký hiệp ước an ninh Nhà nước Liên minh thành luật vào ngày 4 tháng 3 năm 2025, cam kết Belarus thực hiện nghĩa vụ phòng thủ chung . Trước đó, ông từ lâu đã tìm cách giữ Belarus đứng ngoài cuộc xung đột toàn diện của Nga trong khi cho phép các lực lượng Nga sử dụng lãnh thổ và cơ sở hạ tầng của Belarus. Ông đã tạo điều kiện cho Nga xâm lược Ukraine qua lãnh thổ Belarus vào năm 2022 .

Cảnh báo từ phe đối lập lưu vong: 'Chuẩn bị có hệ thống cho chiến tranh'

Vào ngày 22 tháng 6 năm 2026, Nội các Chuyển tiếp Thống nhất của Belarus — cơ quan đối lập lưu vong do bà Sviatlana Tsikhanouskaya lãnh đạo — đã cảnh báo rằng Lukashenko "có thể đang chuẩn bị tham gia trực tiếp vào cuộc chiến của Nga chống lại Ukraine" và đã gửi một báo cáo chính thức tới Bộ Ngoại giao Ukraine .

Phe đối lập đã trao cho Ukraine một hồ sơ tình báo dài 30 trang, lập luận rằng chế độ của Lukashenko đang "chuẩn bị có hệ thống đất nước để bước vào cuộc chiến của Nga" — bao gồm các chỉ số về pháp lý, quân sự và chính sách cho thấy sự chuyển dịch sang thế thời chiến . Tài liệu vạch ra các lĩnh vực chính sách rõ ràng cho thấy sự thay đổi trong nước của Lukashenko theo hướng tư thế thời chiến, bao gồm:

• Những thay đổi hiến pháp xóa bỏ tư cách trung lập, phi hạt nhân của Belarus.
• Tăng gấp đôi việc tuyển mộ binh sĩ hợp đồng mới.
• Tăng gấp năm lần chi tiêu quân sự trong ngân sách nhà nước.
• Quân sự hóa xã hội .

Lãnh đạo phe đối lập Tsikhanouskaya đã tuyên bố vào tháng 5 năm 2026: "Bài phát biểu của Lukashenko đang thay đổi: chúng tôi đang chuẩn bị cho chiến tranh" . Trước đó, bà đã gọi Lukashenko là "tội phạm chiến tranh" vì đã cung cấp lãnh thổ Belarus cho Nga ngay từ những ngày đầu của cuộc xâm lược .

Nguy cơ leo thang khi thời hạn đến gần

Thời hạn một tuần được đưa ra vào ngày 19 tháng 6 sẽ kết thúc vào khoảng ngày 26 tháng 6 năm 2026. Ba hướng leo thang đồng thời đang hội tụ:

1. Ukraine đã đe dọa các cuộc tấn công đơn phương vào lãnh thổ Belarus nếu các trạm chuyển tiếp vẫn còn .
2. Nga đã cam kết một phản ứng toàn diện theo hiệp ước — bao gồm các biện pháp có thể được hậu thuẫn bởi hạt nhân — để đáp trả bất kỳ cuộc tấn công nào vào Belarus .
3. Tư thế của chính Belarus đang cứng rắn hơn: Minsk đã bác bỏ tối hậu thư, và phe đối lập lưu vong đánh giá rằng Lukashenko có thể sẵn sàng tham chiến trực tiếp .

Chiều kích hạt nhân của hiệp ước Nhà nước Liên minh là rất quan trọng. Nó cho phép sử dụng vũ khí hạt nhân của Nga để bảo vệ Belarus, và vũ khí hạt nhân chiến thuật đã được triển khai ở đó . Một cuộc tấn công của Ukraine vào lãnh thổ Belarus — dù chỉ giới hạn ở cơ sở hạ tầng thông tin liên lạc — có thể kích hoạt điều khoản phòng thủ tập thể của hiệp ước, có khả năng mở rộng cuộc chiến ra một mặt trận thứ hai hoặc kéo theo sự leo thang hạt nhân .

72-96 giờ tới là khoảng thời gian có rủi ro cao nhất. Nếu Zelensky thực hiện lời đe dọa hành động đơn phương của mình và Nga đáp trả theo hiệp ước, cuộc xung đột có thể mở rộng đáng kể ra ngoài biên giới Ukraine.