Khủng hoảng nhiên liệu Nga leo thang: Putin ra lệnh ứng phó kép khi chiến tranh drone của Ukraine 'đánh trúng tim đen'

Vào cuối tháng 6/2026, ba diễn biến có mối liên hệ chặt chẽ đang định hình lại cục diện chiến tranh Nga-Ukraine: một cuộc khủng hoảng nhiên liệu nghiêm trọng và đang tồi tệ hơn bên trong nước Nga, một phản ứng kép do Vladimir Putin chỉ đạo, và một vòng xoáy leo thang trên chiến trường cùng với một tiến trình ngoại giao bế tắc. Dưới đây là bức tranh chi tiết dựa trên các nguồn tin đã được xác thực.

Hành động của Putin: Vừa giảm nhẹ thiệt hại, vừa leo thang trả đũa

Putin đã ra lệnh một phản ứng hai mũi nhọn trước các cuộc tấn công của Ukraine vào cơ sở hạ tầng dân sự Nga. Vào ngày 23/6, ông chỉ đạo chính phủ và Bộ Quốc phòng Nga triển khai các biện pháp để giảm thiểu hậu quả của các cuộc tấn công này, đặt trách nhiệm chính lên Bộ Tình trạng Khẩn cấp . Ông thừa nhận Ukraine đang nhắm mục tiêu vào các cơ sở dân sự của Nga và điều này đang gây ra thiệt hại .

Trước đó, vào ngày 12/6, Putin đã đe dọa rõ ràng sẽ tăng cường các cuộc tấn công trả đũa vào cơ sở hạ tầng của Ukraine để ngăn cản Kiev nhắm vào các địa điểm dân sự của Nga . Tại một cuộc họp ở Điện Kremlin, ông tuyên bố: "Nga sẽ tăng cường các cuộc tấn công trả đũa", và nói thêm rằng mục tiêu là "tước đi mọi ham muốn tấn công các cơ sở dân sự của chúng ta" của kẻ thù . Đây không phải là một lời đe dọa suông. Ngay trong đêm ngày 14-15/6, các lực lượng Nga đã tiến hành một đợt oanh tạc tên lửa và drone lớn với ít nhất 70 tên lửa nhắm vào Kyiv, Dnipro và Kharkiv .

Về mặt kinh tế, Putin thừa nhận các cuộc tấn công của Ukraine đang "giáng vào nền kinh tế và xã hội Nga" nhưng tuyên bố nền kinh tế sẽ "phục hồi nhanh chóng" . Ông đã được báo cáo về cuộc khủng hoảng nhiên liệu vào ngày 23/6 nhưng tuyên bố công khai rằng điều đó sẽ không ảnh hưởng đến nỗ lực chiến tranh .

Thực trạng khủng hoảng nhiên liệu ở Nga

Nga đang ở trong một cuộc khủng hoảng nhiên liệu nghiêm trọng, trực tiếp gây ra bởi chiến dịch drone phối hợp của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu, kho chứa và cơ sở hạ tầng giao thông.

Phạm vi địa lý: Tình trạng thiếu xăng đã lan từ 15 lên hơn 25 vùng của Nga và sáu vùng lãnh thổ Ukraine bị chiếm đóng chỉ trong vòng 5 ngày đầu tháng 6 . Đến cuối tháng 6, tờ The Bell đưa tin tình trạng phân phối nhiên liệu đã lan rộng ra 53 vùng, bao gồm cả các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng . Hạn chế nhiên liệu đã ảnh hưởng đến Moscow và St. Petersburg, với chuỗi cửa hàng Tatneft giới hạn khách hàng mua 20 lít xăng/lần . Tại Crimea bị chiếm đóng, việc bán nhiên liệu trên thực tế đã bị đình chỉ. Từ cuối tháng 5, Sevastopol đã có giới hạn 20 lít và chuyển xăng AI-95 sang hình thức phiếu xăng dành riêng cho phương tiện công cộng .

Sản lượng sụt giảm: Sản lượng xăng đã giảm khoảng 25% trong tuần thứ ba của tháng 6 so với cùng kỳ năm ngoái, theo các nguồn tin trong ngành của Reuters . Tổng công suất lọc dầu ước tính đã giảm 20-30% . Đến đầu tháng 6, tổ chức Energy Intelligence ước tính gần một phần ba công suất lọc dầu của Nga (khoảng 2,14 triệu thùng/ngày) nằm trong tình trạng ngưng hoạt động .

Phản ứng của chính phủ: Phó Thủ tướng Alexander Novak cho biết Nga đang cân nhắc lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel và đang xem xét nhập khẩu nhiên liệu để giải quyết tình trạng thiếu hụt . Đường sắt Nga (Russian Railways) đã thành lập một lực lượng đặc nhiệm để quản lý việc vận chuyển nhiên liệu khi cuộc khủng hoảng trở nên sâu sắc hơn . Ngành nông nghiệp đang gặp rủi ro. Như một nhà phân tích đã lưu ý, Nga có rất ít thời gian để ổn định thị trường nhiên liệu trước khi vụ thu hoạch năm 2026 bị gián đoạn .

Tác động kinh tế: Ngân hàng Trung ương Nga đã cảnh báo về nguy cơ lạm phát tăng nhanh hơn do cuộc khủng hoảng nhiên liệu và chi phí chiến tranh . Giá dầu diesel đã tăng 40-90% so với mức mùa xuân ở một số khu vực nông nghiệp trọng điểm .

Bối cảnh quân sự và ngoại giao rộng lớn hơn

Cuộc chiến đang ở trong một vòng xoáy leo thang. Ukraine đang cố gắng ép buộc các cuộc đàm phán bằng cách tấn công vào các khu vực hậu phương của Nga, trong khi Nga đang tăng cường oanh tạc cơ sở hạ tầng và bác bỏ các đề xuất hòa bình.

Tiến trình ngoại giao bế tắc: Ngày 4/6, Tổng thống Zelensky đã gửi một bức thư ngỏ tới Putin đề xuất một lệnh ngừng bắn ngay lập tức dọc theo chiến tuyến hiện tại và một cuộc gặp trực tiếp tại một nước thứ ba . Putin đã bác bỏ đề xuất này, và Ngoại trưởng Lavrov tái khẳng định lập trường cứng rắn của Điện Kremlin . Một sáng kiến hòa bình do Mỹ hậu thuẫn, nhằm đạt được thỏa thuận vào tháng 6/2026, đã bị đình trệ khi các điều khoản chính vẫn chưa được giải quyết .

Thương vong dân sự kỷ lục: Phái bộ Giám sát Nhân quyền của Liên Hợp Quốc tại Ukraine báo cáo rằng tháng 5/2026 đã chứng kiến số thương vong dân sự cao kỷ lục kể từ tháng 4/2022, do chiến dịch tấn công tầm xa ngày càng gia tăng của Nga: ít nhất 274 người thiệt mạng và 1.763 người bị thương .

Chiến lược của Ukraine: Ukraine đang cố tình tấn công sâu vào bên trong nước Nga (bao gồm cả Moscow) để chứng minh sự bất lực của Nga trong việc bảo vệ lãnh thổ của mình và gây áp lực kinh tế, nhằm buộc Putin phải ngồi vào bàn đàm phán vào mùa thu năm 2026 . Những cuộc tấn công này đã phơi bày những điểm yếu trong hệ thống phòng không của Nga .

Năng lực quân sự Nga suy giảm: Nhiều nguồn tin, bao gồm cả Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), đánh giá rằng năng lực quân sự của Nga đang suy giảm bất chấp các phương pháp lập bản đồ khác nhau . Các lực lượng Nga tiếp tục các hoạt động tấn công tiêu hao trên tiền tuyến nhưng với áp lực hậu cần ngày càng tăng .

Kết luận chính: Ba diễn biến này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Chiến dịch tấn công tầm xa chiến lược của Ukraine đang làm suy yếu sản xuất nhiên liệu và hậu cần của Nga, tạo ra một cuộc khủng hoảng kinh tế trong nước. Phản ứng của Putin là ra lệnh giảm nhẹ thiệt hại về mặt phòng thủ trong khi leo thang các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng của các thành phố Ukraine, và ra tín hiệu rằng cuộc chiến sẽ không chậm lại. Nhưng cuộc khủng hoảng nhiên liệu hiện đã đủ nghiêm trọng để có nguy cơ làm gián đoạn các lĩnh vực quan trọng như nông nghiệp và gây áp lực lên triển vọng lạm phát của Nga. Các nỗ lực ngoại giao vẫn bế tắc, với cả hai bên đều đang cứng rắn hóa lập trường.