RAMmageddon 2026: Cuộc khủng hoảng DRAM do AI gây ra đang đẩy giá DDR2 tăng chóng mặt và ảnh hưởng đến mọi thiết bị

Cơn sốt AI đã gây ra một hậu quả bất ngờ: giá DDR2 – chuẩn RAM lần đầu ra mắt từ năm 2003 – đang tăng vọt. Theo TrendForce, giá hợp đồng DDR2 đã tăng 55–60% trong quý 2/2026 và dự kiến sẽ tiếp tục tăng thêm 35–40% trong quý 3/2026 . Sự tăng giá này không phải là một hiện tượng riêng lẻ, mà là triệu chứng của một sự tái cấu trúc sâu rộng trong ngành sản xuất DRAM toàn cầu, bắt nguồn từ nhu cầu về High Bandwidth Memory (HBM) cho các trung tâm dữ liệu AI.

Nguyên nhân nào khiến giá DDR2 tăng vọt vào năm 2026?

Nguyên nhân gốc rễ đến từ việc ba công ty kiểm soát khoảng 95% nguồn cung DRAM thế giới – Samsung, SK Hynix và Micron – đã đồng loạt chuyển hướng sản xuất . Cả ba đã chuyển hơn 50% công suất wafer DRAM của mình để sản xuất HBM cho các bộ tăng tốc AI và DRAM cấp máy chủ . Điều này đồng nghĩa với việc có ít wafer hơn dành cho các loại DRAM tiêu dùng thông thường như DDR4 và DDR5.

Giá DDR4 và DDR5 đã tăng vọt trước tiên. Đến tháng 5/2026, chip DDR4 8Gb chuẩn đạt mức kỷ lục 20 USD/đơn vị, tăng 25% theo tháng . Giá DRAM tiêu dùng đã tăng hàng trăm phần trăm trong đầu năm 2026 trong một hiện tượng được giới phân tích gọi là "RAMmageddon" .

Đối mặt với hạn ngạch phân bổ DDR4/DDR5 đắt đỏ và thời gian giao hàng kéo dài, các nhà sản xuất thiết bị điện tử tiêu dùng buộc phải tìm đến các chuẩn DDR2 và DDR3 cũ hơn để đảm bảo nguồn cung . Điều này tạo ra một cú sốc cầu đột ngột cho một chuẩn công nghệ vốn đã ra mắt cách đây hơn 20 năm. TrendForce xác nhận xu hướng này, dự báo giá hợp đồng DDR2 đã tăng 55-60% trong quý 2 và sẽ tiếp tục tăng trong quý 3/2026 .

Sự chuyển dịch sang HBM ảnh hưởng thế nào đến nguồn cung DRAM cũ?

Việc tái phân bổ công suất này tạo ra một vấn đề nan giải. Sản xuất một bit HBM tiêu tốn khoảng gấp ba lần công suất wafer so với một dây chuyền DDR5 tương đương, đồng nghĩa với việc mỗi đợt tăng sản lượng HBM đều trực tiếp lấy đi công suất sản xuất DRAM tiêu dùng . Utmel gọi đây là "sự đánh đổi 3:1" .

Sự thắt chặt nguồn cung có cấu trúc này được dự báo sẽ kéo dài ít nhất đến năm 2027. ICallin báo cáo rằng việc tái phân bổ cho HBM đang "bóp nghẹt nguồn lực sản xuất DRAM DDR4 và DDR5 một cách có hệ thống cho đến ít nhất là năm 2027" . IDC dự báo mức tăng trưởng nguồn cung bit DRAM năm 2026 chỉ đạt khoảng 16%, thấp hơn nhiều so với mức trung bình lịch sử .

Năng lực sản xuất trên các dây chuyền cũ cũng bị hạn chế. Nguồn cung DDR3 bị siết chặt do công suất nhà máy bán dẫn lỗi thời có hạn . DDR4 và DDR5 vẫn nằm trong diện kiểm soát phân bổ với thời gian giao hàng kéo dài . Dù Samsung và SK Hynix đã kéo dài thời gian sản xuất DDR4 đến năm 2026, phần lớn sản lượng này đã được ký gửi cho các khách hàng doanh nghiệp và hợp đồng dài hạn, không có nhiều cho thị trường mở .

Tác động đến giá thiết bị điện tử tiêu dùng và cấu hình laptop

Chi phí linh kiện tăng rất mạnh. Đầu năm 2026, một chip DDR5 16Gb vốn có giá 6,84 USD vào tháng 9/2025 đã lên tới 27,20 USD vào tháng 12/2025 . Chỉ riêng phần RAM cho một module laptop 16GB đã tốn khoảng 217,60 USD trước khi lắp ráp và tính lợi nhuận .

Trong suốt cuối năm 2025 và đầu năm 2026, các nhà sản xuất laptop đã cố gắng hấp thụ một phần chi phí gia tăng nhờ các hợp đồng cung ứng đã ký từ trước . Tuy nhiên, khi các khoản đệm này cạn dần, giá bán lẻ hiện đang tăng lên . Forbes từng đưa tin các nhà sản xuất PC không thể đưa ra mức giá cụ thể cho các mẫu máy mới do chi phí linh kiện RAM bất ổn .

Tình trạng "hạ cấp" thông số kỹ thuật cũng đang diễn ra. Các nhà sản xuất phần cứng đang chủ động thiết kế hoặc cấu hình lại sản phẩm để sử dụng DDR2 và DDR3 thay vì DDR4/DDR5, đồng nghĩa với việc một số thiết bị tiêu dùng ra mắt năm 2026 sẽ mang chuẩn RAM cũ hơn và chậm hơn đáng kể . Đây là một bước lùi bất thường trên thị trường. Samsung đã chính thức cảnh báo rằng tình trạng khan hiếm chip nhớ sẽ đẩy giá tăng trên toàn ngành điện tử .

Dự báo của ngành

Không có dấu hiệu phục hồi ngắn hạn. TrendForce dự báo giá DRAM sẽ tiếp tục tăng ít nhất đến quý 3/2026, với DDR2 tăng thêm 35–40% . SK Hynix được cho là đã bán hết toàn bộ công suất sản xuất năm 2026 từ trước . Nhiều chuyên gia phân tích dự đoán tình trạng thắt chặt nguồn cung có cấu trúc sẽ tiếp diễn đến năm 2027, khi các nhà sản xuất không sẵn lòng chuyển đổi công suất wafer HBM về sản xuất DRAM tiêu dùng có biên lợi nhuận thấp hơn trong khi nhu cầu AI vẫn mạnh . Utmel mô tả môi trường hiện tại là "Siêu chu kỳ bộ nhớ 2026", với giá DRAM và NAND tăng hơn 500% so với đáy .

Lo ngại từ chính phủ và các cuộc điều tra chống độc quyền

Cấu trúc thị trường tập trung – ba công ty kiểm soát khoảng 95% nguồn cung DRAM toàn cầu – đang thu hút sự giám sát chống độc quyền khi giá cả đạt mức kỷ lục. Một vụ kiện tập thể dự kiến đã được đệ trình tại Mỹ vào tháng 1/2026 chống lại Samsung, Micron, và SK Hynix, cáo buộc họ thông đồng ấn định giá DRAM . Một thẩm phán liên bang trước đó đã bác bỏ một loạt cáo buộc chống độc quyền vào tháng 10/2025 , nhưng quá trình kháng cáo và các vụ kiện mới vẫn tiếp diễn.

Trong quá khứ, Trung Quốc từng khởi xướng một cuộc điều tra về việc ấn định giá DRAM vào ba nhà sản xuất này vào năm 2018, trong một đợt tăng giá tương tự . Bộ Tư pháp Mỹ trước đây đã thu được khoản tiền giải quyết 90 triệu đô la từ Samsung vào năm 2007 về một âm mưu ấn định giá DRAM trong quá khứ . Chính quyền Hàn Quốc cũng đã tuyên bố sẽ hành động trước giá DRAM tăng vọt, bao gồm giám sát thị trường và định giá .