Năng lượng Mặt Trời lập kỷ lục năm 2025 – Nhưng lần đầu tiên sẽ suy giảm toàn cầu vào năm 2026

Ngành năng lượng Mặt Trời toàn cầu đã trải qua một năm đầy biến động vào 2025: kỷ lục về lắp đặt, sự thống trị tiếp diễn của Trung Quốc, một sự thay đổi mang tính lịch sử trong cơ cấu điện toàn cầu – và những dấu hiệu đầu tiên của sự chững lại, có thể khiến 2026 trở thành năm đầu tiên sản lượng lắp đặt hàng năm đi xuống trong kỷ nguyên hiện đại của ngành điện Mặt Trời.

Dựa trên Báo cáo Triển vọng Thị trường Điện Mặt Trời Toàn cầu 2026-2030 của SolarPower Europe (công bố ngày 22 tháng 6 năm 2026) và dữ liệu hỗ trợ từ IRENA, IEA, Ember và BloombergNEF, dưới đây là những cột mốc quan trọng và ý nghĩa của sự chững lại này.

Kỷ lục lắp đặt: 664 GW trong năm 2025

Thế giới đã lắp đặt kỷ lục 664 GW công suất điện Mặt Trời mới trong năm 2025, đưa tổng công suất tích lũy toàn cầu lần đầu tiên vượt mốc 3 TW . Đây là năm mạnh nhất từ trước đến nay về triển khai điện Mặt Trời, mặc dù tốc độ tăng trưởng hàng năm đã chậm lại còn 12% so với mức 60-80% đặc biệt của những năm trước .

Số liệu lắp đặt khác nhau giữa các nguồn lớn, tùy thuộc vào phương pháp luận và thời điểm:

• SolarPower Europe: 664 GW
• Ember: 647 GW
• IRENA: 511 GW (công suất hòa lưới vận hành)
• IEA: 605 GW

Sự khác biệt chủ yếu phản ánh cách định nghĩa "lắp đặt" (hệ thống đã xuất xưởng so với đã hòa lưới so với đang vận hành). Con số của SolarPower Europe là mới nhất và sử dụng định nghĩa rộng hơn, bao gồm cả các hệ thống chưa hòa lưới.

Sản lượng điện Mặt Trời kỷ lục

Điện Mặt Trời đã tạo thêm kỷ lục 600 tỷ kWh (TWh) điện trong năm 2025 – mức tăng sản lượng hàng năm lớn nhất từ trước đến nay của bất kỳ nguồn năng lượng đơn lẻ nào trong một năm, ngoại trừ các giai đoạn phục hồi sau khủng hoảng . IEA lưu ý rằng mức tăng tuyệt đối này của sản lượng điện Mặt Trời trong năm 2025 là lớn nhất từng được ghi nhận cho bất kỳ nguồn nào, không tính đến sự phục hồi của than sau đại dịch vào năm 2021 . SolarPower Europe ước tính sản lượng này tương đương với lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) vận chuyển qua eo biển Hormuz trong khoảng 5 năm .

Tổng sản lượng điện Mặt Trời toàn cầu đạt khoảng 2.800 TWh, đáp ứng khoảng 9% nhu cầu điện thế giới .

Vai trò của Trung Quốc: Chiếm 62% tổng công suất bổ sung toàn cầu

Riêng Trung Quốc đã chiếm 62% tổng công suất điện Mặt Trời bổ sung trên toàn cầu trong năm 2025, tiếp tục vị thế thống trị của mình . Nước này đã bổ sung khoảng 314-378 GW tùy theo nguồn số liệu, với Ember báo cáo 378 GW và Viện Năng lượng Tái tạo báo cáo 314 GW . Thị trường nội địa Trung Quốc là động lực chính cho kỷ lục lắp đặt toàn cầu, với năng lực sản xuất khổng lồ của nước này cũng cung cấp các tấm pin cho phần còn lại của thế giới với mức giá thấp kỷ lục.

Phần lớn công suất bổ sung của Trung Quốc đến từ nửa đầu năm 2025: 237 GW trong 5 tháng đầu năm, bao gồm kỷ lục 111 GW riêng trong tháng 5, được thúc đẩy bởi một cuộc cải cách giá cho các dự án hòa lưới .

Sự thay đổi trong cơ cấu điện toàn cầu

Bên cạnh những con số lắp đặt thô, năm 2025 chứng kiến một số thay đổi cơ cấu trong cách thế giới sản xuất và tiêu thụ điện:

• Năng lượng tái tạo đạt kỷ lục 692 GW công suất mới được bổ sung trên toàn cầu trong năm 2025, trong đó điện Mặt Trời đóng góp phần lớn .
• Điện Mặt Trời đáp ứng 75% toàn bộ mức tăng trưởng nhu cầu điện toàn cầu trong năm 2025 .
• Năng lượng tái tạo chiếm 33,8% sản lượng điện toàn cầu, lần đầu tiên vượt qua một phần ba .
• Điện Mặt Trời và điện gió kết hợp đã bổ sung kỷ lục 814 GW công suất mới trong năm 2025 .
• Lần đầu tiên, hơn 8 trong số 10 MW công suất phát điện mới được lắp đặt trên toàn cầu đến từ các nguồn tái tạo .
• Điện Mặt Trời (PV) vẫn là xương sống của quá trình mở rộng năng lượng tái tạo toàn cầu, chiếm 77% tổng công suất năng lượng tái tạo bổ sung trong năm 2025 .

Trải nghiệm tại EU: Lần sụt giảm hàng năm đầu tiên kể từ 2016

Tại Liên minh châu Âu (EU), lắp đặt trong năm 2025 đạt 65,1 GW, giảm 0,7% so với 65,6 GW của năm 2024 – đây là lần sụt giảm hàng năm đầu tiên kể từ năm 2016 . Bất chấp sự sụt giảm, EU đã đạt được mục tiêu lắp đặt điện Mặt Trời năm 2025 là 400 GW, với tổng công suất toàn khối đạt 406 GW .

Báo cáo về EU của SolarPower Europe lưu ý rằng thị trường EU dự kiến sẽ tiếp tục suy giảm trong hai năm nữa trước khi quay trở lại mức của năm 2025 vào cuối thập kỷ này . Hiệp hội dự báo mức giảm 6% so với cùng kỳ năm ngoái trong năm 2026 . Đức, thị trường điện Mặt Trời lớn nhất EU, chứng kiến sự mở rộng PV giảm 6% trong quý I/2026, trong đó phân khúc dân dụng và thương mại lần lượt giảm 21% và 33% .

Dự báo lần đầu tiên suy giảm toàn cầu vào năm 2026

Dự báo đáng chú ý nhất cho năm tới là sự thu hẹp tạm thời. Báo cáo Triển vọng Thị trường Điện Mặt Trời Toàn cầu của SolarPower Europe dự báo sự sụt giảm tạm thời trong lắp đặt điện Mặt Trời toàn cầu vào năm 2026, trước khi tăng trưởng trở lại vào năm 2027 . Theo Kịch bản Trung bình của SolarPower Europe, lắp đặt toàn cầu có thể giảm 8% xuống còn khoảng 612 GW .

BloombergNEF dự báo 649 GW bổ sung trong năm 2026, giảm 0,9% so với năm 2025 – đánh dấu lần thu hẹp hàng năm đầu tiên trong lịch sử ngành công nghiệp điện Mặt Trời hiện đại . S&P Global cũng xác định năm 2026 là năm có khả năng xảy ra sự chậm lại hàng năm đầu tiên trong việc bổ sung năng lượng tái tạo, lưu ý sự sụt giảm mạnh dự kiến trong bổ sung của Trung Quốc từ khoảng 300 GW năm 2025 xuống còn khoảng 200 GW vào năm 2026 – mức giảm quá lớn đến mức không có khu vực nào khác có thể bù đắp được .

Báo cáo mô tả đây là một sự tạm dừng ngắn hạn do bão hòa thị trường ở các khu vực trọng điểm (đặc biệt là Trung Quốc và EU), sự không chắc chắn về chính sách và các nút thắt về tích hợp lưới điện, chứ không phải là một sự suy thoái cơ cấu . SolarPower Europe kỳ vọng tăng trưởng sẽ trở lại vào năm 2027, với BloombergNEF dự báo 688 GW vào năm 2027 và 743 GW vào năm 2028 .

Lưu ý quan trọng: Số liệu lắp đặt khác nhau đáng kể giữa các nguồn (511-664 GW cho năm 2025) tùy thuộc vào phương pháp luận. Câu chuyện nhất quán xuyên suốt tất cả các nguồn chính là năm 2025 là một năm kỷ lục nhưng với tốc độ tăng trưởng chậm lại, và một sự sụt giảm khiêm tốn trên toàn cầu được dự báo cho năm 2026.